Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«озлик» бўйича 681 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

573 та
оз
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

ОЗ ъкам\ О з сўзла, кўп ўйла (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу сўз асли а:з тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, I, 93), ўша даврлардаёқ а: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (Девон, И, 105; ДС, 71); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: а:з > аз > âз

сон 1. ёки миқдор жиҳатдан унча кўп бўлмаган; кам

Оз вақт

Ҳовузда сув

Гап кўп, кўмир — Мақол

Оз емак - соз емак — Мақол

Яқинда табибларга кўрсатган эдим, қонингиз оз, қимиз ичинг, деди — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

2. Етарли эмас, кифоя қилмайдиган, қаноатланарли бўлмаган; кам

Бир йигитга етмиш ҳунар — Мақол

Мақтанма, ғоз, ҳунаринг — Мақол

Кўп бўлса - кетар, оз бўлса - етар — Мақол

Икковимиз ўтказадиган олтин умрнинг олтин минутларини ҳар қанча олтин соат санаса оз! — Абдулла Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

Электр қуввати шу қадар оз эдики, насос моторларни айлантиришга ҳам ожизлик қилиб қолди — Саид Аҳмад, Уфқ

3. Баъзи-баъзида; гоҳо-гоҳо, камдан-кам. Бир оз - озгина, андак. Кўпи кетиб, ози қолди - ярмидан кўпи кетиб, ундан озроқ миқдори қолди (қийинчилик кунлар, оғир иш ва шу кабилар ҳақида). Оз бўлмаса - нақ бўлмаса; сал бўлмаса; нақ, худди. Оз қолди - сал қолди. Энг ози - кам деганда, энг ками, ақалли

Анвар ўз тенги болалар билан оз алоқа қилар, уларга кам аралашар ва ортиқча ўйнабкулмас.. эди — Абдулла Қодирий, Меҳробдан чаён

Қизлик вақтида Нури уларнинг кулбасига жуда оз чиқар эди — Ойбек, Танланган асарлар

Бир оз тузи кам бўлибди

Робия хола бир оз букчайганича, майда қадамлар билан шипиллаб, супага ёʻл бошлади — Саида Зуннунова, Олов

-Кўпи кетиб, ози қолди, - овутди уни Усмонжон, - ҳеч нарса эмас, бу қийинчиликлар ўтиб кетади — Саида Зуннунова, Олов

-Оз бўлмаса, ҳаром ўлар экан, жонивор, - дейди у [ёʻловчи], бир тутам яшил беда билан пичоғини артаётиб — Парда Турсун, Ўқитувчи

Ҳар сафар момақалдироқ гулдураганда, "ойи", деб додлаб юборишига оз қоларди — Суннатилла Анорбоев, Ҳамсуҳбатлар

Боя синфда болалардан бири ҳимоя тилаб: "Ҳурматли ўқитувчим!" деб юборишга оз қолди — Мирзакалон Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Уятни билсангиз, энг ози шунинг андишаси керак эмасми? — Абдулла Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →
ўзак
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Ўсимлик пояси ва илдизининг кўпинча юмшоқ тўқимадан иборат бўладиган ички қисми.

Толнинг ўзаги.

2. . Дарахт, бута кабиларнинг танаси; поя.

Ғуломжон ўрикнинг кекса, ёʻғон ўзагини ушлаб туриб тўхтади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Сумба қилдим ирғайнинг ўзагидан. Оқ олма, қизил олма.

3. Илдизмеванинг (ёғоч ўзагига ўхшаш) ўрта қисми.

Сабзининг ўзаги.

4. . Электромагнит ва шу кабиларнинг ичига, ўртасига ўрнатилган қисм; стержен.

Электромагнит ўзаги.

5. . Сўзнинг асл маъносини билдириб, янги сўз ясалишига асос бўладиган, сўз ясовчи қўшиладиган энг кичик қисм; сўз ясалиш асоси.

6. Бирор нарсанинг энг муҳим, асосий қисми; асос, моҳият.

Улар [аёллар] оиланинг ўзаги ва файзигина эмас, балки жамоатчилик ҳаётида ҳам алоҳида ўрин эгаллайдилар. — Газетадан

Менинг назаримда, ўртоқ Мардиев, биз қилаётган ишнинг ўзаги битта! Умумхалқ, умумдавлат манфаати. — С. Кароматов, Сўнгги бархан

Тўлиқ мақола →
ўзан
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от 1. Сув оқиб ўтадиган узун чуқурлик; сув ёʻли.

Энди ўзандан бу ёққа ариқ чиқариш ва ҳовуз қазиш керак эди. — П. Қодиров, Қадрим

[Жамолнинг] Кўз олдида эгри-бугри Чирчиқ ўзани. Ундан нарида — каттакон Тошкент. — С. Анорбоев, Меҳр

Зарафшон дарёсининг эски ўзанлари кўп. — П. Ғуломов, Зарафшон этакларида

У сув ювган тақир ўзандан борар экан, чакалакзордаги буталардан асар қолмаганига гумон қилмасди. — Р. Раҳмонов, Чангалзордаги шарпа

Йиғинимиз оддий кунда эмас, канал ўзанига биринчи кетмон урилган куннинг ўттиз йиллиги арафасида бўлди. — Ўзбекистон қўриқлари

2. Бирор давомли нарсанинг муайян ёʻли.

Ёʻқ, ҳаётни жўнлаштириб бўлмайди. У ўзининг чигал, мураккаб ўзанлари бўйлаб оқади. — А. Мухтор, Чинор

Ашурмирзо парво қилмай, гап ўзанидан чиқмади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 573 →

Таърифлар ичида

4 та
ҳажм

ҳажм Бирор жисмнинг бўй, эн ва баландлик жиҳатидан катта-кичиклиги; фазода эгаллаб турган ўрни (куб бирлиги билан ўлчанади). Бинонинг ҳажми. Агар ҳажмини каттароқ қи

камсувлик

камсувлик Суви кам \олат, суви камлик; шираси озлик. Ернинг камсувлиги. Дарёнинг камсувлиги. Меванинг камсувлиги.

кўплик

кўплик Кўп ҳолат, кўп эканлик. Ишнинг кўплиги. Кўпларига тирговучлар қўйилган бўлса ҳам, меванинг кўплигидан шохлари синиб, ерга тегиб ётади. Ойбек, Танланга

жин

жин Шарқ мифологиясида ва диний тасаввурларга кўра: пастқам жойларда киши кўзига одам тимсолида кўриниб, гўё уни бирор дард-иллатга чалинтириб (масалан оғзини қ

Эртаклар

15 та
Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Бектемир ботир
Халқ оғзаки ижоди

Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў

Бузоқ, эчки ва қўзи
Халқ оғзаки ижоди

Эртакда дангаса эр ва унинг меҳнаткаш хотини ҳақида ҳикоя қилинади. Хотинининг саъй-ҳаракатлари туфайли улар мол-мулкка эга бўлишади ва кутилмаган хавфдан қ

Ғуломбачча
Халқ оғзаки ижоди

Камбағал кампирнинг ўғли Ғуломбачча подшоҳ қизига қул қилиб сотилади ва у билан бирга ўқиб, бир-бирига меҳр қўяди. Подшоҳ қизи Ғуломбачча ва бошқ

Жоҳил подшо ва Абу Али
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда жоҳил подшоҳ ва Абу Али исмли донишманд табиб ўртасидаги муносабатлар тасвирланади. Подшоҳнинг касал хотинини даволаш учун Абу Али ўзига хос у

Моҳистара
Халқ оғзаки ижоди

Шаҳзода Шавкат сирли кийикни қувиб, ўзга оламга тушиб қолади ва у ерда паризод Моҳистарага ошиқ бўлади. Бу саргузашт унинг ҳаётини бутунлай ўзгартириб

Ҳаммасини кўриш · 15 →

Шева материаллари

89 та
Чорси омбир
Фарғона вилояти · Чорси омбир

металлсозликда ишлатиладиган омбирнинг то'рт қиррали бир тури

аччиқ
Фарғона вилояти · аччиқ

металлсозликда металл буюмларни пардозлаш учун ишлатиладиган сув, аччиқтош, кислота кабиларнинг эритмаси

андаза
Фарғона вилояти · андаза

Ўлчов, трафарет; тунукасозлик ва темирчиликда буюм қисмларини кесиб олиш учун мўлжалланган ўлчак

анжома сандон
Андижон вилояти · анжома сандон

Сандоннинг анжомасозликда қўлланиладиган тури

анжомасозлик
Фарғона вилояти · анжомасозлик

олтин, кумуш ва мисдан бадиий буюмлар ва безак ашёлари ясаш касби

анжомасозлик
Андижон вилояти · анжомасозлик

Анжома ясаш касби; Андижонда сувлуқсозлик деб ҳам юритилади

Ҳаммасини кўриш · 89 →