Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «suv» — результатов: 2104: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

242
suv

ot 1. Vodorod bilan kislorodning kimyoviy birikmasidan iborat rangsiz, hidsiz shaffof suyuqlik; tabiatda muz va bugʻ holida ham uchraydi, barcha tirik organizmlarning va koʻpgina moddalarning tarkibiy qismini tashkil qiladi.

Qor suvi. Dengiz suvi. Oqar suv. Turgʻun suv.

Zilol suvlar, eram kabi bogʻ-u boʻstonlar, Mening sovgʻam koshonalar, oltin tuproqlar. — Gʻayratiy

Atmosferada suv bugʻ, tuman, bulut, yomgʻir, qor holatida boʻladi — OʻzME

2. Shunday suyuqlik ichimlik sifatida.

Mineral suvlar.

Sadaqaning afzali chanqoq odamlarga suv ulashmoqdir. — Fan va turmush

Organizmga yod oziq-ovqat va suv bilan kiradi. — Fan va turmush

3. Soy, koʻl, daryo va shu kabilarning suvli sathi haqida.

Suv boʻyi. Suvning narigi beti. Suvning koʻtarilishi.

4. Tarmeva, sabzavot va shu kabilar tarkibidagi shira, sharbat, suyuqlik.

Anor suvi. Sabzining suvi.

Bogʻingda ochilgan qizil gullaring, Uzumning suviday shirin tillaring. — Qoʻshiqlar

5. Tirik organizm va aʼzolardan ajralib chiqadigan suyuqlik, shira.

Oshqozon suvi.

[Yormat] Tumov orqasida burnidan toʻxtovsiz oqqan suvni ham sezmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

6. Umuman, turli narsalar tarkibidagi namlik.

Suvi qochgan non, olmachoy bilan nonushta qilishayotganda, Gadoyboy paydo boʻldi. — H. Gʻulom, Feruza

7. Maza-matrasi, shirasi yoki jiri yoʻq (meva yoki ovqat haqida).

Qovun qip-qizil suv chiqdi. Bu shoʻrva emas, shildir suv.

8. Kashtachilikda: toʻgʻri yoki toʻlqinsimon chiziq shaklidagi gul elementi.

Suvi oq, guli turli qiyiqcha.

9. Oʻn tanobga teng yer oʻlchov birligi.

Har oʻn tanob yer bir suv hisoblanib, mana shu maydon hisobidan ariq tozalashga bir hasharchi yuborilar edi. — I. Jabborov, Koʻhna xarobalar siri

10. Turli birikmali nomlar tarkibida keladi.

Suv kalamushi, suv echkilari, suv osti kemasi.

  • Jon (yoki hayot) suvi 1. Hayot bagʻishlov-chi, hayot-mamot masalasini hal qiluvchi suv. Ular oʻzlariga, oʻz yerlariga, oʻz uylariga hayot suvi keltirish uchun kurashga boradilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaTashqarida bir qoʻsha sozandalar dutor, tanbur, gʻijjak, rubob, pay bilan dunyoga jon suvi sepib, shaharning mashhur hofizlari ashula aytadilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarMashq boshlanishi bilan butun vujudimga hayot suvi yugurdi. — A. Qodiriy, Kichik asarlar
  • Suv ichmoq 1. Suv isteʼmol qilmoq. Ot boshiga ish tushsa, suvligʻi bilan suv ichar. Er boshiga ish tushsa, etigi bilan suv kechar. — MaqolSholining orqasidan kurmak suv ichibdi. — MaqolKoʻz tikib turgan yerlarimiz eski ariqdan suv icholmaydi, yangi ariqdan taqir icholmaydi, yana azalgiday qaqrab yotaveradi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Suv yoʻli Kemalar qatnaydigan yoʻl.
  • Suv qoʻymoq Sugʻorish uchun suvning yoʻlini ochmoq, sugʻormoq. Ekinga suv qoʻymoq.
  • Ogʻzining suvi keldi Havasi keldi; yegisi, ichgisi keldi. Undan narida kattakon doshqozonda osh damlab qoʻyilibdi. Zarchuva solingan, sap-sariq. Ogʻzining suvi kelib ketdi. — Yoshlik
  • Ancha (yoki koʻp, qancha-qancha) suvlar oqdi Koʻp zamonlar oʻtib ketdi, ancha vaqt boʻldi. Ha, qizim, undan buyon qancha-qancha qorlar yogʻdi, qancha-qancha suvlar oqdi, u vaqtlarda yosh ekanmiz, farosat oz ekan, koʻp-koʻp kamchiliklar oʻtdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
  • Sirkasi suv koʻtarmaydigan odam
  • Sirtiga suv yuqtirmaslik
  • Suv boʻlmoq 1. Terlab jiq hoʻl boʻlmoq, terga botmoq. Bemor isitmalab, suv boʻlib yotibdi;Temirchining qoʻlida temir erib suv boʻlar. — Maqol
  • Suv yoʻgʻida tayammum
  • Suv tekin
  • Suv qilib (yoki suvdek) ichmoq (yoki ichib yubormoq)
  • Suv qilmoq 1. Zimdan oʻzlashtirmoq, oʻzlashtirib, gumdon, yoʻq qilmoq. Navroʻzda duv-duv gap tarqalgandi: Saidxon kolxozning faloncha pulini gumdon qilib, qamalib yotganmish, pismadonchi molni suv qilib, qoʻlga tushib qolganmish. — Sh. Toshmatov, Tongdagi koʻlankaOʻn yetti kun deganda [Moʻminjonning] xati keldi yana xati kelguncha, bilmadim, necha marta oʻqib chiqqanmikinman uni. Xuddi suv qilib yubordim. — Q. Maqsumov, Muhabbat qoʻshigʻi
  • Suv quygandek (tinch, jimjit) Churq etgan ovoz yoʻq, jimjit. Navoiyning uyi suv quygandek jimjit, hamma oyoq uchida yurar, bir-birlari bilan shivirlashib gapirishar edi. — M. Osim, Sehrli soʻz
  • Suvga oqizmoq (yoki tashlamoq) Behudaga ketkizmoq, sovurmoq, shamolga uchirmoq. U [dehqon] molini sotmadi — suvga oqizdi. Yoʻq, suvga oqizgandan battar boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Suvga tushgan nondek boʻshashmoq Juda ham boʻshashib ketmoq, hovuridan tushmoq. [Otabek] Suvga tushgan nondek boʻkib, boʻshashib, yuz xil sovuq, yaramas xayollar qoʻlida ezilib, oʻzining dunyoda bormi-yoʻqligiga ham tushunmay keta beradir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Suvga tushsa, quruq chiqadigan Juda quv, ayyor, har qanday mushkul vaziyatdan sip-silliq qutulib chiqadigan.
  • Suvga urib ketmoq Zim-ziyo boʻlib ketmoq, bedarak yoʻq boʻlmoq, yoʻqqa chiqmoq. Dunyodan umidi boʻlmagan odamda did ham, orzu-havas ham suvga urib ketar ekan. — A. Qahhor, Qoʻsh-chinor chiroqlari
  • Suvda maza bor, bunda maza yoʻq
  • Suvday bilmoq (yoki ichmoq, ezib ichmoq) Juda yaxshi bilmoq, chuqur, puxta bilib olmoq, egallamoq. [Ertoʻgʻon ota] Suv ilmin suvday ichgan Daryolarning sultoni. Qirq kolxozga suv surgan Miroblarning polvoni. — Q. Muhammadiy
  • Suvday serob boʻling Hech narsadan kamchiligingiz boʻlmasin.
  • Tagiga suv ketdi Tagi, zamiri boʻshashdi. Boylikning tagiga suv ketdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Tushingizni suvga ayting
  • Oʻzini oʻtga (ham), suvga (ham) urmoq
  • Oʻt bilan suvdek Bir-biri bilan sira ham kelisha olmaydigan darajada zid, qarama-qarshi, it-mushuk. Ilgarilari oʻt bilan suvdek boʻlgan kundoshlar endi sirdosh boʻlib, chekka-chekkada pichirlashadigan boʻldilar. — A. Muxtor, Opa-singillar
  • Qoʻlini sovuq suvga urmaydi
  • Gʻalvirni suvdan koʻtarmoq
Полная статья →
suvli

sft. 1. Ichida suvi bor.

Suvli idish.

Ortiq oʻrindiq tagidan suvli meshni tortib olib, koʻrinarli yerga qoʻyarkan, bir chekkada garangsib turgan Zulxumorga piching qildi. — M. Mansurov, Yombi

Osmondagi oy boʻlsam, Tiniq suvli soy boʻlsam, Sevgan yorning koʻksinda Kecha-kunduz joy boʻlsam. — Qoʻshiqlar

2. Tarkibida suvi boʻlgan.

Suvli eritma.

3. Suvi, shirasi koʻp, sersuv, sershira.

Suvli shaftoli. Suvli mevalar.

4. Suv bilan taʼmin etilgan, suv bor boʻlgan.

Suvli yerlar.

Oʻtli, suvli yaylovimning yoʻli olis, Oʻlan boʻlsa, aytishaylik bizlar xolis. — Qoʻshiqlar

Полная статья →
suvoʻt

ot Sodda tuzilgan va asosan suvli muhitda oʻsadigan turli oʻtlarning umumiy nomi.

Qizil suvoʻtlar. Yashil suvoʻtlar.

Ayollar va bolalar ixtiyorida qolgan ekinzorlar chuqur, yaxshi ishlanmaganidan yovvoyilashib, hamma yoqni shoʻra, gʻumay, suvoʻt, tikan bosib ketgan. — S. Nurov, Narvon

Suvoʻtlar eng qadimgi organizmlar boʻlib, ulardan boshqa oʻsimliklar kelib chiqqan. — OʻzME

Полная статья →
suvchi

ot 1. Ekinlarni, xususan, gʻoʻzalarni sugʻoruvchi dehqon, sugʻorish boʻyicha mutaxassis.

Mohir suvchi.

Suvchi, terimchi yoki mexanizator chanqab borayotganda, oldida kalladay qovun yoki tarvuz doʻppayib koʻrinsa, chanqoqbosti qiladi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Huv yuqoriroqda, daryoning yoqasida bir qora koʻrindi. Bul oʻtinchimi, suv-chimi, bundan bir savol soʻrayin, deb Avazxon burilib bordi. — Gulshanbogʻ

2. Suv keltiruvchi, suv bilan taʼmin etib turuvchi xodim (masalan, traktorchilar brigadasida).

3. Suv tashib berish, suv bilan taʼminlash ishlarini bajaruvchi kishi.

Buxoroda esa suvchini meshkobchi deb atashgan. — OʻzME

4. Suv sotuvchi.

Полная статья →
suvdon

ot 1. Qushlarga suv beriladigan idish.

Bedananing suvdoni. Suvdonlarga suv quymoq.

[Joʻra] Xayriyat, tirik ekansan, dedi-da, suvdon bilan don soladigan siniq tovoqni olib, hujradan don, ariqdan suv toʻldirib kelib, tovugʻining oldiga qoʻydi. — U. Nazarov, Zamon

2. Yonda olib yuriladigan suv idish.

Bektemir suvdonni koʻtarib, bir necha qultum yutdi-da, yana poʻki bilan ogʻzini mahkamlab qoʻydi. — Oybek, Quyosh qoraymas

3. Umuman, suv solib qoʻyiladigan idish.

— Suvdonni olib, choʻntaklarga ozginadan qattiq non solvolamiz, — dedi u buyruq ohangida. — A. Obidjon, Ey, yorugʻ dunyo

Полная статья →

Показать все · 242 →

В определениях

1342

Показать все · 1342 →

Сказки

172
Abduaziz
Устное народное творчество

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Aka-uka
Устное народное творчество

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Alvasti
Устное народное творчество

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Aqlli bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff

Aqlli ilon
Устное народное творчество

Bu ertakda bir chol va uning uyida yashovchi ilon haqida hikoya qilinadi. Ilonning bolasi tushib qolgach, chol uni qutqaradi va ilonning aqlliligiga guvoh boʻla

Показать все · 172 →

Диалектные материалы

348
Dagish
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · daryo suvining qirgʻoqni oʻpirib ketishi

Daryo suvining qirgʻoqni oʻpirib ketishi.

Qo‘po
Xorazm viloyati · ildiz qoldig‘i

Suv yoqalarida to‘p bo‘lib o‘sadigan qildir degan o‘simlikdan keyin qoladigan diametri 50–60 sm cha keladigan qoldiq

Täshlämä
Namangan viloyati · zovur

zaxkash suvlarni tortadigan chuqur ariq, zovur

Uluq
Fargʻona viloyati · chuqurlik

suvning chuqur, g'um joyi

Показать все · 348 →