сфт. Туги бор, туғ ўрнатилган; туғ кўтарган.
Қанчаси пиёда, ботирлар отли, Иккови кўтарган туғли байроқни. — Баҳром ва Гуландом
«туғли» бўйича 74 та натижа: Ўзбекчадан
сфт. Туги бор, туғ ўрнатилган; туғ кўтарган.
Қанчаси пиёда, ботирлар отли, Иккови кўтарган туғли байроқни. — Баҳром ва Гуландом
1. 1. Мусулмонларнинг ёғоч дастага ўрнатилган қўтос, ҳўкиз ёки от думидан ва ярим ой тасвиридан иборат байроқсимон белгиси (қадимдан Шарқ мамлакатларида ҳукмдорлик, беклик ва ш. к. белгиси ҳисобланган)
У кўчанинг нариёғидаги бир авлиёнинг соғонаси устига ўрнатилган тути кўрди — Ш. Тошматов, Эрк қуши
2. эск. 2. Байроқ, алам
Ё бирор жаҳонгир, юрт таловчининг Унутиб қолдирган мудҳиш туғидир — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари
ТУГАЛ ' охирига етказилган', ' чала ери ёʻқ', ' тўлиқ'. Бу ҳўлёзмани т у г а л асар деб бўлмайди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англаттан бу сўз асли ' охирига ет—' маъносини англатган тўкä— феълидан (ПДП, 435; DS, 595) —л қўшимчаси билан ясалган (ПДП, 435; DS, 595); кейинроқ икки унли ора — лиғидаги к ундоши г ундошига алмашган (Девон, ИИ, 259); ўзбек тилида ü унлисининг юмшоқлик белгиси иўқолган: тüкä— + л = тўкäл > тüгäл > тугäл
1. Битган, чала ери ёʻқ, охирига, поёнига етказилган
Энди билишимча, биз ўша даврларда ўйнаган нарсаларимиз ҳали тугал бўлмаган, анча ғўр асарлар эди — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман
Элмурод биринчи куни беш вақт намозни тугал ўқиди. Иккинчи куни учтасини ўқиб, иккитасини қазо қилди — П. Турсун, Ўқитувчи
Она, тугал ёзишдан қаламим ожиз — Ғайратий
2. Тўла-тўкис, бекам-кўст; тўлиқ, бут
Тугал фикр. Тугал жумла
Икки пуд буғдой билан беш пуд шоли бериб қутулмоқчи бўлибди. Жаниш бўлса, тугал берасан, деб туриб олибди — Ҳ. Шаме, Душман
Домлангизни шундоқ катта профессор қилиб, обрў, уй-жойларимиз тугал бўлганда, шуларни ташлаб кетиб қоламанми, деб қўрқаман — Мирмуҳсин, Умид
от 1. Кийим, ғилоф ва шу кабиларнинг четига қадаладиган, одатда тўгарак шаклидаги тутқич.
Садаф тугма. Кўйлак тугма-си. Тугма қадамоқ.
Ҳаво ҳали исимаган бўлса ҳам, хомсемиз ҳоким формасининг кўкрак тугмаларини ечиб ташлаб, елпинишга тутинди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Кийимга қадаладиган тугма тез узилиб кетмасин десангиз, уни шамга ишқаб олинган ипда тикинг. — Газетадан
2. Улагич, кнопка.
Қудрат қўнғироқ тугмасини босди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Саттор лифтнинг пастга олиб тушадиган тугмасини босмоқчи эди — П. Қодиров, Эрк
Ҳамшира чиқиб кетгач, Аҳмедов столининг бурчагидаги тугмасини босди. — Ҳ. Нуъмон, Фасллар
1. monogramma (kitap betlerindegi)
2. тар. patshalardıń jarlıq, pármanlarınıń tóbesine qoyılatuǵın, olardıń ataǵın kórsetetuǵın bezewli háriplerden ibarat belgisi
3. gerb
сфт. Тугилган, тугиб қўйилган.
Учи тугук арқон.
Дарёда юзган қайиқми! Сенинг белбоғинг тугукми? — Пўлкан, Ҳасан батрак
Одам қадри магар буюкдан-буюк, Лекин қай дилларда маломат тугук. — А. Орипов