Қидирув

фл. 1. Турли жойдаги шахсларни ёки нарсаларни бир жойга келтирмоқ; тўпламоқ.

Бошлиқларни йиғмоқ. Тўкилган олмаларни йиғмоқ.

Мана, Назира хола ҳам, Шаҳодат хола ҳам келишди. Яхши бўлди. Ўзим ҳам сизларни йиғиб, икки оғиз гаплашмоқчи эдим. — А. Қаҳҳор, Кампирлар сим қоқди

Талъат синфдош дўстларини йиғиб, уйида зиёфат қилмоқчи эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Эл оғаси — доноларни йиғинглар — Юсуф ва Аҳмад

Иккаламиз сизларнинг яшаш обектларингиз ҳақида маълумотлар йиғяпмиз. — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

2. Териб, ўриб ва бошқалар ёʻл билан олиб тўпламоқ; йиғиштирмоқ.

Ҳосилни йиғмоқ.

У ёз бўйи Мансур учун атайлаб ялпиз, сариқбош, исириқ, яна аллақанақа гиёҳларни йиғиб юрарди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Бирор нарсани маълум вақт жараёни-да бир-бир топиб тўпламоқ; жамғармоқ.

Пул йиғмоқ. Мол йиғмоқ.

Бисот йиғмоқчидирлар балки? — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Ахир одамларга меҳр-шафқатли бўлишни Ҳамзага шу ота таълим берган, қолаверса, нега бунчалик китоб йиғмаса. — К. Яшин, Ҳамза

4. Жам ҳолга келтирмоқ; йиғиштирмоқ.

Ҳозир нарсаларни йиғинглар, яхшилаб нонушта қилиб олинглар, юқорига кўтариламиз. — С. Кароматов, Олтин қум

5. Йиғинчоқ, тартибли ҳолатга келтирмоқ.

— Кел, Нури ой! — Салимбойвачча оёқларини йиғиб олди. — Ойбек, Танланган асарлар

6. тех. Қисмларни ўзаро бириктириб бу-тун ҳолга келтирмоқ.

Тракторни йиғмоқ.

7. кўчма Маълум бир нуқтага қаратмоқ, тўпламоқ, марказлаштирмоқ (хаёл, ақл, куч ва шу кабиларни).

Степан эсини йиғиб, ўрнидан турди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

Ҳакимжон шу суҳбатдан сўнг ўзининг хом ва чувалашган фикрларини пишитди, бир орага йиғди ўша кундан бошлаб унинг ҳамма нарсага қараши бошқа бўлди! — Чўлпон, Кеча ва кундуз

бор кучимни йиғиб чопдим. — Ш. Холмирзаев, Ёʻллар, ёʻлдошлар

8. Иш, ҳаракат, фаолият ва шу кабиларни тўхтатмоқ, йиғиштирмоқ.

Шокир ота ишни йиғди, кўзойнагини олиб қўйди. — Ойбек, Танланган асарлар

от 1. Ғам-алам, оғриқ, изтироб ва шу кабилар туфайли юзага келадиган руҳий ҳолатнинг кўз ёши, ўзига хос товуш билан куза-тиладиган ифодаси, шундай ҳолат билан юзага келадиган кўз ёши, товуш.

Кампир йиғидан ўзини тиёлмади. Гўдак йиғиси.

Ғуломжон йиғлаб юборди. Унинг йиғиси устига болалар югуриб киришди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Ичкари уйдан келаётган чақалоқ йиғиси Аҳмаднинг фикрини бўлди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Энди йиғидан фойда ёʻқ. Бўлди, бас қил. — К. Яшин, Ҳамза

2. этн. Марҳумни хотирлаб ўтказиладиган аза маросими.

Йиғи бошламоқ.

от Бирор мақсад учун халқдан (хонадон бошига ёки жон бошига) олинадиган ҳақ, пул ёки буюм; солиқ

[Мингбоши:] Беш йилдан бери ўлпонни бермайсан, солиқни тўламайсан, йиғим деса, жонинг бўғзингга келади, ўлакса. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

от 1. Кишиларнинг фикр олишуви ёки бирор масалани ҳал қилиш учун тўпланиш; йиғилиш, мажлис.

Ниёз қушбеги сўзлаб, йиғиннинг мақсади билан аҳли мажлисни таништира борди. А. — Қодирий, Ўтган кунлар

Бош муҳаррир катта йиғинларда, мажлисларда қатнашавериб, халойиқ ўртасида ўзини тутишга уста бўлиб кетган эди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Кишиларнинг бирор маросим, зиёфат муносабати билан ёки ўзаро суҳбатлашиш, кўнгил очиш учун тўпланиши; йиғилиш.

Бил-димки, бугун уйимизда бир йиғин бўлади. — Ойдин, Дўндиқдан ҳам ёш экан

Шундай қилиб, бу қиёмат йиғин кеча ярим бўлганда гув-гув билан тарқалди. — Чўлпон, Кеча ва кундуз

сфт. 1. Йиғиб тўплаб қўйилган, тўплоғлик.

Йиғиқ соч. Йиғиқ барглар.

2. Йиғинчоқ, йиғноқ; ихчам.

Йиғиқ фикр.

от 1. Жинсий ва жисмоний жиҳатдан вояга етган эркак.

Уларнинг бири йигирма ёшлардаги қотма, хипча йигит эди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Умуман, ёш эркак, ёш киши.

Мана шу ерда МЦ ташкил қилинди-ю, бунга ўша пахта заводида ишлайдиган бир йигит каттакон бўлиб келди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. кўчма Эр киши, жасур одам, мард.

Йигит сўзидан қайтмас, арслон — изидан. — Мақол

Эр йигит бошига иш тушганда синалар. — Мақол

Йигитнинг моли ерда. — Мақол

4. с. т. (эгалик қўшимчаси билан) Қизнинг кўнгил қўйган кишиси, севгилиси.

Ҳой, менга қара, сенингча, йигити бор қиз биров билан гаплашмайдими? — Шуҳрат, Шинелли йиллар

5. Бирор ҳарбий тўдага, гуруҳга мансуб бўлган эркак киши.

Орадан уч-тўрт дақиқа ўтгандан кейин, Камолон тарафидан бир юз чамалик саркарда ва йигитлари билан Азизбек кўринди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

6. Ўзига нисбатан ёши кичик кишига мурожаат қилишда қўлланади.

Йигит, бу ёʻл қаёққа олиб боради?

Ҳай, ўт йигит, ҳалиги сўзларинг олтинга арзийди — Ойбек, Танланган асарлар