Поиск

ot ad. Maʼlum bir tartibda ikki tilda yozilgan sheʼr; shunday sheʼr yozish usuli.

Maxmurning Dar sifati Qosim beklarbegi satirasi shir-u shakar usulida yozilgan.

ot 1. Hoʻl meva va poliz ekinlari hosili pishib yetilishi bilan ular tarkibida hosil boʻladigan shirin suyuqlik; sharbat.

Uzumning shirasi. Qovun shirasi.

U [qozi domla] bir necha lahzada kosani tushirib, yupqa poʻstloq ichidan shirasi tomib ketguday boʻlib turgan shaftoliga qoʻl urdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Qovun pishdi, anor qizardi senga atab qoʻygan uzumlarim xalta ichida shira bogʻlab yotibdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Oʻsimliklar tanasida boʻladigan suyuqlik, namlik.

Ergash barg shirasi singib ketgan qadoq kaftiga boqdi. — A. Muxtor, Chinor

3. Inson yoki hayvon organizmi hujayralarida boʻladigan suyuqlik.

Baʼzi bezlar oʻzidan shira chiqarib turadi.

Bular [baʼzi ovqatlar] oshqozon osti bezi shiralarining koʻp-kam chiqarilishiga yoki oshqozon va ichaklarning harakatiga taʼsir qiladi. — N. Ismoilov, Kasallarni parvarish qilish

4. s. t. Koʻknor poʻstini suvda ezib tayyorlangan, kayf beradigan ichimlik.

5. koʻchma Biror asar, gap, soʻz va shu kabilarga xos mazmun, maʼno.

Gapining shirasi yoʻq odam,

Bir xalq tilidagi asar ikkinchi xalq tiliga shu asarning butun fazilati, shirasi, jozibasi sakllanib tarjima qilingandagina maqsadga erishiladi. — Gazetadan

6. koʻchma Ohangdorlik, jarangdorlik; yoqimlilik (ovoz haqida).

Ovozning shirasi qochgan, keksalik. — A. Muxtor, Opa-singillar

taql. s. Ip, barg kabilar uzilganda yoki qirqilganda chiqadigan qisqa tovushni bildiradi.

Ip shirt etib uzildi. U gulni shirt etib kesib oldi.

sft. 1. Shirasi oʻtkir, shirali.

Shirin qovun. Shirin ichimlik.

Shirin mevalarga oʻrgangan ogʻizlariga bu yerning nordon neʼmatlari yoqmadi. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Taʼmi yoqimli, mazali, lazzatli.

Shirin shoʻrva.

— Albatta, albatta, — dedi Sulaymonov jiddiy qiyofada, — masalan, baliq — koʻp yaxshi narsa, qovurilsa, qanday shirin boʻladi! — A. Qahhor, Ikki yorti — bir butun

Mening ikki onam bor, Ikkisi ham mehribon: Biri menga sut berdi, Biri esa shirin non. — Uygʻun

siz pishirgan taom shu darajada shirin, lazzatli boʻladiki — Mirmuhsin, Meʼmor

3. koʻchma Kishi huzur qiladigan, orom oladigan, lazzatlanadigan, xush yoqadigan; yoqimli, yoqimtoy.

Shirin xayollar. Shirin tush koʻrmoq. Shirin muomala. Shirin soʻz shakardan shirin. — Maqol

Muharram shirin tabassum bilan kuldi-da, bejirim labining ikki burchagini nozik toʻr tutilgan dast-roʻmolchasi bilan artib qoʻydi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Bir ogʻiz shirin soʻz — nondek arzanda. — Gʻ, Gʻulom

U shovqin-suron ichida shunday shirin uxlardiki, bunday uyqu halol ishlab charchagan vaqtdagina boʻlishi mumkin. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Voy, muncha shirin boʻlmasang! Juda aqlli bolasan-da! — S. Siyoyev, Yorugʻlik

— Doʻmbillamay qolsin shu shirinlar-yey! — deguvchi edi, harbiylarni koʻrganda bir oʻrtogʻim. — Oydin, Sadagʻang boʻlay, komandir

4. Ahil, totuv.

Shirin oila.

Dunyoda bitsin urush, Yer yuzi koʻrmasin dogʻ, Gullasin shirin turmush, Tinchlik boʻlsin hamma yoq. — Q. Muhammadiy

5. Shirin (xotin-qizlar ismi).