Қидирув

от 1. Адабий асар, санъат асари қисмларининг тузилиши, жойлашиши ва ўзаро муносабати, уларнинг қўшилиб кетиши, қўшилган яхлитлиги.

Романнинг композицияси. Операнинг композицияси.

Унинг [Охунованинг] очерклари сюжет ва композиция жиҳатидан аниқ мақсадга қаратилган. — Х. Ёдгоров, Ҳаёт тўлқинлари

Ҳар ҳолда улар ҳам композицияси, ҳам оҳангдорлиги билан фолклор асарларига яқин туради. — ЎТА

2. Таркибий қисмлари мазмунан ўзаро боғланиб, бирлик ташкил этган бадиий асар, мусиқа ёки рассомлик асари.

Ҳайкалтарошлик, меъморчилик композициялари бамисоли жангноманинг қаҳрамонларидек қад кўтаради. — Газетадан

3. мус. Мусиқа асари яратиш назарияси.

Композиция классининг талабаси.

песа композицияси

Фикр, сўзнинг ички тузилиши, нутқнинг аниқ тузилиши., Сўз, фикр, гап композицияси

амебей композицияси. Бадиий асарнинг параллелизмга, бирор асосий қисмлари ёки образларининг такрорланишига асосланган қурилиши. Амебей композицияси дастлаб қадимги грек адабиётида юзага келди. У халқ шеъриятида кўп учрайди. Бундай қурилишга эга бўлган халқ қўшиқлари икки хил бўлади: 1) Асар бир-бирига савол-жавоб тарзидаги диалог шаклига эга бўлиб, айрим шеърий мисралар банд бошида қайта такрорланиб келади. Шу хилда айрим халқ лапарлари, ўланлари амебей композицияси асосида қурилган бўлади. Масалан:

ташқи композиция. Бадиий асарнинг бобларга, қисмларга, пардаларга, бандларга бўлинишини англатувчи шартли термин. Ташқи композиция бадиий асарнинг ўқувчи қўлга олгандаёқ кўзига ташланиб турадиган тузилишидир. Ёзувчи асарни қайта ишлаш жараёнида асар мазмунига халал бермай, айрим бобларнинг ўрнини алмаштирса, банд тузилишини ўзгартирса, асарнинг ташқи композицияси ҳам ўзгаради.

шашка композицияси

Бадиий асарнинг мазмун структурасини англатадиган шартли термин. Ички композиция ташқи композициядан фарқ қилиб, бевосита асар мазмуни билан боғлиқ бўлади. Ҳар қандай бадиий асар маълум бир изчилликдаги воқеалар, ҳодисалар ифодасидан иборат бўлиб, бу изчиллик даражаси ижодкорнинг композицион принсиплари билан боғлиқ. Ёзувчи айтмоқчи бўлган фикрига мос равишда тасвирланаётган воқеаларга тартиб беради. Асар композициясининг бузилиши асарнинг бадиийлигига ҳам, ғоявийлигига ҳам путур етказади. Агар шоир шеърда айтиш мумкин бўлган фикрни поемада айца, бу ҳол асар мазмуни билан унинг композицияси ўртасидаги номутаносибликка, кераксиз тафсилотларнинг кўпайишига сабаб бўлади. Одатда, композиция дейилганда, ички композиция назарда тутилади. Ижодкор асарнинг ички композициясини ўзгартиришда, албатта асар мантиқига, ички композиция талабига бўйсунади., ички композиция