Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«туғ» бўйича 214 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

82 та
туғ
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

1. 1. Мусулмонларнинг ёғоч дастага ўрнатилган қўтос, ҳўкиз ёки от думидан ва ярим ой тасвиридан иборат байроқсимон белгиси (қадимдан Шарқ мамлакатларида ҳукмдорлик, беклик ва ш. к. белгиси ҳисобланган)

У кўчанинг нариёғидаги бир авлиёнинг соғонаси устига ўрнатилган тути кўрди — Ш. Тошматов, Эрк қуши

2. 2. Байроқ, алам

Ё бирор жаҳонгир, юрт таловчининг Унутиб қолдирган мудҳиш туғидир — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

Тўлиқ мақола →
тугмоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. 1. Тугун солмоқ; тугун солиб уламоқ, боғламоқ.

Рўмолнинг учини тугмоқ. Ипнинг икки учини тугиб боғламоқ.

Сочин тугиб, саллани ўрай берди бошига. — Ойсулув

2. (жўналиш келишиги билан) Ўраб боғламоқ, бўғчаламоқ; ўраб, тугун солиб жойламоқ.

Дастурхонга нон тугмоқ. Белга (белбоғга) пул тугмоқ.

Кейин сандиқни очиб, бисотидан бир кийимлик чит олди-да, баркашнинг устига қўйиб, дастурхонга тугди. — Т. Алимов, Совға

Нодир индамай ўрнидан турди. Ойиси рўмолчага нон, мева-чева тугди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

3. Четларини ёпиштириб ясамоқ, тайёрламоқ (чучвара, сомса ва шу кабиларни).

Манти тугмоқ. Сомса тугмоқ.

Дугоналар иш билан банд бўлишди: бири патир ясади, бири сомса тугди. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Гўшти, хамири тайёр, мантини ўзингиз тугиб юборинг, иним, чаққонсиз, ҳар ишга қўлингиз келиша қолади. — Ойбек, Улуғ ёʻл

Келин шундай митти чучвара тугадики, унинг тўрттаси битта қошиққа сиғади. — Газетадан

4. Йиғмоқ, тўплаб ғамламоқ.

Топганини тугади.

Аёллар кўз ёши тўкиб, бу хонадонда ҳамма нарса бор, фақат тўй етишмади, боёқиш йиғди, тугди, эссиз, келин кўрмай кетди, деб афсусланишган эди. — С. Нуров, Нарвон

Топганимни шунга тугиб қўйиб, ўзим бола-чақа билан пўстакнинг жунини ейман. — А. Қаҳҳор, Тобутдан товуш

5. Ҳосил нишонасини бермоқ, мева солмоқ.

Олча ғуж-ғуж тугибди.

Бу вақт кўклам келиб, ҳамма ёқни яшил либос билан безаган, гуллар ғунча тугиб, ариқчаларда сувлар ҳайқириб оққан, дов-дарахтлар томирига жон кирган пайт. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

Бу орада дарахтлар гуллаб, мева туга бошлади. — С. Нуров, Нарвон

  • Муштини тугмоқ Бармоқлари учини кафт ичига олмоқ, кафт ичида бирлаштирмоқ. Худди бокс тушадигандай муштини тугиб, тирсагини чиқариб, семиз гавдасини полвонларча лапанглатиб юради. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё— Бари бир топажакман! — муштини тугиб, осмонга ўқталди Эшжон. — С. Сиёев, Ёруғлик
  • Думини тугмоқ Шундан кейин қурилиш раҳбарлари уларнинг думларини тугиб, униси бўлмаса, буниси, деб яна бошқа шунга ўхшаш кишиларни таваккал қилиб ишга олиша беради. — Муштум
  • Кўнгилга (ёки дилга, қалбга, юракка, кўкракка) тугмоқ 1. Кўнгилда сақламоқ, ёдда тутмоқ; унутмай йиғиб юрмоқ. Кўнглимга тугиб юрган гапларимни бугун сиз билан очиқ гаплашмоқчи эдим. — П. Турсун, ЎқитувчиУ ҳамқишлоқ дугоналарининг энг ширин тилакларини, энг азиз туйғуларини дилига тугиб, ардоқлаб бормоқда. — А. Мухтор, Опа-сингилларУлуғ ишга бўлсин деб ҳисса, Қалбга тугиб иштиёқ, ҳавас Сайёр.Утар бобонинг кўпдан бери кўнглига тугиб юрган бир нияти бор эди. — С. Сиёев, АвазКўкрагига тугган нияти менга маълум, Ёʻлчибой. — Ойбек, Танланган асарларБунинг устига уста мутахассислар ҳузурига юрагига тугиб қўйган бир фикрни айтиб, маслаҳат олиш учун ҳам борган эди. — Ш. Рашидов, Бурондан кучлиУ [Ҳайдар] Анорхонга нимадир совға қилишни кўнглига тугиб қўйган. — И. Раҳим, ИхлосЭнди Раззоқвойнинг бошини иккита қилиб қўйсак ҳам бўларди, деб орзу қилди чол ва ўғли билан бу ҳақда бафуржа гаплашишни дилига тугиб қўйди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Тўлиқ мақола →
тугал
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

ТУГАЛ ' охирига етказилган', ' чала ери ёʻқ', ' тўлиқ'. Бу ҳўлёзмани т у г а л асар деб бўлмайди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англаттан бу сўз асли ' охирига ет—' маъносини англатган тўкä— феълидан (ПДП, 435; DS, 595) —л қўшимчаси билан ясалган (ПДП, 435; DS, 595); кейинроқ икки унли ора — лиғидаги к ундоши г ундошига алмашган (Девон, ИИ, 259); ўзбек тилида ü унлисининг юмшоқлик белгиси иўқолган: тüкä— + л = тўкäл > тüгäл > тугäл

1. Битган, чала ери ёʻқ, охирига, поёнига етказилган

Энди билишимча, биз ўша даврларда ўйнаган нарсаларимиз ҳали тугал бўлмаган, анча ғўр асарлар эди — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман

Элмурод биринчи куни беш вақт намозни тугал ўқиди. Иккинчи куни учтасини ўқиб, иккитасини қазо қилди — П. Турсун, Ўқитувчи

Она, тугал ёзишдан қаламим ожиз — Ғайратий

2. Тўла-тўкис, бекам-кўст; тўлиқ, бут

Тугал фикр. Тугал жумла

Икки пуд буғдой билан беш пуд шоли бериб қутулмоқчи бўлибди. Жаниш бўлса, тугал берасан, деб туриб олибди — Ҳ. Шаме, Душман

Домлангизни шундоқ катта профессор қилиб, обрў, уй-жойларимиз тугал бўлганда, шуларни ташлаб кетиб қоламанми, деб қўрқаман — Мирмуҳсин, Умид

Тўлиқ мақола →
тугма
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Кийим, ғилоф ва шу кабиларнинг четига қадаладиган, одатда тўгарак шаклидаги тутқич.

Садаф тугма. Кўйлак тугма-си. Тугма қадамоқ.

Ҳаво ҳали исимаган бўлса ҳам, хомсемиз ҳоким формасининг кўкрак тугмаларини ечиб ташлаб, елпинишга тутинди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Кийимга қадаладиган тугма тез узилиб кетмасин десангиз, уни шамга ишқаб олинган ипда тикинг. — Газетадан

2. Улагич, кнопка.

Қудрат қўнғироқ тугмасини босди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Саттор лифтнинг пастга олиб тушадиган тугмасини босмоқчи эди — П. Қодиров, Эрк

Ҳамшира чиқиб кетгач, Аҳмедов столининг бурчагидаги тугмасини босди. — Ҳ. Нуъмон, Фасллар

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 82 →

Таърифлар ичида

8 та
байдоқ

байдоқ Туғ, байроқ. Ол бай-доғи пирпираб, Қолинди майдон ичида. Эрали ва Шерали Оқ-у қизил — кўп байдоқлар кўринди майдон ичинда. Эрали ва Шерали Қистаб етди туг

ялов

ялов кт. Байроқ, туғ. Зафар яловини олиб келишингизга ишончим комил, дўстим Абдураҳмон. С. Кароматов, Бир томчи қон Ҳазрат, яловни кўтариб олсакми? Ш. Холмирза

гумона

гумона Она қорнидаги бола, ҳомила. Мендан Буви Ҳилолнинг бўйида олти ойлик гумона қолди. Гўрўғли Иби, бола туғиш қачондан буён уят бўлди? Ёш, соғломсан, туғ

бўта

бўта БЎТА ътуянинг боласиъ. Карвондаги туялардан бирининг б ў т а с и бор эди. Бу от қадимги туркий тилда ъбола туғ-ъ маъносини англатган бот- феълидан (ЭСТЯ, ИИ, 2

байроқ

байроқ Ёғоч ёки металл дастага, сим ёки чилвирга маҳкамланган, бир ёки бир неча рангли, давлат, ташкилот, уюшма, ҳарбий қисм ва шу кабиларга қарашлиликни ифо

Ҳаммасини кўриш · 8 →

Эртаклар

69 та
Айиқполвон
Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Аёз
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о

Бадалқорачи
Халқ оғзаки ижоди

Уч ака-ука отасининг олтин тойини ўғирлаб кетаётган сирли махлуқни топишга уринади. Кенжа ўғил Бадалқорачи бу сирни очиб, бир қанча қизларни девлар зу

Баҳром ва Шерзод
Халқ оғзаки ижоди

Баҳром ҳунарга қизиққан шаҳзода бўлиб, отаси билан келишмовчилик туфайли юртидан кетади. У ўз ҳунари туфайли хавфли вазиятдан қутулиб, севгисини топади.

Балиқчи бола
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда камбағал балиқчи бола подшоҳнинг қийин топшириқларини бажариб, ўзининг донолиги ва омадини намойиш этади. Унинг сирлари очилгач, подшоҳнинг

Бир хумча олтин
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.

Ҳаммасини кўриш · 69 →

Шева материаллари

55 та
Бўчаламоқ
Қашқадарё вилояти · туғиш учун ўзига қулай жой танлаб кетмоқ

Уй ҳайвонлари туғиш учун ўзига қулай жой танлаб кетиши.

бандак
Бухоро вилояти · туғноғич
бедäв
Қорақалпоғистон Республикаси · бедов от; узун бўйли, қорни ингичка қўй; касаллиги туфайли туғмайдиган сигир
босарға
Қашқадарё вилояти · кетма-кет туғилган ака-ука

кетма-кет туғилган болалар ўртасида кичик укаси ўзидан бевосита катта акаси ёки опасига нисбатан

Ҳаммасини кўриш · 55 →