Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «tinni» — результатов: 170: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

83
tin

TIN 'nafas' (oz ishlatiladi). Boʻgʻiziga tiqilib t i n i Nuri sari qildi ishora, Zaynab uchun bu boʻldi chora (Hamid Olimjon). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli tïn tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 436; Devon, I, 326; DS, 567); oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: tïn > tin

Nafas olish, nafas

Yigʻishtirib bor bisotini, Boʻgʻiziga tiqilib tini, Nuri sari qildi ishora, Zaynab uchun bu boʻldi chora — H. Olimjon

Полная статья →
tinch

sft. 1. Gʻala-gʻovur, shovqin-suron, toʻs-toʻpolon va shu kabilardan xoli.

Atrof tinch. Oʻtkinchilar oz. Anhor yoqasida, tollar orasida ikkita oq echki oʻtlab yuradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ajoyib kecha boʻptimi? Tinch, oydin, shabada! — P. Tursun, Oʻqituvchi

[Ahmad] Shovqin-suronli, serqatnov koʻchalarni yoq-tirmas, sal aylanish boʻlsa ham, tinch, sal-kin xiyobonlarni tanlardi. — F. Musajonov, Himmat

Qiziq, kechagina dengiz edi tinch, Qaʼriga olmoqda bugun zilzila. — G. Joʻrayeva, Iqbol

2. Kishi hayoti, faoliyatida unga salbiy taʼsir koʻrsatmaydigan, bezovta qilmaydigan, gʻam-tashvishdan xoli.

Meʼmor [usta Nusratga] qolgan umrini bir chekkada tinch-gina, gʻaribona oʻtkazmoqchi ekanini aytdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Qishloq koʻchasi tinch, qizi boʻlsa kichkina emas rayonda boʻladigan kengashlarda qatnashib, allamahalda uyiga keladigan kunlari boʻlgan-ku. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Oʻrtogʻingizga ayting, shu hujrasini bizdan ayamasin. Shu yerda tinchgina yashaylik! — Oybek, Tanlangan asarlar

Oʻt-tiz yildan beri shu yerdamiz, hali biron kori hol boʻlgani yoʻq. Bu yer tinch joy. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Urish-janjalsiz, turish-turmushi osoyishta.

Qoʻshning tinch — sen tinch. — Maqol

Oʻzlariga toʻk, bekam-u koʻst, tinch yashashadi, ikki kuyov koʻrgan, nevaralari bor. — R. Fayziy, Taʼzim

Niso buvining qizlari tufayli necha martaba qoʻydi-chiqdi boʻlib oldi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

4. Betashvish, osoyishta holat; tinchlik.

Shu [Saodatxon] kelgandan beri tinchimiz yoʻqoldi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Oʻzim mayli, uy-ichimning tinchi ketdi — T. Yoʻldosh, Attang

Chunki bu qoʻlga tushmasa, yana odamlarning tinchini buzib, jinoyatini davom ettiraveradi. — M. Yunusov, Qutilmagan xazina

  • Koʻngli tinch Koʻngli xavotirlik, bezovtalikdan xoli. Xudoga ming qatla shukur, oʻzimning koʻnglim tinch, birovni bir narsa deyishlikka haddim yoʻq. — A. Muxtor, Opa-singillar
  • Oʻziga tinch Uy-roʻzgʻori, hayoti meʼyorida, oʻzidan tingan. Nabi polvon va boshqa oʻziga tinchroq kishilarning hovlilari mehmon qoʻnarlik bir holga keltirilgan edi. — S. Ayniy, Qullar
  • Qulogʻi tinch Tashqi tomondan boʻladigan turli gap-soʻz, mashmashalardan xoli. Oʻzingdan chiqqan baloga, qayga boray davoga! Shaharda yurgani ham durust ekan, qulogʻimiz tinch edi. — Uygʻun, Navbahor
Полная статья →
tinim

ot Ishdan, harakatdan xoli vaqt yoki holat; dam, orom.

Baʼzi vaqtda, sugʻorish paytlarida, kechalari ham tinim boʻlmas, suvni uzoqdan haydab kelishga toʻgʻri kelar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

  • Tinim bermaslik 1. Dam bermaslik, betinim holatda tutmoq. Otinoyi unga [Elmurodga] tong sahardan kechasi allavaqtgacha tinim bermasa ham, qornini hech qachon yolchitmaydi. — P. Tursun, OʻqituvchiUmarovning jangchilari dushmanga tinim bermay, izidan quvladilar. — T. Rustamov, Mangu jasoratMana bu qoʻshnimizning bolalari sira tinim bermaydi — R. Fayziy, Sen yetim emassanBu hamma vaqt boshida aylanib, tinim bermay yurgan eski oʻy edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaKeyingi kunlarda Yulduzxon Muhiddinning koʻz oldidan nari ketmaydigan, tinim bermaydigan boʻlib qoldi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi
  • Tinim bilmaslik Tinim, dam olmay, doim ish, harakatda boʻlmoq. Erta sahardan to qora kechgacha odamlar tinim bilmagan ana shu kunlarning birida Qorabuloq qirgʻogʻidan biri keksa, biri yosh — ikki otliq chiqib kelaverdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaAsalari kabi oʻzbek paxtakori tinim bilmaydi. — N. Safarov, Olovli izlar
  • Tinim yoʻq Toʻxtovsiz (tinimsiz) ish-harakatda. Ustanikida tong yorishgandan qosh qoraygungacha tinim yoʻq — dam bosish, bosqon urish, suv tashib, oʻtin yorish — R. Fayziy, Hazrati insonPristanda hayot qaynaydi. Ish! Hech tinim yoʻq kemachida. — E. Rahim, Yangi qadam
  • Tinim kuni Tinim kuni soqoli oʻsgan Umid erta bilan gastronomga, undan keyin yopgan non olish uchun bozorga kirdi. — Mirmuhsin, Umid
  • Tinim olmoq Dam olmoq, hordiq chiqarmoq. Uyga qaytganda ham, bir muddat tinim olishga imkon topmadi. — Oybek, Navoiy
Полная статья →
tiniq

1. Loyqa va shu kabilardan xoli, ti-nigan holatli

Choʻqqilardan oqib tushgan bu soylar shishadek tiniq — Mirmuhsin, Ham-zaobod

Ariqchalarda kech kuzning tiniq suvi limillab oqadi — N. Aminov, Suvarak

2. Gard-gʻubor, xiralik va shu kabilardan xoli, ravshan koʻrinishli

Osmon har vaqtdagidek bulutlardan xoli, begʻubor, tiniq, koʻm-koʻk — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Radiodan dutor sadosi taralar, sehrgar kuy Temir-jonning qalbiga kirib borar, tiniq yuzida yoqimli, muloyim joziba.. uygʻotardi — J. Abdullaxonov, Oriyat

Koʻzlarining qorasi nihoyatda tiniq va oʻtli — P. Qodirov, Uch ildiz

3. Xiratik, qoʻpollikdan xoli; jarangdor (tovush, ovoz haqida)

Adolat dutorini qoʻlga oldi. Bir nafasdan keyin uning qoʻngʻiroqdek tiniq ovozi yangradi. S — Zunnunova, Gulxan

Togʻbagʻrida oʻynoqlabyugurgan jilgʻalarni eslatuvchi tiniq, jozibador sado xonani toʻldirdi — J. Abdullaxonov, Oriyat

4. Aniq ifodali; ravshan. . . Uning xotirasi hayratda qolarli darajada boy va tinsh edi. Gazetadan

Soʻz-fikri tiniq ziyoli boʻlganingiz uchun ham biz chekayotgan ayriliq sitamini sezyapsiz — Mirmuhsin, Meʼmor

Jahonda aqli tiniq shinavanda yigitning bitasi sen-u, bittasi men — J. Abdullaxonov, Toji bilan Hoji

Полная статья →
tinka

ot Kuch-quvvat, mador, majol.

Isitmalayverib bemorning tinkasi qolmadi.

Kun botishga yaqin ikkinchi toʻnkani ham qulatdim. Juda tinkadan tolgan edim, uh deb borib, oʻrnimga choʻzildim. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

  • Tinkasi qurimoq 1. Ish, harakat va shu kabilar natijasida (taʼsirida) holdan toymoq. Har bitta gʻishtni, yogʻochni, har bir koʻza suvni pastdan olib chiqqunlaricha tinkalari qurib ketardi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlarJazirama issiq kunlari mening tinkam qurib, soya joyni axtarib qolaman. — E. Raimov, Ajab qishloqUrushdan xalqning tinkasi quridi.Oʻzaro qirgʻin, harbiy yurishlar, oʻlpon-u ushr soliqlari raiyatni tobora qashshoqlashtirib, tinkasini quritdi. — Mirmuhsin, Meʼmor
Полная статья →

Показать все · 83 →

Сказки

64
Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Alvasti
Устное народное творчество

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aqlli bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff

Aqlli, idrokli, zehnli
Устное народное творчество

Uch aka-uka otasidan qolgan oltinni boʻlishish uchun yoʻlga chiqadi. Yoʻlda uch yigit oʻzlarining aql-idroki bilan bir tuyakash va qozini hayratda qoldiradi.

Ayyor bilan sodda
Устное народное творчество

Ushbu ertakda bir ayyor bilan sodda yigitning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Ular topib olgan oltinlar tufayli ayyor soddani aldashga urinadi, ammo oxir-oqibat

Показать все · 64 →

Диалектные материалы

23
bajaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · oltinning eng qimmatli, asl turi
gäynäg'ä
Toshkent shahri · qaynoga

er yoki xotinning akasi

halchöp
Fargʻona viloyati · halchoʻp

Zargarlikda narsaning yuziga oltinni puxtahal usulida hal qilishda ishlatiladigan asbob

hällälä
Surxondaryo viloyati · nikoh

Taloq qilib qoʻyilgan xotinning oʻz eri tomonidan qayta nikoh qilib olinishi

häy
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · murojaat soʻzi

er va xotinning bir-birlariga murojaati

häy
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · xotin

xotin (erning, xotinga murojaati); er (xotinning erga murojaati)

Показать все · 23 →