Қидирув

«тин» бўйича 1363 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Бўлим

Луғатлар Эртаклар Шевалар Ресурслар

Луғат тури

Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик

Тилдан

Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Лотинча Туркча

Тилга

Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Арабча Туркча Форсча

Луғат мақолалари

589 та

тин

Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

ТИН 'нафас' (оз ишлатилади). Бўғизига тиқилиб т и н и Нури сари қилди ишора, Зайнаб учун бу бўлди чора (Ҳамид Олимжон). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли тïн тарзида талаффуз қилинган (ПДП, 436; Девон, И, 326; ДС, 567); ўзбек тилида ï унлисининг қаттиқлик белгиси ёʻқолган: тïн > тин

Нафас олиш, нафас

Йиғиштириб бор бисотини, Бўғизига тиқилиб тини, Нури сари қилди ишора, Зайнаб учун бу бўлди чора — Ҳ. Олимжон

Тўлиқ мақола →

тинмоқ

Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

фл. 1. Лойқа ва шу кабилар аралашмаларнинг чўкиши натижасида тозаланмоқ; тинимоқ (суюқлик ҳақида).

Лойқа сув бир кечада зўрға тинди.

Кун исиб кетди. Ҳар қадамда халқоб бўлиб ётган кўлмаклар ерга сингиб, ариқлардаги лойқалар тина бошлади. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

2. Гард-ғубор, хира ҳолатдан тоза бўлмоқ, тиниқлашмоқ, равшан бўлмоқ.

Ювош нурлар ўйнайди, осмон гулдай яшнар тобора тиниб. — Ш. Раҳмон

3. Иш, ҳаракатини тўхтатмоқ; дам олмоқ.

У кун бўйи тинмади. Эшак минганнинг оёғи тинмас, Икки хотинликнинг қулоғи тинмас. — Мақол

Ўйинқароқ Ит тинса тинади, қуш тинса тинади, бу тинмайди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Хотинлар, қайтага, Онахон ишдан тинган пайтларда тўпланадиган бўлишди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

4. Ҳаракати ва ўзи тўхтамоқ, босилмоқ.

Ариқда жилдираб оқаётган сув тинди.

Бўрон тинарди-ю, ҳамма ёқ сокин бўларди. — Ўзбекистон қўриқлари

Мактаб коридорида кечгача ғала-ғовур тинмайди. — Р. Файзий, Сен етим эмассан

Эрталаб ёмғир тинган, ҳаво нақадар мулойим ва оромбахш. — Ж. Абдуллахонов, Орият

Отишмалар секин-аста тинди. — Н. Сафаров, Оловли излар

Оғзи (ёки жағи, чакаги) тинмоқ Гапиришдан тўхтамоқ, жим бўлмоқ. [Ёрматнинг] Қўллари этикни ишқаларкан, оғзи тинмади: — Уҳ, ўлиб бўлдим, қизим! Ёлғиз қўйни ҳайдаш — нуқул азоб. — Ойбек, Танланган асарларШиша бўшаб, навбат пирожнийга етган маҳал ҳам Ғойибнинг жағи тинмади. — Ж. Абдуллахонов, ОриятҲамма ширин уйқуда. Дуранбекнинг қўрғонидаги бўрибосарнинг ҳам чакаги тинган. — А. Муҳиддин, Ҳ. Тожибоев, Оташ қалбли қиз
Кўзи тинмоқ Боши айланиб, кўзи хиралашмоқ, кўз олди қоронғилашмоқ. Тинкам қуриб, кўзим тиниб, зўрға шу ерга етиб йиқилдим, синглим. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактабиСалимхон қарорни ўқиётганда, қўллари қалтиради, кўзи тиниб, боши айланди. — Ҳ. Ғулом, МашъалУнинг қўл-оёқлари титраб, ўтирган жойида кўзи тина бошлади. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
Кўнгли тинмоқ Хотиржам бўлмоқ, кўнгли тўқ, бўлмоқ. Шундай десам, дўстим кўнгли тўлар деб, Нима бўлса, мендан кўнгли тинар деб, Шул сабабдан ёринг кўнглин сўрадим. — Муродхон
Ўзидан тинмоқ Ўзини ўзи эплаб, ўз кунини ўзи кўрадиган бўлиб олмоқ, тинчимоқ. Саломат тўғрисида бир нима демайман. Шукур, у ўзидан тиниб кетди. — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиманОна, ўзимдан тиниб кетганман, бироқ Сенинг дардинг қалбимни сиқади ҳар чоқ. — Ғайратий

Тўлиқ мақола →

тинг

Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

Ҳайдалмай, экилмай ётган; заранг.

Тинг ер.

Тўлиқ мақола →

тинч

Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

сфт. 1. Ғала-ғовур, шовқин-сурон, тўс-тўполон ва шу кабилардан холи.

Атроф тинч. Ўткинчилар оз. Анҳор ёқасида, толлар орасида иккита оқ эчки ўтлаб юради. — Ойбек, Танланган асарлар

Ажойиб кеча бўптими? Тинч, ойдин, шабада! — П. Турсун, Ўқитувчи

[Аҳмад] Шовқин-суронли, серқатнов кўчаларни ёқ-тирмас, сал айланиш бўлса ҳам, тинч, сал-кин хиёбонларни танларди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Қизиқ, кечагина денгиз эди тинч, Қаърига олмоқда бугун зилзила. — Г. Жўраева, Иқбол

2. Киши ҳаёти, фаолиятида унга салбий таъсир кўрсатмайдиган, безовта қилмайдиган, ғам-ташвишдан холи.

Меъмор [уста Нусратга] қолган умрини бир чеккада тинч-гина, ғарибона ўтказмоқчи эканини айтди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Қишлоқ кўчаси тинч, қизи бўлса кичкина эмас раёнда бўладиган кенгашларда қатнашиб, алламаҳалда уйига келадиган кунлари бўлган-ку. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

Ўртоғингизга айтинг, шу ҳужрасини биздан аямасин. Шу ерда тинчгина яшайлик! — Ойбек, Танланган асарлар

Ўт-тиз йилдан бери шу ердамиз, ҳали бирон кори ҳол бўлгани ёʻқ. Бу ер тинч жой. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. Уриш-жанжалсиз, туриш-турмуши осойишта.

Қўшнинг тинч — сен тинч. — Мақол

Ўзларига тўк, бекам-у кўст, тинч яшашади, икки куёв кўрган, неваралари бор. — Р. Файзий, Таъзим

Нисо бувининг қизлари туфайли неча мартаба қўйди-чиқди бўлиб олди. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам

4. Беташвиш, осойишта ҳолат; тинчлик.

Шу [Саодатхон] келгандан бери тинчимиз ёʻқолди. — С. Зуннунова, Янги директор

Ўзим майли, уй-ичимнинг тинчи кетди — Т. Ёʻлдош, Аттанг

Чунки бу қўлга тушмаса, яна одамларнинг тинчини бузиб, жиноятини давом эттираверади. — М. Юнусов, Қутилмаган хазина

Кўнгли тинч Кўнгли хавотирлик, безовталикдан холи. Худога минг қатла шукур, ўзимнинг кўнглим тинч, бировни бир нарса дейишликка ҳаддим ёʻқ. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
Ўзига тинч Уй-рўзғори, ҳаёти меъёрида, ўзидан тинган. Наби полвон ва бошқа ўзига тинчроқ кишиларнинг ҳовлилари меҳмон қўнарлик бир ҳолга келтирилган эди. — С. Айний, Қуллар
Қулоғи тинч Ташқи томондан бўладиган турли гап-сўз, машмашалардан холи. Ўзингдан чиққан балога, қайга борай давога! Шаҳарда юргани ҳам дуруст экан, қулоғимиз тинч эди. — Уйғун, Навбаҳор

Тўлиқ мақола →

тиним

Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Ишдан, ҳаракатдан холи вақт ёки ҳолат; дам, ором.

Баъзи вақтда, суғориш пайтларида, кечалари ҳам тиним бўлмас, сувни узоқдан ҳайдаб келишга тўғри келар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Тиним бермаслик 1. Дам бермаслик, бетиним ҳолатда тутмоқ. Отинойи унга [Элмуродга] тонг саҳардан кечаси аллавақтгача тиним бермаса ҳам, қорнини ҳеч қачон ёлчитмайди. — П. Турсун, ЎқитувчиУмаровнинг жангчилари душманга тиним бермай, изидан қувладилар. — Т. Рустамов, Мангу жасоратМана бу қўшнимизнинг болалари сира тиним бермайди — Р. Файзий, Сен етим эмассанБу ҳамма вақт бошида айланиб, тиним бермай юрган эски ўй эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаКейинги кунларда Юлдузхон Муҳиддиннинг кўз олдидан нари кетмайдиган, тиним бермайдиган бўлиб қолди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
Тиним билмаслик Тиним, дам олмай, доим иш, ҳаракатда бўлмоқ. Эрта саҳардан то қора кечгача одамлар тиним билмаган ана шу кунларнинг бирида Қорабулоқ қирғоғидан бири кекса, бири ёш — икки отлиқ чиқиб келаверди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаАсалари каби ўзбек пахтакори тиним билмайди. — Н. Сафаров, Оловли излар
Тиним ёʻқ Тўхтовсиз (тинимсиз) иш-ҳаракатда. Устаникида тонг ёришгандан қош қорайгунгача тиним ёʻқ — дам босиш, босқон уриш, сув ташиб, ўтин ёриш — Р. Файзий, Ҳазрати инсонПристанда ҳаёт қайнайди. Иш! Ҳеч тиним ёʻқ кемачида. — Э. Раҳим, Янги қадам
Тиним куни Тиним куни соқоли ўсган Умид эрта билан гастрономга, ундан кейин ёпган нон олиш учун бозорга кирди. — Мирмуҳсин, Умид
Тиним олмоқ Дам олмоқ, ҳордиқ чиқармоқ. Уйга қайтганда ҳам, бир муддат тиним олишга имкон топмади. — Ойбек, Навоий

Тўлиқ мақола →

тиниқ

Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

1. Лойқа ва шу кабилардан холи, ти-ниган ҳолатли

Чўққилардан оқиб тушган бу сойлар шишадек тиниқ — Мирмуҳсин, Ҳам-заобод

Ариқчаларда кеч кузнинг тиниқ суви лимиллаб оқади — Н. Аминов, Суварак

2. Гард-ғубор, хиралик ва шу кабилардан холи, равшан кўринишли

Осмон ҳар вақтдагидек булутлардан холи, беғубор, тиниқ, кўм-кўк — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Радиодан дутор садоси таралар, сеҳргар куй Темир-жоннинг қалбига кириб борар, тиниқ юзида ёқимли, мулойим жозиба.. уйғотарди — Ж. Абдуллахонов, Орият

Кўзларининг қораси ниҳоятда тиниқ ва ўтли — П. Қодиров, Уч илдиз

3. Хиратик, қўполликдан холи; жарангдор (товуш, овоз ҳақида)

Адолат дуторини қўлга олди. Бир нафасдан кейин унинг қўнғироқдек тиниқ овози янгради. С — Зуннунова, Гулхан

Тоғбағрида ўйноқлабюгурган жилғаларни эслатувчи тиниқ, жозибадор садо хонани тўлдирди — Ж. Абдуллахонов, Орият

4. кўчма Аниқ ифодали; равшан. . . Унинг хотираси ҳайратда қоларли даражада бой ва тинш эди. Газетадан

Сўз-фикри тиниқ зиёли бўлганингиз учун ҳам биз чекаётган айрилиқ ситамини сезяпсиз — Мирмуҳсин, Меъмор

Жаҳонда ақли тиниқ шинаванда йигитнинг битаси сен-у, биттаси мен — Ж. Абдуллахонов, Тожи билан Ҳожи

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 589 →

Таърифлар ичида

49 та

консерва

Инглизча-ўзбекча, ўзбекча-инглизча луғат

н тиннед (поттед, каннед) фоод; балиқ консерваси каннед фиш; го'шт консерваси каннед меат; консерва қилмоқ кан, пресерве, тин

шкаф

Изоҳли луғат

шкаф Турли анжомлар солиб қўйиладиган мебел тури; жавон. Ойнали шкаф, девор тагидаги китоблар солинган шкаф устида аллакимнинг ҳайкалчаси турарди. Ў. Ҳошимов, Қалб

пулемёт

Изоҳли луғат

пулемёт Ўқни тез отадиган автоматик қурол. Кул пулемёти. Лентали пулемёт, Бу орада халқ оқими Ўрда томонга ёʻл олди. Аллақаерда пулемёт тариллади. Ҳ. Ғулом, Маш

ўнгир

Изоҳли луғат

ўнгир Ўйилган, чуқур жой; ўйиқ. Йигитлар дарахтларда, тоғ ўнгирларида туриб, сопқон отиб, ёвни шунча думалатиб турсалар ҳам, у газандалар борган сари кўпая бер

ёқут

Изоҳли луғат

ёқут от Турли рангда товланадиган тиниқ қимматбаҳо минерал. Ёқут кўзли ол-тин узук. [Навоий:] Аниқ, тож гарчи ёқут, гарчи зардур, Халойиқ бошига битган зарар-дур.

ёқут

Изоҳли луғат

Ҳаммасини кўриш · 49 →

Эртаклар

335 та

Абдуазиз

Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш

Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука

Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдоқчи мушук

Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Ҳаммасини кўриш · 335 →