фл. Томмоқ феълининг орттирма нисбати.
Қидирув
«томдирмоқ» бўйича 62 та натижа: Ўзбекчадан
Филтр
Луғат тури
Луғат мақолалари
61 та
Изоҳли луғат
· яна 4 та луғатда
фл. Томчилаб оқмоқ; чакка-чакка оқиб турмоқ, тушмоқ, томчиламоқ.
Хатга сиёҳ томди. Шимга ёғ томди. Томчи томиб бўлгунча, дарё оқиб ўтади. — Мақол
Тома-тома кўл бўлур, ҳеч томмаса, чўл бўлур. — Мақол
Совуқ томчилар унинг юзига, бўйнига томиб ғашини келтирди. — Ойбек, Қуёш қораймас
Кўз ёшлари эгарнинг қошига ва отнинг ёлига тома бошлайдир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Унинг кўзларидан оппоқ соқолига қатра-қатра ёш томар эди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
- Кўзларидан қон томади Ўта ғазабли ҳолатни қайд этади. Азим тажанг бир қадам олдинга ташлади. Кўзларидан қон томарди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Оғзидан (ёки лабидан, тилидан) бол (ёки асал) томади Ниҳоятда ширин сўз, хушмуомала. Каттадан-кичикка оғзидан бол томиб муомала қиладиган хола негадир мен билан тил учида сўрашиб қўя қолди. — Т. Алимов, ДашшўЛабларингиздан бол томади, ёниб турган оловсиз. — К. Яшин, Ҳамза
- Юзидан қон томади [Қишлоғимиз] Одамлари шунақанги хушбичимки, бир қарашдаёқ суқингиз киради. Юзларидан қон томади. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
- Қамчисидан қон томади Ўта золим, қаҳри қаттиқ. Қиз аввал қўрқди, отаси унинг Сидиқжон билан сўзлашиб турганини эмас, боғга тушганини билса ҳам, терисига сомон тиқади: бу хусусда отасининг қамчисидан қон томар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Изоҳли луғат
· яна 7 та луғатда
ТОМ ' бинонинг устини бекитиб турувчи қисми'. Мингбоши т о м д а г и карнайчиларга "бас" ишо— расини ҳилди (Мирзакалон Исмоилий). Бу от қадимги туркий тилда там тарзида талаффуз қилинган (ДС, 529); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: там > тâм. Бу сўз асли 'девор' маъносини англатган (Девон, И, 299; ИИ, 206; ИИИ, 172). Маҳмуд Кошғарий бу сўзни уй сўзи билан ҳам таржима қилган (Девон, ИИИ, 151). Тâм сўзини ' уй' маъносида ишлатиш ўзбек тили шеваларида ҳозир ҳам мавжуд. Дсда қайд этилишича, қадимги туркий тилда 'бинонинг устини бекитиб турувчи қисми' маъноси тағам сўзи билан англатилган (526- бет); кейин — чалик бу сўз таркибидаги ға товушлари талаффуз қилинмай қўйган бўлса керак: тағам > там > тâм
1. Уйнинг, бинонинг устини бекитиб турувчи тепа қисми
Пой том. Тунука том. Икки нишабли баланд том. яш Асфалт ёʻллар, тунука ва шифер томлардан қайноқ ҳовур кўтаршшди — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди
Кета-кетгунча яккам-дуккам лойсувоқ томлар, деворлари тўкилай деб турган пастак уйларни кўравериб, дилингиз хира тортади — К. Яшин, Ҳамза
2. Баъзи қурилмаларнинг қор-ёмғир, қуёш ва шу кабилардан ҳимоя қилувчи тепа қисми
Тўланбой Икромжоннинг аҳволини кўриб турганидан, у ҳам индамади-да, кетдик, деб кабина томини муштлади — С. Аҳмад, Уфқ
Ҳккожв бошлиқ қори тиззага урадиган кизил вагон томига чикиб, атрофни кузата бошладилар — Н. Сафаров, Жасоратнинг давоми
3. шв. Уй, ҳовли-жой
Эшакка мугуз бица, эгасини сузади, Туяга қанот бица, томингни бузади — Мақол
яя Шунда бориб, бир томни очди — бари тиллага тўла, бир томни очди — кумушга тўла — "Равшан"
"..Дашти қипчоқлар бойиса, хотин олади, туркийлар бой бўлса, том солади" [ўйларди Масума бека] — Мирмуҳсин, Меъмор
Инглизча-ўзбекча, ўзбекча-инглизча луғат
· яна 1 та луғатда
н drop of liquid, rain drop
от Помидор суви ёки пастаси.
Кўп томат ва сок олиш мумкин бўлган Юсупов., каби яхши сорт помидорлар кам келтирилаётир. — Газетадан
Аёлнинг хонадонидан 30 литр самогон 150 литр томат пастаси, хамиртуруш топилди. — Газетадан
Изоҳли луғат
· яна 6 та луғатда
от 1. анат. Одам ва ҳайвонлар танасида қон ёки лимфа оқадиган найчасимон аъзо.
Томирдан қон олмоқ. Томирга дори қуймоқ.
Тўлаган ерга қараб жим қолди. Унинг чакка томирлари бўртди, бурнининг учи йилтиради. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
2. кўчма Умуман, нарса-ҳодисанинг ҳаёти, фаолиятини таъминловчи омил, восита.
Саноатнинг юрагидир мартен печи, Юрак бўлгач, ишлайди-да эрта-кечин. Бу юракни юргизади уста Анвар, Саноатнинг томирига пўлат оқар. — Муштум
Қишлоқнинг ҳаёт томири уриб турган ҳар бир жойда ташаббус яққол сезилиб туради. — Газетадан
3. с. т. Юрак ҳаракати натижасида қон тепиши; пулс.
4. т. С. Мушакларни суякка бириктирувчи пухта, эластик тўқима; пай.
[Ёʻлчи] Томири тортишган одам каби, бир лаҳза қотиб қолди, сўнг қиличини маҳкам ушлаб, букчайиб, оҳистагина ерга йиқилди. — Ойбек, Танланган асарлар
Томирларини ёзиш учун бошини орқага ташлаб, бир-икки силкитиб олди. — С. Кароматов, Олтин қум
5. биол. Ўсимлик танасида суюқлик ва ундаги эриган моддалар оқадиган тўқима найчалар.
6. бот. Илдиз.
Ариқ бўйларида, қир этакларида ўтган йилги ўтларнинг томиридан нозик майсалар униб чиқа бошлаган. — С. Анорбоев, Оқсой
Агар у ҳар куни эрталаб, кечқурун сойга тушмаганда эди, кўза-кўза сув қуйиб, томирига нам юбормаганда эди, ўрик аллақачон хазон бўларди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
7. кўчма Илдиз, негиз.
Яхши нақл — томири ақл. — Мақол
Жўрахон бу муҳим масалани айтишдан бош тортганда, бунинг томири жуда узоқ эканлигини Ғуломжон дарров фаҳмлаб олди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
8. кўчма Бир-бирини қўлловчи, бир-бирига ҳомийлик қилувчи кишилар ўртасидаги ўзаро боғланиш, алоқа; илдиз.
Затакўз домлаям, Турдивой халфаям, ҳаммаси Буларнинг томири узун, Зағчакўз мударрис бўлган экан, ўғиллари, шогирдлари катта-катта амалда дейишади. — П. Турсун, Ўқитувчи
Шуҳратпарастлар халққа юқоридан қандай зарар етказган бўлсалар, пастдан ҳам шундай зарар етказганлар. Уларнинг томири битта. — Ҳ. Ғулом, Сенга интиламан
9. шв. Қариндош, уруғ; қариндошлик риштаси.
Юртга донғи кетган Жоналибойга, Қизинг бериб, бойга томир бўлайлик. — Пўлкан
Тожибой ўзи камбағаллардан бўлса ҳам, томири Олахўжа махсум билан туташган эди. — П. Турсун, Ўқитувчи
10. шв. Тутинган ўртоқ, яқин дўст.
То-мирингни мақтама, ёмон чиқса, қайтасан. — Мақол
Икки ўртада сўз бергандик, то-мирмиз деб, Зуваласи айрим битта хамирмиз деб. — Ғ, Ғулом
Мингнинг зотини билгандан бирнинг отини бил, деганлар, танишиб қўяйлик, томир. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қис-саси
- Қон томирлари Артериялар, капиллярлар ва веналардан иборат томирлар., артериола, вена, капилляр.
- Томирни (ёки томир) уришини (ёки тепишини) кўрмоқ Томирни ушлаб, юрак, қон ҳаракатини, пулсни аниқламоқ. Табиб, Ота-бекдан воқеани сўраб билгандан сўнг, Кумушнинг томирини кўриб, лабини тишлаб қолди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Томирига (ёки илдизига, оёғига, тагига) болта урмоқ Элмурод ўзининг жаҳолатга қарши бўлган билимини одамларга ёйиш билан домланинг томирига болта ураётганини яхши фаҳмламасди. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Томир отмоқ (ёки ёймоқ) 1. Илдизини ҳар тарафга ёʻналтирмоқ, илдизи ривожланмоқ; Аммо бутун бир соболи яшаб, томир отиб қолган бежирим жойларни ёʻқ қилиш — хутор системасини ёʻқотиш, деган гапга кирмайди. — Ж. Абдуллахонов, Хонадон;Шербек катта кўча тўрт томонга томир отган жойда тўхтаб қолди. — С. Анорбоев, Оқсой;Одамлар орасида ҳам девпечак борлигини, у аста томир ёйиб бораётганини билганди-ю, аммо ўша девпечакнинг илдизини топа олмай доғда эди. — С. Аҳмад, Ҳукм
Таърифлар ичида
1 татомдиртир Томдирмоқ феълининг орттирма нисбати.