Поиск

sft. Ip bilan tikilgan.

Tikma etik.

fl. 1. Igna-ip bilan choklab ulamoq, biriktirmoq; shu yoʻl bilan biror narsa tayyorlamoq.

Yarani tikmoq. Qopning ogʻzini tikmoq: Qalpoq tikmoq. Etik tikmoq.

Dahlizda Hasanali uzilgan ot as-boblarini ulab tikar edi. — A. Qodiriy, Utgan kunlar

Dilbar ham sizga atab bir chiroyli roʻmolcha tikdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Fotima opa har xil qiyqindilardan olib, qoʻgʻirchoqqa koʻylakcha tikib berdi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

2. Oʻrnatmoq, qadamoq; qurmoq.

Bayroq tikmoq.

Ularda imorat-bino yoʻq edi, hammasi oʻtov tikib oʻtirishar edi. — Boʻtakoʻz

maysalar ustiga chodir tika boshlashdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Ekmoq, qadamoq.

Yerga urugʻ tikmoq. Chigirtkalar ekin yer, ekmay-tikmay, tekin yer. — Maqol

Kun isishi bilan ariqlar qurigan. Moʻl hosil undirmoq niyatida ekin tikkan dehqon bor suvni, oltin tortganday, misqollab sarflaydi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

4. Bolalar oʻyinida: ganakni maʼlum tartibda terib qoʻymoq, joylamoq.

Ikkitadan yongʻoq tikmoq.

5. Qimorda: oʻyinga pul yoki boshqa narsa qoʻymoq.

Otasi oʻlib, katta merosga ega boʻlgan boyvachchalarning koʻpi pul tikib, xoʻroz urishtirib rohatlanar edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Boy beradi-yu, oʻzi yutmaguncha oʻyinni toʻxtatmaydi, hech narsasi qolmaganda, butun aʼzolarini bitta-bitta tikaveradi, qoʻli, burni boringki, zanjirlab tashlang, bari bir oʻynaydi. — A. Muxtor, Opa-singillar

6. Turli oʻyin va musobaqalarda: gʻoliblar uchun, yutuq sifatida biror narsa atamoq, oʻrtaga qoʻymoq.

Men hammalaringning guvohliklaringda musobaqaga bir qoʻy tikaman. — N. Safarov, Don

7. koʻchma Baʼzi soʻzlar bilan birikib, shu soʻz ifodalagan narsani (biror shaxs yoki narsa uchun) baxshida etish maʼnosini bildiradi.

Hamrohlarim oʻz jonini tikib boʻlsa-da, gʻalabani taʼmin etdilar. — N. Safarov, Olovli izlar

Men butun dunyomni Rahmonqulga tikkanman — H. Gʻulom, Mashʼal

Shunday yaxshi kunlar kelishi uchun kurashgan, choʻlni boʻston qilishga hayotini tikkan odamlarni eʼzozlaymiz. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Kanop yoki paxta tolasidan toʻqilgan qalin, pishiq gazmol, mato (koʻpincha matrats, dasturxon va sh.k. uchun ishlatiladi)

Oynisa yoʻl-yoʻl tik koʻrpachada.. oʻtirarkan, oʻgʻli Yoʻldoshbekdan kelgan xatni qayta oʻqib chiqdi — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Tikdan bir xilda tikilgan kiyim kiygan, madori ketgan yaradorlar hovliga chiqishdi — R. Fayziy, Hazrati inson

погов. саранча не сеет, не жнет, а даром жрет (говорится о дармоедах).

ot 1. Oʻsimliklarning, shuningdek, baʼzi hayvonlarning ingichka uchli, ninasimon aʼzosi.

Qizil gul tikani. Yantoq tikani. Tipratikan tikani. Tikan boʻlib oyoqqa qadalguncha, gul boʻlib koʻkrakka sanchil. — Maqol

Vohid jon-jahdi bilan siqim-lagan naʼmatak tikanlari kaftiga emas, yuragiga sanchildi goʻyo! — Saodat

2. Shunday narsali (tikanli) oʻt-oʻsimliklar.

Ekuvsiz qolgan yerlarda tikanlar oʻsib yotibdi.

3. Narsalarning oʻtkir tikansimon qis-mi.

Toʻsiq simning tikani.

sft. 1. Yuqoriga yoki pastga tik yoʻnalgan; tik, vertikal.

Tikka qoya. Tikka oʻsgan daraxt. Tutun tikka koʻtarilmoqda. Nayza yerga tikka sanchildi.

Ariq qazuvchilar ertasiga kelib qarasalar, tikka jar oʻpirilib tushib, ariqlari koʻmilib, tep-tekis boʻlib qolibdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Qaynab chiqar neft buloqlari, Fontan boʻlib otilar tikka. — Yo. Mirzo

Qoʻrboshi kulib yubordi. Uning amri bilan polvon yana ilgarigi joyiga kelib, chatanogʻini kerib, tikka turdi. — A. Qahhor, Koʻr koʻzning ochilishi

2. Yerdagi maʼlum nuqtaga nisbatan vertikal yoʻnalishdagi tepa joy.

Kulrang osmonning olis-olis burchlarida yulduzlar mil-tillaydi. Hov ana, tikkada yorqin bir yulduz — tong yulduzi porlamoqda. — H. Gʻulom, Senga intilaman

U [Rahim Saidov\ pastga tushdi. Kun tikkaga kelgan, koʻcha yonardi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

3. Toʻppa-toʻgʻri yoʻnalgan; u yoq-bu yoqqa burilmaydigan, ogʻmaydigan; adil, toʻgʻri.

Uzun gʻishtin yoʻlka darvozaxonadan boshlanib, chorbogʻni tikka kesib oʻtadi. — H. Gʻulom, Binafsha atri

Maston ilang-bilang yoʻlni qoldirib, moʻljallangan tepalikka qarab tikka yoʻl soldi. — A. Qahhor, Maston

4. koʻchma Tap tortmasdan, qoʻrqmasdan; dadil, tik.

Betiga tikka aytmoq. Tikka olishmoq.

Yovga qarshi tikka bosib borganman. — T. Toʻla

Nega sen menga tikka gapiradigan boʻlib qolding — ? Mirmuhsin, Umid

Bu gapni gʻar ham koʻtara olmas, tikka yulishar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari