Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«oʻzicha» boʻyicha 555 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

437 ta
oʻzicha
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

1. Mavjud holatini saqlab, qanday boʻlsa shundayligicha, oʻzgarmasdan yoki oʻzgartirmasdan; aslicha.

Loyiha oʻzicha qoldi. Matnni oʻzicha qoldirmoq.

2. Oʻz aqli doirasida, oʻz tushunchasiga muvofiq.

Hovlida kezib yurgan mast Salimboyvachcha oʻzicha fursatni va tasodifni juda qulay topdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qumriniso bu qarashga oʻzicha maʼno berib, qizarganday boʻldi. — A. Qahhor, Xotinlar

Har kim oʻzicha hikoyaning magʻzini chaqqanday jimib qoldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

3. Birov bilan kelishmasdan, oʻz xohishi bilan; mustaqil ravishda.

Bundan yigirma kunlar burun usta Olimning ustakor bilan nima uchundir urishganligi va shundan soʻng oʻz uyiga doʻkon qurib, oʻzicha ishlay bosh-laganligi anglashilar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Petka, dushman bostirib kelayotganda, oʻt ochgani komanda bermagan komandirni xoin gumon qilib, oʻzicha oʻt ochgan. — A. Qahhor, Oltin yulduz

4. Oʻzidan-oʻzi; oʻz holicha.

U shunda allanechuk shavqlanib, oʻzicha kulumsirar edi. — N. Maqsudiy, Yuksalish

[Yigit] Qamchini koʻtardi-yu, yana sekin yoniga tushirdi. Chol buni sezdimi, yo oʻzichami: — Chopkingiz keldimi, oʻgʻlim? — deb soʻradi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. Shunchaki oʻzi.

Ha, barakalla! Undan keyin, xotining oʻzicha kelganmikin? Yoʻq! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

6. Oʻziga xos, alohida.

Yaxshi qiz bilan suhbat qilishning ham oʻzicha bir gashti boʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Toʻliq maqola →
oz
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

OZ ’kam\ O z soʻzla, koʻp oʻyla (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli a:z tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 93), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 105; DS, 71); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:z > az > âz

son 1. yoki miqdor jihatdan uncha koʻp boʻlmagan; kam

Oz vaqt

Hovuzda suv

Gap koʻp, koʻmir — Maqol

Oz yemak - soz yemak — Maqol

Yaqinda tabiblarga koʻrsatgan edim, qoningiz oz, qimiz iching, dedi — Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Yetarli emas, kifoya qilmaydigan, qanoatlanarli boʻlmagan; kam

Bir yigitga yetmish hunar — Maqol

Maqtanma, gʻoz, hunaring — Maqol

Koʻp boʻlsa - ketar, oz boʻlsa - yetar — Maqol

Ikkovimiz oʻtkazadigan oltin umrning oltin minutlarini har qancha oltin soat sanasa oz! — Abdulla Qahhor, Ogʻriq tishlar

Elektr quvvati shu qadar oz ediki, nasos motorlarni aylantirishga ham ojizlik qilib qoldi — Said Ahmad, Ufq

3. Baʼzi-baʼzida; goho-goho, kamdan-kam. Bir oz - ozgina, andak. Ko‘pi ketib, ozi qoldi - yarmidan koʻpi ketib, undan ozroq miqdori qoldi (qiyinchilik kunlar, ogʻir ish va shu kabilar haqida). Oz boʻlmasa - naq boʻlmasa; sal boʻlmasa; naq, xuddi. Oz qoldi - sal qoldi. Eng ozi - kam deganda, eng kami, aqalli

Anvar oʻz tengi bolalar bilan oz aloqa qilar, ularga kam aralashar va ortiqcha oʻynabkulmas.. edi — Abdulla Qodiriy, Mehrobdan chayon

Qizlik vaqtida Nuri ularning kulbasiga juda oz chiqar edi — Oybek, Tanlangan asarlar

Bir oz tuzi kam boʻlibdi

Robiya xola bir oz bukchayganicha, mayda qadamlar bilan shipillab, supaga yoʻl boshladi — Saida Zunnunova, Olov

-Koʻpi ketib, ozi qoldi, - ovutdi uni Usmonjon, - hech narsa emas, bu qiyinchiliklar oʻtib ketadi — Saida Zunnunova, Olov

-Oz boʻlmasa, harom oʻlar ekan, jonivor, - deydi u [yoʻlovchi], bir tutam yashil beda bilan pichogʻini artayotib — Parda Tursun, Oʻqituvchi

Har safar momaqaldiroq gulduraganda, "oyi", deb dodlab yuborishiga oz qolardi — Sunnatilla Anorboyev, Hamsuhbatlar

Boya sinfda bolalardan biri himoya tilab: "Hurmatli oʻqituvchim!" deb yuborishga oz qoldi — Mirzakalon Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Uyatni bilsangiz, eng ozi shuning andishasi kerak emasmi? — Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Toʻliq maqola →
oʻzak
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Oʻsimlik poyasi va ildizining koʻpincha yumshoq toʻqimadan iborat boʻladigan ichki qismi.

Tolning oʻzagi.

2. . Daraxt, buta kabilarning tanasi; poya.

Gʻulomjon oʻrikning keksa, yoʻgʻon oʻzagini ushlab turib toʻxtadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Sumba qildim irgʻayning oʻzagidan. Oq olma, qizil olma.

3. Ildizmevaning (yogʻoch oʻzagiga oʻxshash) oʻrta qismi.

Sabzining oʻzagi.

4. . Elektromagnit va shu kabilarning ichiga, oʻrtasiga oʻrnatilgan qism; sterjen.

Elektromagnit oʻzagi.

5. . Soʻzning asl maʼnosini bildirib, yangi soʻz yasalishiga asos boʻladigan, soʻz yasovchi qoʻshiladigan eng kichik qism; soʻz yasalish asosi.

6. Biror narsaning eng muhim, asosiy qismi; asos, mohiyat.

Ular [ayollar] oilaning oʻzagi va fayzigina emas, balki jamoatchilik hayotida ham alohida oʻrin egallaydilar. — Gazetadan

Mening nazarimda, oʻrtoq Mardiyev, biz qilayotgan ishning oʻzagi bitta! Umumxalq, umumdavlat manfaati. — S. Karomatov, Soʻnggi barxan

Toʻliq maqola →
oʻzan
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot 1. Suv oqib oʻtadigan uzun chuqurlik; suv yoʻli.

Endi oʻzandan bu yoqqa ariq chiqarish va hovuz qazish kerak edi. — P. Qodirov, Qadrim

[Jamolning] Koʻz oldida egri-bugri Chirchiq oʻzani. Undan narida — kattakon Toshkent. — S. Anorboyev, Mehr

Zarafshon daryosining eski oʻzanlari koʻp. — P. Gʻulomov, Zarafshon etaklarida

U suv yuvgan taqir oʻzandan borar ekan, chakalakzordagi butalardan asar qolmaganiga gumon qilmasdi. — R. Rahmonov, Changalzordagi sharpa

Yigʻinimiz oddiy kunda emas, kanal oʻzaniga birinchi ketmon urilgan kunning oʻttiz yilligi arafasida boʻldi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

2. Biror davomli narsaning muayyan yoʻli.

Yoʻq, hayotni joʻnlashtirib boʻlmaydi. U oʻzining chigal, murakkab oʻzanlari boʻylab oqadi. — A. Muxtor, Chinor

Ashurmirzo parvo qilmay, gap oʻzanidan chiqmadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 437 →

Taʼriflar ichida

75 ta
huzurlanmoq

huzurlan kam qoʻll. ayn. Huzur qilmoq, Qoʻqon darbozasiga toʻlgan xalq Azizbekning ot oyoqlari ostida sudralib ketishiga huzurlanib tomosha qilar edi. A. Qodiriy, Oʻtgan

toʻngʻillamoq

to‘ng‘illa Oʻz-oʻzicha gʻoʻngʻillab, tushunib boʻlmaydigan qilib, gʻudurlab gapirmoq; poʻngʻillamoq. U allanimalar deb toʻngʻilladi. Bir soniyalik sukutdan soʻng oʻrniga

bardavom

bardavom Doimiy, paydar-pay, bir-biriga ulanib ketgan. Adabiyotda oʻzicha boʻltak avlodlar boʻlmaydi, avlodlar bir-biriga bardavomdir. Gazetadan

kezinmoq

kezin Oʻzicha aylanib yurmoq. Nazir qoʻlini orqasiga qilganicha, yana kezina boshladi. E. Usmonov, Yolqin Naqqosh ketgandan soʻng, shoir eshikka chiqdi. Bir oz hovlida ke

xudoyo

xudoyo Xudoga murojaat shakli; e xudo. Xudoyo xudovando! Xudoyo tavba! Maxsum oʻzicha imon keltirdi: — Xudoyo xudovando, bir ojiz bandangman. Gunohim boʻlsa, oʻzing kechi

faqirlashmoq

faqirlash Moddiy jihatdan ojizlanib bormoq, qashshoqlasha bormoq, kambagʻallashmoq. — Alisher mamlakatning faqirlashganining sabablarini koʻrsatib, oʻzicha isbotlab, butu

Hammasini koʻrish · 75 →

Ertaklar

42 ta
Ayoz
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Badalqorachi
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch aka-uka otasining oltin toyini oʻgʻirlab ketayotgan sirli maxluqni topishga urinadi. Kenja oʻgʻil Badalqorachi bu sirni ochib, bir qancha qizlarni devlar zu

Besh jonlini bejon qilgan Bahodir
Xalq ogʻzaki ijodi

Qoʻrqoq va dangasa Bahodirning tasodifan qahramonga aylanishi haqidagi ertak. Uning omadi va ayyorligi uni turli xavfli vaziyatlardan qanday qutqarishi tasvirla

Bir xumcha oltin
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Devbachcha
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda boyning oʻgʻli botir yigitga aylanib, turli sarguzashtlarni boshidan kechiradi. U ajdarni yengib, podshoh qiziga uylanadi va oʻziga oʻxshagan ukas

Dono yigit va uning qayligʻi
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda dono yigitning oʻziga munosib umr yoʻldoshini topish sarguzashtlari hikoya qilinadi. U yoʻlda uchragan turli savollar orqali boʻlajak rafiqasining aq

Hammasini koʻrish · 42 →

Sheva materiallari

1 ta