Поиск

ot 1. Inson faoliyati va hayvonlar xatti-harakatida borliqning aks etishini, ruhiy jarayonlar, hodisalar va xislatlarni oʻrganuvchi fan.

Elmurod institutda psixologiyadan leksiya tinglar ekan, professor Ivanov: Kishi xarakterini belgilovchi omillardan biri uning nutqi, — degan edi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Boʻlgʻusi pedagoglar praktika jarayonida pedagogika va psixologiyaning dolzarb masalalari ustida ish olib boradilar. — Fan va turmush

2. Biror faoliyat bilan bogʻliq boʻlgan psixik jarayonlar majmui.

Mehnat psixologiyasi. Sanʼat psixologiyasi.

Ranglarga munosabatda ham xalq psixologiyasi namoyon boʻladi. — OʻTA

Ijod psixologiyasi faqat kitobxonlarni emas, adabiyotshunoslarni ham qiziqtiryapti. — U. Normatov, Talant tarbiyasi

3. Kishining ichki dunyosi, kechinmalari, xarakter xususiyatlari, ruhiy holati.

Otaxon shoirlarimiz bolalar qalbi va psixologiyasini, maʼnaviyatini ochish orqali ularning betakror shaxsiyatini ulugʻladilar. — Fan va turmush

Hayotning oʻzi ana shu dunyoqarashlar, psixologiyalar, daʼvolar orasidan oʻtishga majbur qilmoqda. — Gazetadan

psixologiyaning jismoniy tarbiya hamda sportga doir bilim, koʻnikma, malakalarni hosil qilish, rivojlantirish va tarbiyalashning qonuniyatlarini oʻrganuvchi maxsus sohasi., sport psixologiyasi

turli qabilalar, xalqlar va millatlarning ijtimoiy-tarixiy taraqqiyot bilan belgilangan psixik tuzumini qiyosiy oʻrganishdan iborat fan sohasi. X. p. da qiyosiy ilmiy tekshirish asosan xalqlarning moddiy va maʼnaviy madaniyati, ijtimoiy hayoti va ijtimoiy ong formalari, til xususiyatlari haqidagi maʼlumotlar asosida olib boriladi. X. p. tekshirishlari inson psixikasining tarixiy taraqqiyoti haqida turli nazariyalar yaratish imkoniyatini beradi., xalqlar psixologiyasi

psixologiyaning, badiiy ijodiyotning psixologik mazmuni, sanʼat asarlarini idrok qilish va tushunish qonuniyatlarini va badiiy tarbiyaning psixologik problemalarini oʻrganuvchi mustaqil sohasi., sanʼat psixologiyasi

yosh psixologiyasining oʻsmirlik yoshidagi bolalar rivojlanishi qonunlarini oʻrganuvchi boʻlimi; oʻsmirlarning psixologik xususiyatlari., oʻsmirlik psixologiyasi

mehnat psixologiyasining kasblarning psixologik komponentlarini yoki muayyan kasbda ishlovchilarga nisbatan qoʻyiladigan psixologik talablarni oʻrganish hamda ilmiy analiz qilish bilan shugʻullanuvchi boʻlimi, kasb psixologiyasi

pedagogik psixologiyaning bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirishning qonuniyatlarini oʻrganuvchi boʻlimi., taʼlim psixologiyasi

psixologiyaning odam tomonidan yangi, original mahsul yaratish protsessidagi psixologik qonuniyatlarni tekshiruvchi sohasi. I. p. ning predmeti fan, texnika va sanʼatda yangi ijtimoiy boylik yaratadigan ijodiy mehnat faoliyati (olim, kashfiyotchi, ratsionalizator, rassom mehnati) shuningdek, oʻyin hamda oʻqish faoliyatidagi ijod elementlaridir., ijodiyot psixologiyasi

Boshqaruv psixologiyasi

pedagogik psixologiyaning shaxsning aqliy, axloqiy, tarbiya psixologiyasi

совокупность психологических теоретических данных и психологических методов исследования, применяемых в медицине.латинскийpsychologia, ae, f.узбекскийMEDITSINA PSIXOLOGIYASI— meditsinada qoʻllaniladigan psixologik nazariy maʼlumotlar va psixologik tekshiruv usullari majmuasi.

psixologiyaning turli yoshdagi bolalar psixik taraqqiyoti qonunlarini oʻrganadigan maxsus sohasi. B. p. pedagogik psixologiya, bolalar fiziologiyasi, etika hamda estetika kabi fanlar bilan uzviy bogʻliqdir. B. p. ning predmeti odam psixikasining antogenetik rivojlanishi shart-sharoitlari va sabablarini, ayrim psixik protsesslarning bola faoliyatida shakllanishi va rivojlanishi qonuniyatlarini ilmiy tekshirishdan iboratdir., bolalar psixologiyasi

psixologiyaning jang va harbiy mashq, strategiya va taktika masalalarini, komandir sostavi va boʻysunuvchilar oʻrta-, harbiy psixologiya

umumiy psixologiya; inson psixikasining paydo boʻlishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan fan

psixologiya tarixining eramizdan avvalgi VII—V asrlardagi qadimgi Gretsiya, Rim, qadimgi Xitoy va Hindistondagi psixika haqidagi taʼlimotlarni oʻrganuvchi boʻlimi. Antik davrda psixologiya mustaqil fan boʻlmasdan, falsafaning bir qismi hisoblanardi, shuning uchun ham ruh haqidagi taʼlimotlar maʼlum bir falsafiy fikrlar munosabati bilan bayon qilingan. A. p. da ham bir-biriga qarama-qarshi ikki asosiy oqim — idealizm va materializm oqimi mavjud boʻlgan. Materialistlarning fikricha, dunyoning asosida bitta moddiy narsa yotadi, dunyoning bir boʻlagi boʻlgan inson va uning ruhiy hayoti ham shu moddiy narsa — suv (Fales, 624—547), havo (Anaksimen, 588—525), olovdan (Geraklit Efesskiy, 530—470) tashkil topadi; baʼzi antik materialistlar dunyoning asosi tuproqdan iboratdir deganlar. Empedoklning (493—430) fikricha, dunyo yuqoridagi asoslarning alohida bittasidan emas, balki hammasi (suv, havo, olov, tuproq) ning yigʻindisidan tashkil topadi. Bu fikr inson va uning ruhiy hayotiga ham tatbiq qilingan. Levkipp (500—440) va Demokritning fikricha, inson va uning ruhiy hayoti turli shakldagi va turlicha xususiyatlarga ega boʻlgan atomlardan tashkil topgandir (q. Atomizm). Sokrat (469—399) va Platon (427—347) A. p. dagi idealistik oqimning eng yirik namoyandalari hisoblanadi. Ularning fikricha, odamzod tana va jon deb hisoblanuvchi bir-biriga qarama-qarshi boʻlgan ikki qismga boʻlinadi. Tana moddiy narsa boʻlib, uni sezgi aʼzolari yordamida idrok qilish mumkin: jon esa ideal ilohiy narsadir, uni sezgi aʼzolari orqali idrok qilish mumkin emas, u sezish mumkin boʻlmagan metafizik narsadir. Jon tana bilan gʻayri tabiiy, ilohiy yoʻsinda qoʻshilib, faqat, antik psixologiya

psixologiyaning maktabgacha yoshdagi bolalarning psixik taraqqiyoti qonunlari va ularga taʼlim-tarbiya berishning psixologik asoslarini oʻrganuvchi maxsus sohasi, maktabgacha yosh psixologiyasi

psixologiyaning texnika moslamalari bilan uni boshqaruvchi kishilar oʻrtasidagi oʻzaro bogʻlanish hamda oʻzaro taʼsirni tekshirish bilan shugʻullanuvchi maxsus sohasi; I. p. ning ilmiy vazifasi optimal konstruksiyalarni psixofiziologik jihatdan asoslash va mehnat unumdorligini orttiruvchi texnikani loyihalashda mutaxassis injenerlarga bevosita yordam berishdan iboratdir., injenerlik psixologiyasi

psixologiyaning fan va amaliyotning muayyan sohasi tomonidan ilgari surilgan konkret amaliy psixologik problemalarni oʻrganishga qaratilgan bir qancha mustaqil tarmoqlari yigʻindisi, amaliy psixologiya

jinsiy psixologiya. Bu fan hozirgi burjua psixologiyasining bir tarmogʻi boʻlib, shaxsning seksual hislari va seksual maylini oʻrganish bilan bogʻliqdir

ijtimoiy ongning turli sotsial gruppalarning kayfiyatlari, odatlari, ehtiyojlari va qiziqishlari bilan sifatlanadigan bir tomoni; ijtimoiy psixologiyaning tabiati, strukturasi, oʻzgarish qonunlari va tarkib topish yoʻllari haqidagi fan. S. p. ning predmeti shaxsning kollektivdagi xulqiy xususiyatlarini, kishilarning birgalikdagi faoliyatining psixologik xususiyatlarini oʻrganishdan iborat., ijtimoiy psixologiya