от 1. Узоқ умр кўрган киши; кекса (қари 2).
2. Диний мазҳаб бошлиғи, диний раҳбар.
Худо хоҳлаб, пирлар мададкор-у азиз авлиёлар қўллаб юборса, ҳаммасини даф қиламиз. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
Қоч, ёʻлни бўшат, пирим келяптилар! деб кимгадир ўшқирган — К. Яшин, Ҳамза
Арвоҳлар ёр, пирлар мададкор бўлиб, овимиз бароридан келсин. — Ҳамза, Танланган асарлар
3. Бирор касбнинг асосчиси, ҳомийси деб тушуниладиган, кўпинча, афсонавий ва афсоналаштирилган шахс.
Мискарлар, чегачилар, тунукасозлар кўп антиқа гапларни, ҳар қайсилари ўзларининг пирларини, рисолаларини яхши биладилар. — Ойбек, Болалик.
4. кўчма Бирор иш, касб ёки соҳани жуда яхши эгаллаган, шу соҳада ўта моҳир уста киши, устоз.
Бундай раҳбарлар, гўё ҳамма соҳанинг пири ҳисобланадилар. — Н. Аминов, Ёлғончи фаришталар
— Боланг бой бўлгур Шоди ошпаз бу касбнинг зап пири-да! — чолнинг тарифини келтиришади чинорликлар — Ёшлик
Улар ўрни келса, отаси экан-у, ҳатто пирининг ҳам бетига қоракуя чаплаб, мақсад сари талпинади. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Пири бадавлат Узоқ умр кўриб, болаларини уйлаб-жойлаб, роҳатда-фароғатда яшаётган киши. — Қўчқордек ўғилларнинг соясида пири бадавлат бўлиб яшанг, — деди Эргаш Қоратойга. — Б. Раҳмонов, Юрак сирлариИлоҳим, пири бадавлат бўлгин, мени иззат қилсанг, сани худо иззат қилсин, — деб дуо қилди Бўрихўжа — Валижонни. Мирмуҳсин, ЧиниқишПири бадавлат отахон-у онахонларимиз жуда кўп. — Газетадан
- Ё пирим Ё пирим! Шарманда қилма! (Битта-битта кетадилар). — Ҳамза, Танланган асарлар
- Пир урган Энг ёмон, арвоҳ урган, ярамас. Зиқнанинг пир ургани эди. Хасислигини, исқиртлигини ҳамма билди. Кимсан — терифуруш фалончи бой! — Ойбек, Танланган асарлар