Поиск

sft. 1. Piligi boʻlgan, pilik vositasida yonadigan.

Har mahallaga shahar dumaxonasi oʻtqazgan fonuslarning ichida bittadan yettinchi pilikli kerosin lampa yonar edi. — F. Gʻulom, Shum bola

2. Uchiga pilik qoʻshib oʻrilgan (soch oʻrimi haqida).

Oʻsha yili sochim edi — oq pilikli jamalak. — Gʻ. Gʻulom

Aylananing uning diametriga nisbati sifatida aniqlanadigan matematik konstanta. π = 3.14159265359

ot 1. Bir uchi yoritqich asbob ichidagi kerosinni yoki moyni shimib, ikkinchi — yonuvchi uchiga oʻtkazib beradigan lentasimon mato yoki eshilgan paxta.

Qorachiroq piligi. Shamning piligi. Lampa piligi.

Moyi tugab, piligi soʻxta boʻlgan chiroq bir lip etib soʻndi. — S. Ahmad, Hukm

Yoshiga nisbatan ancha tetik, barvasta chol ostona hatladi. Gulroʻyning yuragi bezovta tepgancha, yana bir bor eshitilar-eshitilmas, oʻtiring, deb qoʻydi-da, chiroq piligini bir oz koʻtarib, koʻrpacha tashladi. — Yoshlik

2. toʻqm. Paxta, jun, ipak va zigʻir tolalarini boʻshgina himarib, choʻzib, toʻgʻrilab hosil qilinadigan mahsulot.

Pilik ip yigirish uchun asosiy xomashyo hisoblanadi. — OʻzME

3. Soch oʻrimi yechilib ketmasligi uchun uning uchiga qoʻshib oʻrilgan paxta.

Sochini mayda oʻrib, uchiga pilik taqqan, oyogʻiga kavush, egniga chit koʻylak kiygan oʻn olti yoshlardagi bir qiz anor uzib, savatga terardi. — S. Ahmad, Saylanma

4. Arvohlarga, ins-u jinslarga atab yoqish uchun bir uchiga paxta oʻrab, yoqqa botirilgan choʻp.

Kamzulining choʻntagidan qamishga oʻralgan bir necha pilikni olib, uchtasini Surmaxon qabrining bosh tomoniga tiqib, yondirib qoʻydi. — I. Rahim, Ixlos

5. Qosh, kiprikni boʻyash uchun ishlatiladigan, uchiga paxta oʻralgan choʻp.

Satimxonning qoʻshnilar bilan totuvlashib olganini aytmaysizmi — bir piyola ketidan oʻsma qoʻyib, bir pilikdan surma tortganday! Shuhrat, — Umr pogʻonalari

elik. sıńq

ot 1. Uzoq umr koʻrgan kishi; keksa (qari 2).

2. Diniy mazhab boshligʻi, diniy rahbar.

Xudo xohlab, pirlar madadkor-u aziz avliyolar qoʻllab yuborsa, hammasini daf qilamiz. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Qoch, yoʻlni boʻshat, pirim kelyaptilar! deb kimgadir oʻshqirgan — K. Yashin, Hamza

Arvohlar yor, pirlar madadkor boʻlib, ovimiz baroridan kelsin. — Hamza, Tanlangan asarlar

3. Biror kasbning asoschisi, homiysi deb tushuniladigan, koʻpincha, afsonaviy va afsonalashtirilgan shaxs.

Miskarlar, chegachilar, tunukasozlar koʻp antiqa gaplarni, har qaysilari oʻzlarining pirlarini, risolalarini yaxshi biladilar. — Oybek, Bolalik.

4. koʻchma Biror ish, kasb yoki sohani juda yaxshi egallagan, shu sohada oʻta mohir usta kishi, ustoz.

Bunday rahbarlar, goʻyo hamma sohaning piri hisoblanadilar. — N. Aminov, Yolgʻonchi farishtalar

— Bolang boy boʻlgur Shodi oshpaz bu kasbning zap piri-da! — cholning tarifini keltirishadi chinorliklar — Yoshlik

Ular oʻrni kelsa, otasi ekan-u, hatto pirining ham betiga qorakuya chaplab, maqsad sari talpinadi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

elik. pıs (dawıs)