Поиск

узбекскийhidli, xushboʻyрусскийпахучий

узбекскийsassiq, badboʻy, qoʻlansaрусскийвонючий

metan va uning ogʻir gomologlaridan tarkib topadi. Ularning miqdori aralashmada 50% dan oshmaydi. Metan hamma uglevodorodli gazlarning muhim tarkibiy qismidir. Uning miqdori, odatda, gaz tarkibidagi hamma ogʻir uglevodorod gazlari yigʻindisidan koʻp.

metan miqdoriga qarab quruq (95—97% metandan iborat) va yogʻli (metandan tashqari, ogʻir uglevodorodlar — etan, propan, butan va b.) turlarga boʻlinadi. Gaz ishlari amaliyotida 1m³ gazdan 50—100 g. gazli benzin olinsa, bunday gazlar yogʻli hisoblanadi. quruq gazlarga botqoqlik gazi (100% metandan iborat), neft uyumlari bilan bogʻliq boʻlmagan gaz uyumlari gazlari va koʻmir havzalarining metanli gazlari mansub. Bunday gazlar 85 dan 99% gacha metandan iborat. Yogʻli gazlar neft va gazkondensatli uyumlarda uchraydi. Ogʻir uglevodorodlar miqdori 40% gacha boʻlishi mumkin. Uglevodorodli gazlarda odatda karbonat angidrid gazi va azot boʻladi, ularning miqdori goho juda koʻp. Uglevodorodli gazlarda CO₂ 6—7% gacha, azot 3% gacha ishtirok etishi mumkin. Ammo, baʼzi bir uglevodorodli gazlarda CO₂ miqdori 35% gacha, N₂ — 45% gacha boradi. Bunday gazlarning uglevodorodli qismi toza metandan va shuningdek, ogʻir uglevodoroddan iborat boʻladi. Azotli gazlarda 2% ortiqroq kislorod ham uchraydi. Goho uglevodorodli gazlarda vodorod sulfidi 5—6% dan 15% gacha kuzatiladi. Uglevodorodli gazlardagi vodorod sulfidi koʻpincha uning uyum kesimida gips boʻlganda uchraydi.