Қидирув

сфт. Тугуни бор.

от 1. Арқон, ип, лента ва шу кабилар нарсаларнинг боғлаб уланган, тугилган жойи.

Арқоннинг тугунини ечмоқ. Ипнинг учига тугун солмоқ. Ботинканинг ипига тугун тушиб қолибди. Галстукнинг тугуни чиройли чиқибди.

Узилган ип қайта уланса ҳам, тугуни қолади. Юрак ип эмаски, қайта уланса. — А. Эшонов, Бир оғиз сўз

Костюмни ечиб, кўрпачага ташладим, галстукнинг тугунини бўшатдим. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Ўраб, бўғчалаб боғланган нарса; бўғча.

Адолат бошидаги тугунни, орқасидаги қоп-чиғини ерга қўйиб, Шакархонга қаради. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Узоқда, сийрак дарахтлар билан қопланган қияликда қоп ва тугунлар орқалаган икки аёл ва бир чолнинг қораси кўриниб қолди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Қамбарали ака тугунни ечди, бир даста нуқул юз сўмлик пулни кўриб, кайфи учиб кетди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. кўчма Киши тана аъзосида ёки бошқа нарсада ҳосил бўлган тугунга ўхшаш нарса.

Дарё қисқичбақасининг нерв системасида, чувалчангдаги сингари, йирик ҳалқум устки тугуни бўлади. — Зоология

Нерв тугунлари — ўзаро бириккан нейрон таначаларининг тўпламидир. — Одамнинг анатомияси ва физиологияси

4. кўчма Умуман, ҳал этилмай, очилмай, ечилмай, тугун ҳолда бўлган нарса.

— Мунозаралар вақтида кўп мушкул тугунлар очилиб, ноаниқ масалалар ҳал этилгай, — деди аллома бошини кўтариб. — М. Осим, Ибн Сино қиссаси

Менинг хавотир олган жойим шуки бу воқеалар тугуни бир калладан чиққанга ўхшайди — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Акбаров, Эшонбоев, Ҳакимов муаммоси кўнглида тугун бўлиб турар эди, энди бунга Гавҳар орқали Тошев муаммоси ҳам қўшилиб, тугун янада чигаллашди. — П. Қодиров, Уч илдиз

5. ад. Бадиий асарда воқеанинг ривожлана бошлашига сабаб бўлган воқеа, ҳодиса.

Келинг, арқонни узун ташлаб, сабрга эрк берайлик яна. Зотан, ҳар бир асарнинг тугуни билан бирга ечими ҳам бор-ку? — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

Ойқизнинг психологик ҳолати роман марказида турган муҳим тугунки, унинг ечими учун Ойқиз типидаги бошқа бир шахс иштироки талаб қилинарди. — ЎТА

от 1. Тугун сўзидан кичрайтириш шакли.

Улар боғга чиқиб, тўкилган ёнғоқларни териб турганда, Жонузоқ оқсоқол қайтиб келди. Унинг қўлида кичкина тугунча бор эди. С. — Анорбоев, Оқсой

\Аҳмад\ Ҳар бир эшитган нарсасини билиб олишга интилганидан, унинг сийрак қошлари ўртасида тугунча ҳосил бўлган. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Бу ҳолатни тўйиб кўрдим-да, Ечиб солдим дил тугунчасин. — Сайёр

2. бот. Гулда уруғчининг остки қисми, уруғдон (чанглангандан кейин мева, унинг ичида уруғ ҳосил бўлади).

Минерал ўғитлардан самарали фойдаланиб, катта май-донларда ҳосил тугунчаларининг кўпайишига эришиш мумкин эди. — Газетадан

от Фалончи сўзи билан бирга қўлланиб, номаълум (кимлиги аниқ бўлмаган) шахсга ишора қилади.

фалончи бундай деган, тугунчи ундай деган, деб кўпгина содда кишиларни ёʻлдан уришарди. — Н. Фозилов, Дийдор

от кам қўлл. айн. Тугунча.

Хўжайин тугунчакни ечиб, дераза томонга ўтди. — Ойбек, Танланган асарлар

Нури юпқа, енгил рўмол учидаги тугунчакни ечиб, букланган қоғоз чиқарди. — Ойбек, Танланган асарлар

фл. Тугунламоқ феълининг мажҳул нисбати.