Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«қилдир» бўйича 130 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

88 та
қил
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

ҚИЛ 'ҳайвон думининг, ёлининг узун толаси', 'соч толаси'. Арғамчига ҳ и л ҳувват (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли қïл тарзида талаффуз қилинган (Девон, И, 324; ДС, 442); кейинчалик ўзбек тилида ï унлисининг қат- тиқлик белгиси ёʻқолган: қïл > қил

от 1. ва баъзи бошқа ҳайвонлар думи ёки ёлининг ҳар бир толаси; умуман, жун, соч, мўй ва шу кабиларнингтоласи. .1. Очилнинг от килидай қайсар, кўнғиртоб сочлари дўппи четидан қайрилиб чикиб турар.. эди. П. Қодиров, Уч илдиз

От думининг қили. Қи

элак. Қил тузок. Арғамчига қил қувват — Мақол

2. с.т. эск. Мусиқа асбобларининг тебранганда овоз чиқарадиган ипи; тор. [Гуландомнинг] Бармоклари дутор килларида моҳир ўйнади. Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
қилмоқ
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

фл. 1. Бажо келтирмоқ, бажармоқ, ижро этмоқ, амалга оширмоқ.

Иш қилмоқ. Қиламиз десак иш кўп. Айтганингизнинг ҳаммасини қилдим. Билганингни қил. Қуш уясида кўрганини қилади. — Мақол

Қиз томон, гарчанд тўйни бир йил кейин қилиш шарти билан бўлса ҳам, розилик берибди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

2. Баъзи отлар билан бирикиб, шу от англатган нарсани тайёрлаш, ҳозирлаш, пишириш маъносини билдиради.

Хамир қилмоқ. Гувала қилмоқ. Эшик қилмоқ. Пичоқ қилмоқ. Ром қиладиган уста. Ўтин қилмоқ. Нон қилмоқ. Шўрва қилмоқ.

3. Бирор-бир ишга, лавозимга қўймоқ, белгиламоқ, тайинламоқ, лозим кўрмоқ, танлаб олмоқ.

Вакил қилмоқ. Директор қилмоқ. Бўлим бошлиғи қилмоқ.

Қандай вазифа беришни ўзларингга ҳавола қиламиз, лекин ҳосилот кенгашига раис қилсаларинг, куймайсизлар. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Биз Ҳомидбойни ўзимизга куёв ўғил қилишдан ҳеч бир монелик кўрмаймиз. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

4. Сўз ясаш учун хизмат қилади — от, сифат ва бошқалар туркумга оид сўзлардан турли маъноли феъллар ясайди.

Томоша қилмоқ. Таклиф қилмоқ. Рашк қилмоқ. Эълон қилмоқ. Орзу қилмоқ. Зўрлик қилмоқ. Душманлик қилмоқ. Обод қилмоқ. Шод қилмоқ. Безовта қилмоқ. Саришта қилмоқ. Оҳ-воҳ қилмоқ. Лип-лип қилмоқ. Тақир-туқур қилмоқ.

Ўғрилик қилгани учун қўл кесиладир ва ё дорга осиладир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Яна бир марта опалик қилсангиз, деб маслаҳатга келган эдим. — Б. Раҳмонов, Юрак сирлари

Бўтабойга, колхоз мустаҳкам бўлади, деган гапнинг ўзи кифоя қилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор, чироқлари

Ёʻғон киши, худди ғозга ўхшаб, ғат-ғат-ғат қилиб кулди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

5. Боғлама вазифасида қўлланади.

Ўқитувчилик қилмоқ. Ўғлини муҳандис қилмоқ.

Сидиқжон ҳали бузилмаган тўқайнинг нариги томонида аравакашлик қилар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Мансур ҳам ўртоқлари билан шу майдонда футбол ўйнар қора кепкасини қошигача бостириб, дарвозабонлик қилар эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 88 →

Эртаклар

36 та
Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аёз
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳнинг ўғил фарзанд кўриш истаги ва бу истакнинг амалга ошиши учун қилинган ҳийла-найранглар тасвирланади. Шунингдек, оддий деҳқоннинг о

Бир коса заҳар
Халқ оғзаки ижоди

Бир чол билан кампирнинг ёввойилашган мушуги уларнинг жонига тегади. Мушук чакалакзорда тулки билан дўстлашиб, биргаликда қуённи алдамоқчи бўлишади.

Бир хумча олтин
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.

Бойвачча билан пари
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак бойвачча йигитнинг пари қизга уйланиши ва турмушдаги саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилади. Улар ялмоғиз кампирнинг чангалидан қочиб, кўп қийинк

Булбулигўё
Халқ оғзаки ижоди

Золим подшоҳнинг олтин чинори учун Булбулигўё қушини топишга чиққан кенжа шаҳзода саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилинади. У ўзининг мардлиги ва садоқат

Ҳаммасини кўриш · 36 →

Шева материаллари

6 та
Қўпо
Хоразм вилояти · илдиз қолдиғи

Сув ёқаларида тўп бўлиб ўсадиган қилдир деган ўсимликдан кейин қоладиган диаметри 50–60 см ча келадиган қолдиқ

гажир
Андижон вилояти · қайсар

айтганини қилдирадиган, қайсар, жангари

қилдир
Хоразм вилояти · дарё бўйида ўсадиган ёввойи ўсимлик
қилдир
Хоразм вилояти · барг

қамиш япроғи

сувйн чайқамақ
Қорақалпоғистон Республикаси · пойгага тайёрланаётган отларни машқ қилдирмоқ
сувйна тиймäк ИИ
Қорақалпоғистон Республикаси · пойгага тайёрланаётган отларни машқ қилдирмоқ