фл. 1. Суюқликнинг бетида чайқалмоқ, тебранмоқ.
Қайиқ сувда қалқиб турибди.
Сув юзида қамиш ғарамлар қалқиб сузар эди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси
2. Юзада, бирор нарса устида лапангламоқ; у ён-бу ён чайқалмоқ, силкинмоқ.
Ердан кўтарилган чанг-тўзон оғир-оғир қалқиди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
Ўртада устига қора гулдор жойнамоз ёпилган тобут елкама-елка қалқиб ўтади. — Т. Ашуров, Марварид тут
Назокат қора хонатлас кўйлак кийиб олган, қизил духоба нимчаси остида тўла кўкраги қалқиб турарди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
3. Ихтиёрсиз, қандайдир таъсир билан бирор томонга силтанмоқ.
Трамвай қўзғалганда, бир мўйсафид қалқиб кетиб, икки йигитга тегиб кетди. — Муштум
Малоҳат юрак олдириб қўйгани учунми ёки чўчидими, ўтирган стулида бир қалқиб кетди. — И. Раҳим, Тинимсиз шаҳар
4. кўчма Нотинч ҳолатда, ҳаракатда бўлмоқ.
Замона қалқиб турибди, бек тугул амирнинг ўзи ҳам қутқуда эмиш. — А. Мухтор, Чинор
Икки ўртада сўз қочиб, вазият қалқиб турганда, ёшгина йигит сўз сўради — С. Маҳкамов, Гина
5. Бирор нарса остидан, ортидан, тубидан сиртга (юқорига) чиқмоқ.
Улар, башарти, биронтаси сув юзига қалқиб чиқиб қолса, яна ўқ отишарди. — Ж. Шарипов, Хоразм
Дарахтлар ортидан ой қалқиб, секин сузиб кўтарила бошлади. — Ойбек, Нур қидириб
Мамажоннинг ўпкаси тўлиб, кўзига ёш қалқиди. — С. Нуров, Нарвон.
6. Ўтирган, ётган ўрнидан турмоқ, қўпмоқ.
Оппоқ дала, қир, Ой нури балқир, Тонг отар-отмас Битта қиз қалқир. — М. Алавия.
Хон ўрнидан қалқиб туриб, ҳеч кимга қарамай, ҳеч нарса демай, ўқдай отилиб, ичкарига кириб кетди. — Ж. Шарипов, Хоразм
7. Пайдо бўлмоқ, чиқмоқ, тошмоқ.
Унинг баданига аллақандай қора доғлар қалқиган, иситмаси чиқиб ётибди. — А. Мухтор, Туғилиш
8. кўчма Намоён бўлмоқ, акс этмоқ.
Ойна опа чеҳрасидаги жиддийлик ёʻқолмаган бўлса-да, лабларининг бир четида табассум қилди. — Ш. Холмирзаев, Тўлқинлар
Чеҳрасига қалқиб чиққан аламли ифодани яширишга уриниб, бурилиб қаради. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
9. кўчма Иккилик бўлиб, на у ёқли, на бу ёқли бўлмай турмоқ; иккиланмоқ.
Мингбошининг бу тилёғламалиги мажлиснинг қалқиб турган қисмини ҳам унинг томонига буриб юборди. — Ш. Ризо, Қор ёғди, излар босилди.
10. айн. Ўқчимоқ.
Қандолат буви чой ҳўплаб туриб, пиқ этиб кулиб юборган эди, қалқиб кетди. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон
Томоғимдан ош ўтмай, қалқиб кетдим. — Р. Азизхўжаев, Яшил чайла
- Оёққа қалқимоқ Ўтирган жойидан тикланмоқ, тик турмоқ. Юзбошилар ҳам оёққа қалқиб, қўл қовуштиришди. — Ҳ. Ғулом, МашъалҲамма оёққа қалқиб, саломлашди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
- Юраги қалқимоқ Қалбида кучли нохуш ҳис-сезги қўзғалмоқ. Ёдгорнинг юраги қалқиб кетди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол