Qidiruv

tafakkur, fikrlash

maʼlum bir aqliy masala yuzasidan savol qoʻyilishi bilanoq, koʻp oʻylab oʻtirmasdan, unga javob qaytarishdan iborat tafakkur turi., oddiy tafakkur

murakkab tafakkur; muayyan masalani tafakkur operatsiyalaridan foydalanib, atroflicha mulohaza yuritib, bir qancha vaqt davomida, bosqichma-bosqich hal qilishdan iborat aql faoliyati,

nazariy tafakkurning voqelikdagi narsa va hodisalarning bogʻlanishi hamda munosabatlarini, qonuniyatlarini, ayniqsa sabab va oqibat bogʻlanishlarini ochishga qaratilgan eng yuksak formasi. I. t. protsessida, odatda, ilmiy gipotezalar qoʻyiladi, muammolar hal qilinadi., ilmiy tafakkur

Tafakkur (fikrlash). Uning asosini soʻzlar tashkil etadi. Tafakkurni ona tilidan chet tilining leksik birliklariga agʻdarish. Bunga chet tilida amalga oshirilgan koʻp yillik tizimli amaliyot natijasida erishiladi., Verbal (ogʻzaki) fikrlash

Lisoniy belgilar (soʻz, soʻz birikmalari)ga asoslangan ong, tafakkur., Lisoniy tafakkur, Verbal tafakkur

bevosita idrok yoki tasavvur qilinayotgan narsa va hodisalar haqidagi, yaʼni aniq obrazlarga asoslangan tafakkur, konkret tafakkur

bevosita idrok qilinayotgan narsa va hodisalar haqida fikrlashdan iborat tafakkur turi, yakqol tafakkur

abstrakt tafakkur; umumiy va mavhum tushunchalar yordamida paydo boʻladigan tafakkur turi; A. t. orqali narsa va hodisalarning bevosita idrok qilish mumkin boʻlmagan xususiyatlari, oʻzaro munosabatlari aniqlanadi, qonuniyatlar ochiladi, «qiymat»,— «iffat» kabi abstrakt tushunchalar hosil qilinadi

(mantiqiy logik) — tafakkur, mantiq qonun-qoidalariga muvofiq holda toʻgʻri fikrlash

qoʻyilgan amaliy va nazariy vazifalarni yangi usullar bilan hal qilish, ongimizda yangi tasavvur, tushuncha va hukmlar hosil qilish, muayyan yangi narsa yaratish bilan bogʻliq boʻlgan murakkab tafakkur protsessi, ijodiy tafakkur

ощущение

avtoritar tafakkur, obroʻga asoslangan tafakkur; muayyan fikrning chin yoki yolgʻonligini obyektiv dalillar bilan isbotlash oʻrniga inson shaxsining ijobiy yoki salbiy sifatlari bilangina cheklanib qolishdan iborat tafakkur formasi; fikrni isbotlashda boshqa shaxslar obroʻsidan foydalanish. A. t. koʻpincha kishining muayyan soha boʻyicha bilim darajasining cheklanganligidan va mustaqil fikrlash qobiliyatining yetarlicha oʻsmaganligidan dalolat beradi

induktiv tafakkur yoki induksiyadan farq qilib, bir-birlari bilan uzviy ravishda bogʻlangan mulohazalar yuritishdan iborat mantiqiy tafakkur protsessi., diskursiv tafakkur

xulosa chiqarish, isbotlash va inkor qilish kabi mantiqiy operatsiyalarda haqiqatni aniqlash uchun xizmat qiladigan tafakkur turi. T. t. aqliy masalalarni hal qilishda paydo boʻlgan shubhadan boshlanadi, tanqidiy tafakkur

mavhum tafakkur

voqelikni oʻzgartirishga yoki inson ehtiyojlari uchun zarur boʻlgan real narsalar yaratishga qaratilgan tafakkur turi, amaliy tafakkur

fransuz faylasufi va etnologi L. Levi-Bryul tomonidan «ibtidoiy» xalqlar tafakkurining oʻziga xos xususiyatlarini koʻrsatish uchun kiritilgan termin. Levi-Bryul asarlarida tafakkur taraqqiyoti tarixini oʻrganish sohasida koʻp material toʻplanib, sistemalashtirilgan boʻlsa-da, P. t. konsepsiyasining oʻzi maqsadga muvofiq emas. Chunki unda ibtidoiy xalqlar tafakkurining oʻrta vaqtdagi ishlab chiqarish usuliga bogʻliqligi, kishilar ongi, xususan, tafakkurning hamisha ijtimoiy mahsul ekanligi koʻrsatilmagan. Ibtidoiy xalqlar va hozirgi zamon kishilari tafakkuridagi farqlar fikrlash mexanizmlari va mantiq qonunlaridan emas, balki tafakkurning insoniyat erishgan yutuqlari bilan belgilanadigan mazmunidan iboratdir., pralogik tafakkur

Сўзларнинг маъносини аниқлаш ва уларни нутқда қўллашдаги ақлий ҳаракатларнинг жами. Lingvistik (lisoniy) tafakkur

idrok qilinayotgan emas, balki tasavvur qilinayotgan narsa va hodisalar haqidagi tafakkur. K. o. t. xotira tasavvuri yoki xayol tasavvuriga asoslanadi., konkret obrazli tafakkur