Qidiruv

dengiz chekinishi boshlangan davrdan keyingi dengiz bosishi tugagungacha boʻlgan vaqt oraligʻi. Bu vaqt davomida bir turdagi yer osti suvlari boshqa turdagi (dengiz$\rightarrow$atmosfera$\rightarrow$dengiz) suvlar bilan oʻrin almashinadi. G.s.ning birinchi qismi sedimentatsion bosqich hisoblanib, bu vaqtda sedimentatsion suvlar hosil boʻladi. G.s.ning sedimentatsion bosqichi sedimentatsion havza bilan band boʻlgan hududni yoki uning bir qismi koʻtarilishining, dengiz chekinishining va suvli jinslar yemirilishining boshlanishi bilan yakunlanadi. Shu lahzadan G.s.ning ikkinchi qismi — infiltratsion bosqichi boshlanadi. Bu bosqich davomida infiltratsion suvlar hosil boʻladi, ular sedimentatsion suvlarni siqib chiqarib, ularning oʻrnini egallay boshlaydi. Infiltratsion bosqich tektonik harakatlar natijasida hududning choʻkishi va dengiz suvlarining suvli qatlamlar va suv oʻtkazmaydigan qatlamlarni, yer osti suvlarining kimyoviy tarkibini, minerallashganligini, temperaturasini, bosimini, sathini ifodalash., Gidrogeologik sikl

togʻ jinslarida yer osti suvlarining tarqalish sharoitini, ularning tuz va gaz tarkibini, jinsning (suvli gorizontning, suvli majmuaning) suvga moʻlligini va sh.k.larni xaritada ifodalash. Xarita mazmuni uning maqsadi va masshtabiga qarab belgilanadi. Neft-gaz gidrogeologiyasi amaliyotida har bir suvli gorizont va majmua uchun alohida G.x. tuziladi. Shuningdek har bir gorizont (majmua) uchun gidrokimyoviy, gidrodinamik, geotermik va sh.k.) xaritalar majmui tuzilib, ulardan neftgazlilikni bashoratlashda foydalaniladi. G.x.lar gidrogeologik syomka va razvedka ishlari natijalaridan foydalanib tuziladi. G.x.lar masshtabiga koʻra: obzor (1:1000000 va undan kichik), mayda masshtabli (1:500000—1:1000000), oʻrta masshtabli (1:100000 — 1:200000), yirik masshtabli (1:25000—1:50000), oʻta yirik masshtabli (1:25000 va undan yirik) turlarga boʻlinadi. Obzor xaritalar yirik geologik va geografik regionlarning (oʻlka, oblast, respublika yoki Yer shari) gidrogeologik sharoitlarini vujudga kelishi, yer osti suvlari tarqalishining asosiy qonuniyatlari va ularning ayrim elementlarini vaqt davomida oʻzgarishi toʻgʻrisida maʼlumot beradi. Mayda masshtabli G.x.lar u yoki bu hududning gidrogeologik sharoitlarini ifodalaydi. Ularda asosiy suvli majmualarning tarqalishi, yer osti suvlarining hosil boʻlishi va tavsifi ifodalanadi. Oʻrta masshtabli G.x.larda ayrim rayonlarning gidrogeologik sharoitlari oʻz aksini topadi. Xarita yer osti suvlaridan foydalanish va keyingi tadqiqot ishlarining birinchi navbatda bajariladigan uchastkalarini tanlash imkoniyatini beradi. Yirik masshtabli G.x. maydoni nisbatan kichik rayonlarning gidrogeologik sharoitlarini ifodalaydi. Bunday xaritalarning aniqlik darajasi yuqori boʻlganligi uchun ular asosida amaliy gidrogeologik masalalarni yechish, mufassal tadqiqotlarni rejalashtirish mumkin. Oʻta yirik masshtabli xaritalar uchastkalarning gidrogeologik sharoitlarini oʻzida toʻliq aks ettirib shaxta, karer, toʻgʻon, suv olish inshooti va boshqa inshootlarni loyihalash uchun asos boʻladi., Gidrogeologik xarita

I.K.Zaysev (1963) boʻyicha, metamorfik, magmatik va kuchli metamorflashgan jinslardan tarkib topgan gidrogeologik struktura boʻlib, yoriq-yertomir turidagi yer osti suvlarining keng tarqalganligi bilan ifodalaniladi. N.I.Tolstixin (1963) boʻyicha poydevordan (kristallik yoki metamorfik jinslardan, kuchli zichlashgan va burma sifatida gʻijimlangan choʻkindi jinslardan tarkib topgan) «bir qavatli» gidrogeologik havza. Qalinligi kam toʻrtlamchi davr yotqiziqlari bilan qoplangan yoki butunlay ochiq holatdagi poydevordan iborat boʻladi., Gidrogeologik massiv

artezian havza boʻylab tuzilgan geologik kesmada suvli qatlam (gorizont, majmua) va suv oʻtkazmaydigan qalin qatlamlarning yotish sharoitlarini ifodalash. Shuningdek, unda yer osti suvlarining kimyoviy tarkibi, minerallashganligi, grunt suvlari sathi, artezian suvlar bosimi hamda yer osti suvlarining harakat yoʻnalishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oʻz aksini topadi., Gidrogeologik kesma

artezian havza hududida qazilgan burgʻu quduq boʻylab tuzilgan litologik-stratigrafik kesimda neftgazsuvli, Gidrogeologik kesim

1. Artezian suvlar uchun — sinekliza yoki boshqacha koʻrinishdagi yirik geologik strukturalardagi yoki platforma va togʻlar oraligʻida joylashgan botiqliklardagi qatlam suvlari tarqalgan maydonlar., Gidrogeologik havza

2. Grunt suvlari uchun — allyuvial vodiylarda va kristallik jinslarning boʻsh qoplama jins sifatida yer yuziga chiqqan joylarida yer osti suv oqimi hosil qilib harakatlanadigan grunt suvlari tarqalgan maydonlar. G.h.ning quyidagi turlari ajratiladi: qatlam suvlari havzasi (ayrim mualliflar artezian havzalar deb ataydilar); darzlik suvlari havzasi; yoriq-darzlik suvlari havzasi (ayrim mualliflar darzlik va yoriq-darzlik suvlarining gidrogeologik massivi deb ataydilar). Katta hududlarda tarqalgan va murakkab tuzilishga ega boʻlgan yirik G.h. gidrogeologik megahavzalar deb ataladi. Ularga Kaspiyoldi (500000 km² dan katta), gʻarbiy Sibir (3 mln. km² ga yaqin), Sharqiy Sibir (10 mln. km² dan katta) megahavzalarni koʻrsatish mumkin. G.h. ichida neft va gaz uyumlari uchraydi. Agar G.h.da neft, gaz, gazkondensat uyumlari uchrasa, u holda uni neftgazli oblast deb atash lozim. Neftgazli havza tushunchasi fanga I.O.Brod (1960) tomonidan kiritilgan.