ар. لطيفه — нозик, ёқимли, зариф сўзидан
latifa. Arab, fors-tojik, oʻzbek va Yaqin Sharqdagi boshqa xalqlar folklori va adabiyotidagi janrlardan biri. Latifa paydo boʻlishi jihatidan xalq ijodiga mansub boʻlsa ham, biroq oʻtmish oʻzbek adabiyotida bu janr ham ogʻzaki, ham yozma shaklda keng tarqaldi. Yozma adabiyotdagi latifalar koʻproq oʻz hayoti, ishlari va xulqi bilan oʻzgalarga namuna boʻladigan shaxslar haqidagi kichik-kichik, goʻzal hikoyachalar shaklida boʻlgan. Masalan, Mavlono Ali Safiyning «Latoifut-tavoif», Abdurahmon Jomiyning «Bahoriston», Alisher Navoiyning «Tarixi anbiyo va hukamo» kabi asarlaridagi ayrim hikoyachalar yozma adabiyotdagi latifalarning tipik namunasi boʻla oladi. Xalq latifalarida esa oʻtkir hajv va yumoristik kayfiyat ustunlik qilgan. Oʻzbek latifalari koʻpincha Afandi, Mashrab, tojik latifalari Mushfiqiy, qozoq latifalari Aldarkoʻsa nomi bilan aytiladi. Bular xalq latifalarining qahramonlari boʻlib kelgan. Baʼzan birining nomi bilan aytilgan latifa ikkinchi bir qahramon nomi bilan ham aytiladi. Oʻzbek xalq latifalari juda koʻp marta nashr etildi. Hozirgi kunda ommaviy tirajdagi nashrlardan tashqari, latifalar «Mushtum» satirik jurnalida ham doim bosilib boriladi. Latifada syujet epizodik xarakterga ega. Xarakterlar hamma vaqt statik holatda beriladi, personajlar miqdori esa ikki-uch, baʼzan toʻrt kishidan oshmaydi. Ayrim latifalarda asosiy personajlar ikki shaxs boʻlsa ham, biroq shu ikki personaj obrazi bilan bir qatorda, xalq, omma obrazi ishtirok etadi. Latifa personajlari esa hamma vaqt oʻz xarakterlari jihatidan aniq ikkiga ajralib turadilar, yaʼni konflikt yorqin, loʻnda, boʻrtib koʻrinib turadi hamda u bir latifa doirasida, izchil, keskin hal etiladi. Xalq qahramoni Nasriddin afandi har qanday qiyin vaziyatdan oʻzining topqirligi, hozirjavobligi, dono va zukkoligi bilan oson qutulib ketadi. Umuman, oʻzbek latifalaridagi afandi obrazining tipiklashtirish xarakteri ikki xildir: 1) sotsial-mayi-