Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ойим» бўйича 514 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

244 та
ой
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. (О — катта). Қуёшдан нур олиб, ёғду сочувчи самовий жисм, Ернинг табиий ёʻлдоши.

Ўн тўрт кунлик ой. Тўлин ой. Ой нури. Ой чиқди. Ой ботди. Ойнинг юзидаги доғлар. Ойнинг Ер атрофида айланиши.

Ойни этак билан ёпиб бўлмайди. — Мақол

Кечки гуллар очилиб турибди. Кўкда танҳо ой кезмоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Астрономик йилнинг ўн иккидан бирига — Ойнинг Қуёш атрофидан бир марта айланиб чиқиш муддатига яқин вақт оралиғи; ўлчов бирлиги: 28, 29 30 ёки 31 кунлик давр.

Ой боши. Май ойи. Бир йил — ўн икки ой. Бу орада уч ой ўтди. Ёз ойлари ҳам ўтиб кетди. Ойнинг ўн беши қоронғи бўлса, ўн беши ёруғ. — Мақол

Ўғлим бечора ой ўтмасдан бўзчининг мокисидек қатнаб турса. — А. Қодирий,Ўтган кунлар

3. Уч-тўрт кунлик ой шаклидаги безак ёки белги.

Мезана устидаги ой.

4. Аёллар исми таркибига киради ёки аёллар номига қўшилиб, эркалаш, ҳурматни билдиради.

Ойпошша, Ойқиз, Ойтўти, Ойниса; Турсуной. Ширмоной, Қундузой.

  • Ой юз Чиройли юз, гўзал юз. Ой юзинг қора чиммат зулмидан қутултирғил. Чиқ қоронғи турмушдан, нур ичинда жавлон қил. Ҳамза. Ой деса — ойга, кун деса кунга ўхшайди Жуда гўзал, жуда ҳам чиройли.
  • Ойдан ой, кундан кун ўтиб Анча вақт ўтиб. Ойдан ой, кундан кун ўтар дарёдил, Менга танҳо бўлган сен ёʻқсан моҳим. — Ҳабиб Абдуназар, Анжир гули.
  • Ой-кун(лар) ўтиб Вақти, умри, ҳаёти кечиб. Шу ёʻсин оромсизлик ва бесаранжомлик ичида [Отабекнинг] ой-кунлари ўтиб турар эди. А. Қодирий, Ўтган кунлар.
  • Ой бориб, омон кел Сафарга кетаётган кимсага яхшилик тилаб айтиладиган ибора, оқ ёʻл тилаш. У[Элмурод] ёʻлда кетар экан Ой бориб, омон келинг! деб, оқ ёʻл тилаб қолган Гулсумни ҳийлагача ўйлаб ётди. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Ой кўрмоқ Ҳайз кўрмоқ.
  • Ойи тўлди Туғиш вақти етди. Кумушнинг ойи тўлмасданоқ, у [онаси] бешик ясатиш билан машғул эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Ойкуни яқин Туғиш арафасида, олдида.
Тўлиқ мақола →
ойи
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Она.

— Бир оздан кейин чиқиб, ойим билан сўрашинг, — деди Кумуш. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

— Ойижон, сиз ҳеч ташвиш тортманг, чарчадим, холос, — жавоб берди Нури. — Ойбек, Танланган асарлар

  • Катта ойи 1. Ота ёки онанинг онаси; Ёʻлчи пишқирган отини тўхтатиб, қичқирди: — Катта ойи, йигитчаларни хурсанд қилинг! — Ойбек, Танланган асарлар
  • Келин ойи
  • Кичик ойи
Тўлиқ мақола →
ойимча
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Оқсуяклар, шоҳлар, хонлар оиласига мансуб ёш хотин.

Ойимчалар сунбул сочини тарашди, атрофдан қирқ канизи келиб қарашди. — Нигор ва Замон

2. Нозанин, танноз.

Боғда очилган гул ғунчалар. Ҳолин билмас бир нечалар. Олинг гулгун ойимчалар, Болам алла-ёр, алла-ёр! — Ширин билан Шакар

— Дўстим, кечга меҳмонларни жўнатиб, иккаламиз, ойимчалардан ғалатисини топиб, гашт қиламиз. — Қўлингни бер, шоввоз! — Ойбек, Танланган асарлар

3. Ойимтилла 1.

Кеча келиб, бугун хўжайинлик қилишни сенга ким қўйибди, ойимча. — А. Кўчимов, Ҳалқа

Ҳа, ойимча, эрга теккан бўлсам, хўп қипман, ажаб қипман. Эрга тегиб, ёмон бўлганим ёʻқ. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Тўлиқ мақола →
ойимқовоқ
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Ошқовоқнинг эртапишар бир тури.

Хуллас, икки-уч йил ичида пешонаси икки ҳиссага кенгайиб, боши ойим-қовоқдек яширади-қолди. — Н. Аминов, Ёлғончи фаришталар

Тўлиқ мақола →
ойимтилла
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Меҳнатга тоби ёʻқ, қўлини совуқ сувга урмайдиган аёл; оқсуяк аёл.

Ойимтилла бу келин, Аҳволига бир қаранг, Тирноқ қизил, лаб қизил, Ўсмадан қошлар таранг. — Ғ, Комилов

[Ҳаётхон:] Унга мен эмас, ойимтилла бўлиб, уйда ўтирадиган хотин керак-да. — Р. Раҳмонов, Бахт билан учрашув

2. Енгилтак, танноз аёл.

— Бу ойимтилла тоза енгилтак экан-ку, — деди ўзига-ўзи Қумри. — Мирмуҳсин, Ажрим

3. Сояпарвар, иш ёқмас, хотинчалиш эркак.

Ўша ойимтиллаларнинг ишини қилолмайди деб ўйлайсизми, нархимизни кўпам ерга ураверманг. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 244 →

Таърифлар ичида

212 та
кўптирмоқ

кўптир шв. айн. Оширмоқ ИИ. Ойим саҳарда туриб, Талай хамир кўптирган. Оқ олтин — пахталарни Нормасидан кўп терган. Қўшиқлар

ўқлов

ўқлов айн. Ўқлоғи. — Ойим қўлидаги хамир ёйиб ўтирган ўқлов билан бошимга астагина урди, — деди Шум бола. Ғ. Ғулом, Шум бола

калвак

калвак Бефаросат, ношуд. [Ўзбек ойим:] Бу калвак ўғлингиз марғилонликнинг эшигида қул бўлиб ётиб оладир. А. Қодирий, Ўтган кунлар

мактабхона

мактабхона с.т. Мактаб ўрнашган жой, бино. Шу онда Моҳлар ойим мактабхонадаги болалар ичидан Анварни чақиртириб олди. А. Қодирий, Меҳробдан чаён.

сеҳрчи

сеҳрчи айн. Сеҳргар 1. [Ўзбек ойим:] Марғилонликнинг домласи сеҳрчи ҳинди эди, мен бўлсам бу ердан ҳинди домла топа олмадим. А. Қодирий, Ўтган кунлар

тўқоч

тўқоч Катта бўғирсоқ. Кулча нон. Ўзбек ойим бўғирсоқ қовуртириш, толқон туйдириш, тўқоч ёптириш билан машғул бўлди. А. Қодирий, Ўтган кунлар

Ҳаммасини кўриш · 212 →

Эртаклар

49 та
Бектемир ботир
Халқ оғзаки ижоди

Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў

Беш қиз
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда беш опа-сингилнинг саргузаштлари, уларнинг меҳмоннаварлиги ва қийинчиликларга дуч келиши ҳикоя қилинади. Эртакда садоқат, хиёнат ва адолатн

Бир хумча олтин
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғилга отасидан қолган бир хумча олтин ва уларнинг тақдири ҳақида ҳикоя қилинади. Эртакда мардлик, адолат ва дўстликнинг қадр-қиммати очиб берилади.

Ботир эчки
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда уч ҳайвоннинг хўжайинларидан қочиб, тоғда янги ҳаёт бошлаши тасвирланади. Улар ўз топқирликлари ва бирлашган кучлари билан ёввойи ҳайв

Бойвачча билан пари
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртак бойвачча йигитнинг пари қизга уйланиши ва турмушдаги саргузаштлари ҳақида ҳикоя қилади. Улар ялмоғиз кампирнинг чангалидан қочиб, кўп қийинк

Бўри билан тулки
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда тулкининг айёрлиги ва бўрининг соддалиги орқали ҳаётий сабоқлар берилади. Тулки ҳар доим ўзининг ақл-заковатидан фойдаланиб, қийин вазиятлардан

Ҳаммасини кўриш · 49 →

Шева материаллари

9 та
Кан-илташ
Фарғона вилояти · тог' оти

Ойим раёнининг пастида бир тог' оти

Кан-илташ
Андижон вилояти · тог' оти

Ойим раёнининг пастида бир тог' оти

чилпилдоқ
Қашқадарё вилояти · мулойим

чилп-чилп этиб мулойим овоз чиқарадиган

Ҳаммасини кўриш · 9 →