Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «holsiz» — результатов: 48: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

30
hol

ot 1. Hayotdagi muayyan bir holat, vaziyat; ahvol.

Umidli, izlanuvchan yoshlarimizning koʻpligi quvonchli holdir. — Gazetadan

Shunaqa, bu choʻlni osonlikcha yengmaganmiz, qurbonlar berib, jon fido qilib, shu holga keltirganmiz. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

maktabda oʻqish-oʻqitish ishlari mustahkam izga tushib ketdi. Bu hol qishloqda sezilmay qolmadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Darvozalar yonida sarbozlar yurib turishi dushmanga qarshi tadbir-choralar koʻrilayotganini hisobga olmaganda, shahar oʻlik holda edi. Mirmuhsin, — Meʼmor

2. Kimsa yoki narsa jismida yuzaga kelgan muayyan holat.

Avtor yana oʻz savlatli holiga qaytdi. Qaddini gʻoz tutganicha, oyogʻini kerib, yirik-yirik qadam tashlab chiqib ketdi. — F. Musajonov, Himmat

Oʻzim-ku, gʻoʻzalarni shu holga yetkazguncha lablarimni(ng) uch marta poʻsti tushdi. — S. Nurov, Narvon

3. Kishining jismoniy va ruhiy jihatdan oʻzini sezishi; jismoniy va ruhiy holat; kayfiyat, avzo, koʻrinish.

Meʼmorning xayol surib, giyohvandlardek qotib qolganini koʻrgan Horunbek ustod baʼzan shunday holga tushib qolarmikan, bu, ehtimol, achchiq alamning oqibatidir deb oʻylardi. — Mirmuhsin,Meʼmor

Teshaboy, bir tomondan, kooperativchining holiga achindi, ikkinchi tomondan, gitlerchilarga xizmat qilayotganidan gʻazablandi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

4. (shaklida — holda) Holat bildiruvchi (gʻamgin, maʼyus kabi) baʼzi soʻzlar, shuningdek, -gan affiksli feʼl bilan qoʻllanib, biror harakat-holatning shu soʻz bildirgan holatda yuz berishi, bajarilishini bildiradi.

Husaynning dadasi maʼyus holda, bilinar-bilinmas bosh chayqab qoʻydi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Suyum ogʻa garang, dardli, och holda tepa ustiga chiqqach, yana boyagidek, orqa-oldiga qaradi. — N. Fozilov, Diydor

Husayn Boyqaro qiyiq, tez oʻynaydigan koʻzlarini shoirga tikib, gʻamgin holda dedi — Oybek,Navoiy

Imom yerga qaragan holda boshini qimirlatib qoʻydi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

5. Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, ruhiy yoki jismoniy imkoniyat, kuch-quvvat maʼnosini bildiradi.

Uning oh degani holi yoʻq. — S. Siyoyev, Avaz

Bolaning yigʻlashga ham holi qolmagan edi. — Gazetadan

Xosiyat xola bir hoʻplam choy ichgan boʻldi-yu, holi kelmay, yotib qoldi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

6. Ish-harakatning qay tarzda bajarilishini, uning bajarilish sababi, maqsadi, oʻrni, payti va shu kabilar belgilarini bildiradigan ikkinchi darajali boʻlak. Qanday belgini bildirishiga koʻra holning

sabab holi, oʻrin holi, payt holi, tarz holi kabi turlari farqlanadi. Kecha koʻrdim (kecha — payt holi). Koʻchada uchrashdik (koʻchada — oʻrin holi) va boshqalar

  • Holiga voy Kishining ishi, ahvoli yomon boʻlishini, achinarli ahvolga tushishini bildiradi. Oʻz pirini beobroʻ qilgan, yuziga oyoq tirab ketgan bandaning holiga voy! — Mushtum
  • Aks holda
  • Arzi hol aylamoq (yoki qilmoq) Oʻz ahvolini va istagini izhor qilmoq, shikoyat qilmoq.
  • Ahli hol
  • Ilmi hol Madrasalarda ilmi hol oʻgay oʻgʻil holatiga tushib qoldi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi
  • Tarjimayi hol Xayr, ketmagan ham boʻlsin. U holda, oʻzingiz aytgandek qilib, toʻppa-toʻgʻri ertaga Salim sharbatdorning oldiga boraman-da, oʻgʻlingni Mirzakarim akaning toshkentlik kuyovi oʻldirdi, men oʻz koʻzim bilan koʻrdim, deyman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Oʻz holiga Oʻz erki-ixtiyoriga. Shunday qilib, bechora Sodiqni oʻz holiga qoʻymay, koʻchadan anchagina nariga surgab ketdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarMeʼmorni oʻz holiga qoʻyib berish kerak. U shuni xohlardi. — Mirmuhsin, MeʼmorBoshini koʻtarib, yelkalarini oʻz holiga qoʻydi, oyoqlarini ham uzatdi. — S. Karomatov, Oltin qum
  • Oʻz holicha Birovning aralashuvisiz; oʻz bilgicha, oʻzicha. Uyda oʻz holicha ivirsib yurib, temir-tersaklar yigʻdi, asboblar topdi, ishlay boshladi. — R. Fayziy, Hazrati inson
  • Hol tili Bu ikki yosh orasida sevgi aloqasi haligacha tilga olinmagan va har ikkalalari ham bir-birovlariga oʻz ichki kechinmalarini yolgʻiz hol tili bilan izhor qilmoqda edilar. — S. Ayniy, DoxundaNarigi uvat bilan bunisi bir-biriga nisbatan farqini hol tili bilan soʻzlab turadi. — A. Qodiriy, Obid ketmon
Полная статья →
holsizlanmoq

fl. Madori qurimoq, holdan ketmoq; darmonsizlanmoq, zaiflashmoq.

Poshsha xola holsizlanganday, stulga oʻzini tashlab oʻtirib oldi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

yigitcha qorlarni gʻarch-gʻurch bosib keldi-da, suvdagi kishi qoʻlidan holsizlanib, qolgan qizni oldi. — Mirmuhsin, Chiniqish

Qusib charchagan Kumush holsizlanib, boshini yostiqqa tashladi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Полная статья →
holat

ot 1. Yuzaga kelgan, mavjud boʻlgan vaziyat, ahvol.

Jangovar holat. Harbiy holat. Shahar qamal holatda.

Ishlayotgan odamlar uni [Olaxoʻjani] bu holatda koʻrib, juda hayron boʻlib, ishdan toʻxtab qoldilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Hamma sergak tortdi, unga qulogʻini tutib jim qoldi. Bu holatdan foydalangan shayx soʻziga pardoz berib, davom etdi — K. Yashin, Hamza

Sherali ham bu toʻqnashuvdan Toʻlgʻonoy bilan yolgʻiz qolgandagi holatga tushdi. — S. Karomatov, Oltin qum

2. Jismoniy yoki ruhiy jihatdan boʻlgan ifoda, koʻrinish; qiyofa, avzo.

Asabiy holat. Kulgili holat. Ayanchli holat.

Men uning holatidan nimadir ichini kuydirayotganini bilib turardim. — S. Ahmad, Yulduz

Uning majaqlanib, tanib boʻlmas holatga kelgan yuzini oq shohi bilan yopib qoʻydilar. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Kuch-quvvat, darmon, mador; qudrat.

Gʻozning bir oyogʻi singan, bir qanoti mayib boʻlgan, oʻq tegib holati ketib, shu yerga yiqilgan. — Alpomish

Endi mendan holat ketdi, bek Shakar, Bu choʻllarda endi qoldim xor-u zor. — Shirin bilan Shakar

  • Bir holatda Achinarli, nochor, puturdan ketgan ahvolda. Qandolat bibi bir holatda boʻlib choʻkib qolgan, rangi zaʼfaron — R. Fayziy, Hazrati insonEndi bukchayib qopti. Kiyimlari ham bir holatda. — S. Ahmad, Ufq.
  • Jon holatda
Полная статья →

Показать все · 30 →

В определениях

7

Показать все · 7 →

Сказки

7
Besh qiz
Устное народное творчество

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Ilon pari
Устное народное творчество

Podshoh ov paytida bir pari qizni uchratib, unga uylanadi. Biroq, koʻp oʻtmay podshohning darmoni qurib, vazirining maslahati bilan xotinining sirini bilib olad

Mohistara
Устное народное творчество

Shahzoda Shavkat sirli kiyikni quvib, oʻzga olamga tushib qoladi va u yerda parizod Mohistaraga oshiq boʻladi. Bu sarguzasht uning hayotini butunlay oʻzgartirib

Quyosh yerining pahlavoni
Устное народное творчество

Bu ertakda kambagʻal chol va uning oʻgʻli Rustamning boy Halimboy zulmidan qochib, togʻda ayiqlar bilan doʻstlashib, pahlavon boʻlishi hikoya qilinadi. Rustam o

Rustamzod va Sherzod
Устное народное творчество

Bu ertakda kambagʻal boboning topqirligi va ikki oʻgʻlining sarguzashtlari orqali adolat va baxtga erishish yoʻlidagi sinovlar tasvirlanadi. Aka-ukalar ajralib

Saxiy bilan baxil
Устное народное творчество

Ushbu ertakda saxiy va baxil ikki do'stning sarguzashtlari tasvirlanadi. Saxiyning yaxshi amallari uni doim qutqarsa, baxilning yomon niyatlari uni halokatga ol

Показать все · 7 →

Диалектные материалы

4
boldyrmaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · charchamoq, holsizlanmoq
esmäk
Qashqadaryo viloyati · elitmoq, taʼsir qilmoq, holsizlantirmoq
shaq-shul volmaq
Xorazm viloyati · holsizlanmoq, darmoni qurimoq

holsizlanmoq, darmoni qurimoq

ʻtʻzgʻa
Xorazm viloyati · badfeʼl

injiq (uzoq vaqt kasallanish natijasida ozgan, holsizlangan kishi)