Qidiruv

n widening, enlargement, broadening, expansion

fl. 1. Ichi yoki sathi kattalashmoq; keng boʻlmoq.

Koʻcha kengaydi. Uy kengaydi. Paxta maydoni kengaydi.

Uning gapi ogʻzida qoldi, koʻzlari xiyol kengayib, nim ochiq labi titradi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Oʻpqon borgan sari kengayib borardi. — E. Raimov, Ajab qishloq

2. Qamrov doirasi ortmoq, kattalashmoq.

Ish koʻlami kengaymoq.

Tibbiyot muassasalari tarmogʻi yil sayin kengayib, zamonaviy texnika bilan tobora yaxshiroq jihozlanmoqda. — Gazetadan

Jinoyatchilar guruhining safi kengayib borardi. — Mushtum

Yer radiusining kengayishi va siqilishi yuzlab million yillar davomida almashinib kelmoqda. Bu jarayon Yer sharida yuzaga keladigan suv bosish va suv qaytish hodisalari hamda dengiz sathining global masshtabda oʻzgarishi bilan bogʻliq.

Okean tubi spredingi maʼlumotlaridan foydalanib X.G Ouen (1976) Yer radiusi oxirgi 180—200 mln. yil davomida oʻrta hisobda yiliga 6,7 mm ga kengaygan deb hisoblaydi. Shuningdek, paleogeografik maʼlumotlarga asoslanib hamda paleomagnit maʼlumotlarni izohlab, O.K.Xilgenberg (1969) perm davridan keyin Yerning kengayish tezligi yiliga 7,6—9,4 mm ga teng deb topdi.

L.Eged (1956) paleogeografik xaritalarni oʻrganib, oxirgi 500 mln. yil davomida Yer radiusi yiliga 0,5 mm tezlikda kattalashgan degan xulosaga keldi. Keyinchalik Dirnli (1965) va Xallamlar (1977) Eged mezonini va yuz yilda sutkaning 0,01 s ga oshishini hisobga olib, Yer radiusining oʻzgarish tezligi 0,24—0,6 mm/yil deb aniqladilar. Yerning kengayishi toʻgʻrisidagi farazlarni aniqlash maqsadida paleomagnit maʼlumotlaridan ham foydalanildi. Lekin, shunga qaramay hozirgi vaqtgacha kengayish qayerda sodir boʻlayotganligi, okean havzalaridami yoki kontinental bloklar chegaralaridami, aniqlanganicha yoʻq. Bu masala muammoligicha qolib kelmoqda.

Optik signalning vaqt boʻyicha optik tola boʻylab oʻtgani sari yuz beradigan dispersiyasi.inglizchapulse spreadingruschaуширение (расширение) импульса