Қидирув

сфт. 1. Кийим киймаган, уст-бошсиз, кийимсиз.

Яланғоч гўдак.

Нон қадрини оч билар, Кийим қадрини — яланғоч. — Газетадан

Фосиҳ афанди, музга яланғоч ўтириб олгандай, сесканиб тушди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Унинг оёқ яланг, ярим яланғоч шўх болалари шовқин-сурон билан ўйнашар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. кўчма Баргсиз, барги ёʻқ; барги тўкилган.

Сув ёқалаб ўсган яланғоч дарахтларнинг бутоқ-новдаларида совуқ шамол шувуллайди. — Ойбек, Танланган асарлар

Қуёш новча теракларнинг яланғоч новдаларини чўғдек қизартириб, адир орқасига чўкди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

3. кўчма Дов-дарахциз, иморациз, гиёҳсиз; яланг.

Яланғоч ер янги чўмилтирилган чақалоқдай буғланади. — П. Қодиров, Уч илдиз

4. кўчма Устига бирор нарса тўшалмаган; палоссиз.

Нури олдинроқ юриб, саҳни яланғоч, эни бир бўйра қадар айвонга яқинлашгач катта пахмоқ кучук ўрнидан турди. — Ойбек, Танланган асарлар

Мендан бошқа одам турмайди шекилли, каравотлар яланғоч, матраслар йиғиштирилмаган. — С. Сиёев, Ёруғлик

5. кўчма Кийишга кийими ёʻқ; уст-боши хароб; камбағал, қашшоқ.

Очман! Яланғочман! Хорман! Сиз у деб сўкасиз, бу деб сўкасиз, бас-да, шунча хўрлаганингиз. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

6. Қинсиз, ғилофсиз; қин, ғилофдан чиқарилган (баъзи қурол-яроғлар ҳақида).

Хон Ҳасаннинг қиличи қўлида яланғоч — Ҳасанхон

Бир қўлида яланғоч наган, бир қўлида фонар. — Гулдаста

от 1. Яланғоч ҳолат.

Биз, санъаткорлар, яланғоч хотиннинг суратига қарар эканмиз, хотиннинг яланғочлигидан эмас, унинг тасвир қилинишидан завқ оламиз. — А. Қаҳҳор, Сароб

2. Кийими ёʻқлик.

Очлик кўчага чиқарар, Яланғочлик уйга киритар. — Мақол

3. Қашшоқлик, очлик, муҳтожлик.

Нега булар [пулни] ўз билганларича бермайдилар? Қишлоқда ўз жиянларининг оч, яланғочлигини билса керак эди. — Ойбек, Танланган асарлар

фл. 1. Уст-бошини бутунлай ечиб олмоқ, яланғоч қилмоқ, ечинтирмоқ.

Болани яланғочламоқ.

Йигит белигача яланғочланиб олганидан хижолат бўлиб, қизга гуноҳкорона кўз ташлади. — Э. Самандаров, Тангри қудуғи

2. Эгар-жабдуғини, абзалини ечиб олмоқ.

Отни яланғочламоқ.

Аваз қараса, кўса Чўлтоқни яланғочлаб, офтобга ўзини солиб ётибди. — Авазхон

3. Шох-шаббасини, шох-бутоқларини кесиб ташламоқ; очмоқ.

Ёʻлчи катта тўнкани яланғочлаб, илдизларини, ёʻғон томирларини болта билан уриб, ердан айирар экан, ўзидан, беш-йигирма қадам нарида турган бир қизга кўзи тушди. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Қинидан, ғилофидан чиқармоқ, уриш, чопиш ёки отишга шайламоқ (баъзи қурол-яроғлар ҳақида).

Қилич(ни) яланғочламоқ.

Илгари очиқчасига пичоқ яланғочлаб юрганлар энди пичоғини енг ичига олган. — С. Аҳмад, Ҳукм

Майна маузерни яланғочлаб, ёʻлда тўхтатган эски извош ёнида от бошини тортиб турарди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

5. Шипшийдам қилмоқ, бўшатмоқ.

Уйни яланғочламоқ.

фл. Яланғочламоқ феълининг мажҳул нисбати.

фл. Яланғочламоқ феълининг орттирма нисбати.

погов. голый воды не боится, ≈ щуку водой не испугаешь.