Қидирув

от с. т. Тафт, ҳарорат.

от 1. Нарсанинг остки, пастки қисми, туби.

Пақирнинг таги тешилибди. Туфлининг таги лой бўлибди.

Қўғазордаги водокачка тикланадиган бўлса, таги билан қўпориб ташлаймиз. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Бирор ҳолатда бўлган, жойлашган нарсанинг ост томони, пастки томон (ер, бўшлиқ ёки бошқа нарса).

Столнинг тагига бекинмоқ.

Тўғон тагидан ўтган сув

шалоласи канални тешиб юбориши ёки қирғоқларни ўпириб кетиши мумкин. — С. Сиёев, Ёруғлик

Кўкрагини баланд тутди-да, яктак чўнтагидан носини олиб, бир чимдимини тил тагига ташлади. — Ойдин, Ҳикоялар

3. Тик ҳолатли нарсаларнинг ост қисми атрофи, ён-беридаги ер сатҳи.

Доим девор тагида турадиган стол икки каравот ўртасига олинган. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Кун тиккага келгунча тўхтамай юриб, тик чўққининг шундоқ тагига келдик. — Ў. Усмонов, Сирли соҳил

4. Нарса ёки шахснинг бошқа бир нарса, сатҳ ва шу кабиларга тегиб, ўрнаб турган томони; ост.

Кўрпачанинг таги. Хат стол устидаги китобнинг тагида.

Мактубни ўқиб, ёстиқ тагига қўйди. — К. Яшин, Ҳамза

У бир оз олдинда, тагидаги саман ёʻрғанинг бир текис юришига мос сал чайқалиб, хаёлга чўмиб ўтирипти. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

5. Нарсанинг ўз сиртига қарама-қарши бўлган томони; ич.

Домла ер остидан паранжи тагида жилпанглаб турган шўх аяга бир боқди-да, никоҳ хутбасини бошлаб юборди. — Муштум

Пиджагининг тагидан кийилган оқ садаф тугмали рангдор, катак кўйлак арзон костюмга жуда мос келган. — П. Қодиров, Уч илдиз

6. Ер, сув кабиларнинг ост, ич томони; ост, ич.

Билмадим, кўкка учдими, ер тагига кирдими — Ойбек, Танланган асарлар

7. Асли, зоти (ота-боболари), келиб чиқиши.

Тагимиз камбағал. Отамизнинг касби ҳаммоллик эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

У ҳам таги кўрган оиладан чиққан. — Мирмуҳсин, Умид

Менинг отим — Олим. Таги Чорвоқликман. — С. Кароматов, Бир томчи қон

8. Замир; асос.

Аҳмад бунинг тагида бир гап борлигини пайқади. — Мирмуҳсин, Меъмор

Элмурод қассобнинг сиёсат тўғрисидаги саволи тагида унинг ўз ғарази ва ташвиши ётганини пайқади. — П. Турсун, Ўқитувчи

9. Охир-оқибат, натижа.

Сабр таги — сар(иқ) олтин. — Мақол

Меҳнат таги — роҳат, деган қадимгилар. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Устод Қавом бу ишнинг таги ёмонлигини биларди. — Мирмуҳсин, Меъмор

10. (3-шахс эгалик қўшимчаси билан — таги) Нарсанинг муайян ҳолати, миқдори (кўп ёки оз (кам) сўзи билан қўлланади).

Кейин бирини илитиб, бирини пишириб еб, иккисини чўнтагига солиб кетди. Таги кўп бўлса ҳам кошки эди. — Муштум

Ўғлим, бу икки отга ярашиқли нарсаларнинг ҳам таги камдир. — Эрали ва Шерали

тақл. с. 1. Чилдирма, ноғора каби нарсаларни чертганда, чўп билан урганда чиқадиган товушни билдиради.

Фақат ғижжакчигина камон тортар, чилдирмачи ҳар замонда бир так этиб чертиб қўяр — С. Аҳмад, Чўл бургути

2. Ноғоранинг жаранглироқ овоз берадиган тоқаси;.

3. унд. с. Отни тўхтатиш, тинчлантириш учун ишлатиладиган ундалма.

Так, деди-ю, чувҳа деди, жўнади. Қоражон ҳам ўз ёʻлидан қолмади. — Алпомиш

Так, так! Пашша талаяптими, ҳозир ҳаммасини жаҳаннамга юборамиз. — Ойбек, Танланган асарлар

• тал даракчиси prodrome
• ~ даракчиси сабаби exciting cause
• ~ даракчиси тарихи case report, medical (patient's) history, medical (in-patient) card
• ~ даракчиси варақаси medical certificate, sick-list

от 1. Тотиб ёки ялаб кўриб билинадиган хусусият; маза-тот сезувчи аъзоларга таъсирдан уйғонадиган туйғу; маза, тот.

Аччиқ таъм. Ширин таъм. Дорининг таъми. Ов-қатнинг таъми туз билан, Одамнинг таъми сўз билан. — Мақол

Ҳадемай бир йил ҳам ўтиб кетяпти, Ҳали ўша майнинг таъми лабларда. — Уйғун

Муздек қовунни есангиз, таъмига таъм, мазасига маза қўшилади. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

2. кўчма Бошдан кечирилгандаги таассурот, маза.

Амир сарбозлигининг таъмини бир марта тотган Ёдгор, бундай озодликни истамади, сарбоз бўлишдан зиндонда қамалиб ётишини аъло билди. — С. Айний, Дохунда

от 1. Одам гавдасининг кўкрак қафаси ва қорин бўшлиғидан иборат қисми: тана.

Бир куни унинг бошини танидан жудо қилсалар ажаб эмас — Мирмуҳсин, Меъмор

Киши танидаги аъзоларнинг ҳам қулоғи бор: ўзининг бардамлигини эшитган аъзолар яна соғ туриб, хизматни бажараверади. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Кишининг бутун борлиги, вужуд.

Соғ танда соғ ақл. — Мақол

Тани соғлиқ — туман бойлик. — Мақол

— Худоё тавба денг, жон бошқа, тан бошқа, — деди домла. — П. Турсун, Ўқитувчи

Аноргулнинг қўлидаги дутор Ўртоқлар куйини танларга ларза бериб тарона қилди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Ахир тут фақат қорин тўйдирадиган таом бўлмасдан, киши танига дори-дармон ҳамдир. — Н. Сафаров, Оловли излар

3. Тана, вужуднинг сирт қисми; бадан.

Гард юқмасин танингга, Лой тегмасин бағрингга. — Қ. Муҳаммадий

Бу гапни эшитиб, Элмуроднинг тани жимирлаб кетди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Йигит унинг оқ мармардек яланғоч танига боқмай, ерга қаради. — Мирмуҳсин, Ёʻқолган жавоҳир

4. кўчма Ўлик тана; жасад.

Солдат тани, қўшни взводдан шекилли. Снайпернинг ўқи калласига тегибди, қора қонга бўялиб ётибди шўрлик. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

Мазлумларнинг танидан Курган саройлар Ғамда ўтди халқ умри Кўп йиллар, ойлар. — Ғайратий

5. Шахс билдирувчи сўзлар ёки эгалик шаклидаги сўз билан қўлланиб, тегишлилик, улуш каби маъноларни билдиради.

Ҳар ким ўз танини олди. Харажатнинг ярми менинг таним. Мен ҳам тўртдан бир тан.

— Бўпти, Даврон, зиёфат менга тан, — дедим. — Ҳаммасини ўзим пишираман. — П. Қодиров, Қадрим

6. Дастлабки баҳо, таннарх; дастлабки маблағ, сармоя.

Танидан юз сўм камига сотмоқ. Еб-ичиб, танини қилмоқ.

Муҳаммадражаб саккиз минг сўмни ойига ўн уч процент фойда бериш шарти билан олиб, икки ойдан бери на фойдасини беради, на танини. — А. Қаҳҳор, Сароб

7. кўм. взф. кам. қўлл. Томон, ён.

Ким зўр бўлса, жазосини бераман, Камбағал Назарнинг тани бўламан. — Ф. Ёʻлдош, Маматкарим полвон