Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«тиғи» бўйича 121 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

26 та
тиғ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Қилич, ханжар, пичоқ, найза каби совуқ қуролларнинг умумий номи.

Тиғ яраси тузалар, тил яраси тузалмас. — Мақол

Аммо тиғ тегиб, қўл ёки оёғи узилганлар оҳ-воҳ уриб, мадад кутиб ётарди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Эрназар жаллод, Шералини сиёсат билан йиқитди ва пўлат тиғини қинидан тортди. — Эрали ва Шерали

2. Кесувчи асбоб, қурол-яроғ ва шу кабиларнинг кескир қирраси, дами; турли машина, механизм ва шу кабиларнинг кескич қисми.

Болтанинг тиғи. Қиличнинг тиғи.

Кетмон тиғини қайирадиган тош-метин эски пахсаларни қизлар неча чақирим ердан ташиб келиб, далага тўкишди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Қайнарнинг бўйдор ўтлари косилкаларнинг беомон тиғлари зарбидан юзтубан йиқиларди. — С. Анорбоев, Оқсой

3. Ништар, найза каби асбобларнинг ўткир учи, найзаси.

4. Ствол, мил.

Қўш тиғ милтиқ.

Вагондан энг кейин тушган ва милтиғини тиғидан ушлаб, кетмондай елкасига қўйиб келаётган Аҳмаджон — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

5. Умуман, тиғ, найза каби таъсир ўтказувчи нарса, куч.

Зулм тиғи. Жабр тиғи.

Илм-у фан тиғи бирлан жаҳл бағрини қон сил. — Ҳамза

Уччига чиққан маъмуриятчи деган сарлавҳа остидаги мақоланинг ўткир тиғи Ойқизга қаратилган бўлса ҳам — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

  • Тиғ тегизмоқ (ёки урмоқ) Бирор асбоб, қурол билан кесмоқ. Тепа шохга асло тиғ тегиза кўрманглар. — Н. Сафаров, Олияхон Султонова
  • Тиғ кўтармоқ Қурол-яроғ билан уруш-жангга хезланмоқ, жангга кирмоқ, жанг қилмоқ. Тақсир, узр, фуқарочилик, адолацизликка қарши яна тиғ кўтаришга тўғри келди. — Уйғун ва И. Султон, Алишер Навоий
  • Тиғ урмоқ (ёки тортмоқ) Тиғ-яроғ билан зарб бермоқ. Тиғ уриб яраламоқ.Қайси фарзанд отасига тиғ тортар. — Рустамхон
  • (Дами) тиғдан ўтказмоқ Ёппасига тиғ-яроғ билан ўлдирмоқ. Подшоҳ: — Ҳеч ким менга шу сирни ошкор қилмаса, шаҳар халқини дами тиғдан ўтказиб, тупроқ билан баробар қиламан, — дебди. — ЭртакларЯқинда Али уйқудан туради, зулфиқорини кўтариб, диндан чиққан бандаларни тиғдан ўтказади, дедилар. — С. Аҳмад, Ҳукм
  • Қуёш (ёки кун, саратон) тиғи 1. Қуёш нури, шуъласи, ёғдуси. Кун тиғида ёниб-ўчиб Кўринади кетмонлар. — Т. Тўла;Кунларнинг бирида, саратоннинг тиғида боғбоннинг этлари увушибди, томоғи қуришибди. — Ё. Шукуров, Уч савол
  • Қуёш (ёки кун, тонг) тиғ урди (ёки тортди, ёйди, ёрди) Қуёш чиқди, қуёш нур, шуъла таратди, ёғду сочди. Кун тиғ уриб қолган эди. Ўрталик аллақачон ёришган. — Ғ. Ғулом, Шум болаКун тиғ тортиб, дарёнинг у томонидаги адирларнинг сирти тўқ яшил, жилғалари қора тусга кирди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлариШарқ осмонининг тепасида тонг тиғ ура бошлаган бўлса ҳам, деворлар, дарахтлар ичига кўмилган шаҳар ҳали анча қоронғи эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаЧош-гоҳ маҳалида қуёш булутлар орасидан тиғ ёриб чиқди. — Р. Раҳмон, Меҳр кўзда
  • Қўлга тиғ олмоқ Урушни бошлаган мен эмас, сенсан, энди жазосини тортасан ўзинг, Кўлга тиғ олишга мажбур этган сен. Энди шу тиғ билан ўйилар кўзинг. — Уйғун
Тўлиқ мақола →
тиғиз
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

сфт. 1. Бир-бирига жуда яқин жойлашган; оралиғи қисқа; зич, қалин.

Тиғиз дарахтлар. Залда одам тиғиз. Тиғиз ўтқазилган кўчатлар.

Энди улар анча зич-тиғиз қаторлар билан илгариларди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Тутқун сасни тополмадим Тиғиз ўрмонларда ҳам. — М. Шайхзода

Мажнунтол барглари орасидан сирқиб тушаётган ёмғир томчилари қизнинг пайваста қошларига, тиғиз киприкларига тегган. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Муайян иш (ишлар) учун вақтнинг камлиги, қисқалиги; зиқ.

Кузакдаги баракали хирмон шу тиғиз кунлардаги ишнинг унуми ва сифатига боғлиқ.

— Вақт тиғиз. Ҳали билет ҳам олганим ёʻқ,— деди Маҳмуд. — А. Убайдуллаев, Ҳаёт оқими

Агар меҳмоннинг вақти тиғиз бўлса, ҳар бир уйдан бир нарса олиб чиқилиб, дастурхонга қўйиб чиқилади. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк

3. Бажарилиши лозим бўлган ишлар кўп ва у тез суратда, узлуксиз бажарилиши лозим бўлган ҳолат; шошилинч, ошиғич, қисталанг.

Анҳорда икки обжувоз ва икки тегирмон ишлаб туради Шунга қарамай, иш тиғиз. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Далада ишнинг тиғиз вақти ўтгани учун мардикорларга бундан бир неча кун илгари жавоб берилган. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
тиғизлик
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Тиғиз ҳолатдалик.

Экиннинг тиғизлиги. Аҳолининг тиғизлиги. Вақт тиғизлик қилди. Иш тиғизлигидан театрга боролмадим.

[Нури Ёʻлчига:] Ҳали шошманг, деганимга кўнасиз ахир, — деди-да, вақтнинг тиғизлигидан хавфланиб, деразани оҳиста ёпди. — Ойбек, Танланган асарлар

Далада ишнинг тиғизлигини баҳона қилиб, бувисини икки-уч кунда сайр қилдирадиган бўлди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 26 →

Таърифлар ичида

33 та
бефармон

бефармон Буйруқсиз, кўрсатмасиз, амрсиз. Иш бўлмас қудратли ҳақдан бефармон, Ажал тиғи бошингдадир, момажон. Маликайи айёр

адолациз

адолациз Адолатга зид иш тутувчи. Жиззах халқи исёнининг тиғи чоризмнинг адолациз тузумига қаратилган эди. Н. Сафаров, Оловли излар Адолатдан ташқари, унга хилоф

бағайрат

бағайрат Адолатга зид иш тутувчи. Жиззах халқи исёнининг тиғи чоризмнинг бағайрат тузумига қаратилган эди. Н. Сафаров, Оловли излар Адолатдан ташқари, унга хилоф

қаламтарош

қаламтарош Тиғи сопи ичига қайириб, ёпиб қўйиладиган пичоқча; пакки. Икки тиғли қаламтарош. [ Саримсоқ ота] Сарғиш белбоғига қирғий бурнига ўхшаш қаламтар

пакки

пакки Тиғи сопи ичига қайириб ёпиб қўйиладиган пичоқча; қаламтарош. Кескир лақабини эса иш услуби, яъни ёʻловчиларга паккими, устарами, ишқилиб, бирорта тиғл

ағёр

ағёр Ўзгалар, бегоналар. Ағёрларга лутф ила эҳсон қачонгача? Муқимий Рақиб; рақиблар. Билмам, на гуноҳим бор, олмайди хабар бир ёʻл? ё рашк ила ағёрим бегона

Ҳаммасини кўриш · 33 →

Эртаклар

30 та
Беш қиз
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда беш опа-сингилнинг саргузаштлари, уларнинг меҳмоннаварлиги ва қийинчиликларга дуч келиши ҳикоя қилинади. Эртакда садоқат, хиёнат ва адолатн

Бир хумча олтин
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.

Ботир
Халқ оғзаки ижоди

Ботир исмли йигит ўзининг зукколиги ва мардлиги билан девларни енгиб, улардан тегирмон ва кўп миқдорда ун олади. Бу эртак қийин вазиятларда ҳам ақлни ишлат

Девбачча
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда бойнинг ўғли ботир йигитга айланиб, турли саргузаштларни бошидан кечиради. У аждарни енгиб, подшоҳ қизига уйланади ва ўзига ўхшаган укас

Эчкининг ўч олиши
Халқ оғзаки ижоди

Бир эчки болалари билан тинч яшар эди, аммо оч бўри уларнинг ҳаётига хавф солади. Она эчки болаларини ҳимоя қилиш ва ёвуз бўридан ўч олиш учун а

Эркенжа
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилли подшоҳнинг кенжа ўғли Эркенжа саргузаштлари ҳақидаги эртак. У турли қийинчиликларга дуч келади ва ҳайвонларнинг ёрдами билан уларни енгиб о

Ҳаммасини кўриш · 30 →

Шева материаллари

32 та
Зий
Фарғона вилояти · тиғ

Пичоқ тиғи қисми

авр
Фарғона вилояти · абр

Пичоқ тиғининг, кетмон, теша ва пойтешанинг чархда едирилган жойи; атласдаги нақш асоси

балïхсïртï эгɔв
Наманган вилояти · балиқсирти эгов

пичоқчиликда тиғининг тузилиши балиқнинг сиртига ўхшайдиган эговнинг бир тури

бигиз қалам
Фарғона вилояти · бигизқалам

Пичоқчиликда пичоқ гулванти ва тиғига нақш ўйиш учун пўлатдан ясалган бигизсимон асбоб

ча(р)хлаш
Фарғона вилояти · чархлаш

Кесадиган асбоблар тиғини чархга тутиб ўткирлаш иши

чапара
Фарғона вилояти · чапара

Пичоқчиликда качкарт (қушпичоқ)нинг думи билан тиғини бир-бирига маҳкамлаш учун ўтказилган занжир

Ҳаммасини кўриш · 32 →