Qidiruv

ot 1. Biror narsa, hodisa yoki kimsa haqida oʻy, xayol.

Fikri ravshanning soʻzi ravshan. — Maqol

Hanifaning fikri bir zumda ayqash-uyqash boʻlib qoldi. — Saodat

[Puri] Tili bilan Fazliddinga har xil yoqimli soʻzlar soʻzlasa ham, fikri boshqa yoqlarda kezdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Biror narsaga nisbatan munosabatni, uni baholashni ifodalaydigan hukm, xulosa.

Yaxshini koʻrib, fikr qil, yomonni koʻrib, shukur qil! — Maqol

Boring, qozingizni topib, oʻz fikringizni ayting. — U. Ismoilov, Saylanma

U Boʻtayevning fikriga qoʻshila olmadi. — Yoshlik

3. Biror masala, ish yuzasidan beriladigan taklif; maslahat.

Bu ish yuzasidan qanday fikr berasiz?

Mohira oyim eridan fikr soʻrash oʻrniga qiziga arz qiladir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Alamazon gazetadan Akbarning turkum sheʼrlarini oʻqib, fikr bildirgisi kelib qoldi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

4. Biror narsaga erishish, biror ishni amalga oshirish haqidagi niyat, maqsad.

[Salimboyvachcha] Gulnorning axloqsiz qiz ekanini oʻsha vaqtda fosh etishga jazm qilgan boʻlsa-da, bu fikridan darrov voz kechishga majbur boʻlgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qoʻrchiboshi uch tomoni devorday tik qoyatosh boʻlgan toqqa taxtiravon ishlatish fikridan qaytdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

5. Narsa va hodisalarni taqqoslab oʻrganish, mulohaza yuritish natijasi; toʻxtam, qaror.

Demak, erkaklar hamma narsa toʻgʻrisida oʻylab, bir fikrga kelishgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

— Men oʻzim ham shu fikrga kelgan edim, — dedi Meʼmor. — Mirmuhsin, Meʼmor

Har qanday inson oʻz fikrini bildirib, qalbini yozishga haqli. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

Boshliq oʻz fikriga ega boʻlmasa, qoʻgʻirchoqqa aylanadi. — Sharq yulduzi

6. Tushuncha, bilim; ong, aql.

Olamning tuzilishi haqidagi fikrimiz takomillashmoqda.

— Agar kishi aqlni, fikrni kitobdan olmasa, qayoqdan oladi? — dedi Elmurod. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Aqli, fikrining teranligini koʻzlari aytib turardi. — S. Zunnunova, Olov

7. Jamiyat hayoti va tabiatni tushunish yoʻsini; dunyoqarash, maslak.

Otamning, ham oʻzimning qanday fikr va maslak kishisi ekanligimizni aytib oʻtmoqchi boʻlaman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Uni oʻqidingizmi, insof bilan ayting, asarda qanday zararli fikr bor. — Oybek, Nur qidirib

8. -cha (egalik qoʻshimchasi va affiksi bilan) krsh. s. vzf.

Aytilayotgan fikrning saysi shaxsga tegishli ekanligini bildiradi. Mening fikrimcha, vatanparvarlik tarixni oʻrganishdan boshlanadi. — Fan va turmush

rvsh. kt. Xayolda tasavvur qilib, xayol bilan, xayolan. Fikran suhbatlashmoq.

U fikran xudoga nola qilardi. — K. Yashin, Hamza

Buvnisa xola fikran olamni kezib chiqdi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

sft. Fikrlash, fikr yuritish nuqtai nazaridan; maʼno jihatdan; maʼnoviy.

Fikriy izchillik. Gaplar orasidagi fikriy bogʻlanish.

shoir misralarda rang soʻzini takror keltirish orqali fikriy izchillikni taʼminlaydi. — OʻTA

sft. Biror kimsa, narsa yoki hodisa, jarayon haqida muayyan bir xulosaga kelish maqsadida mulohaza yuritmoq; oʻylamoq.

Qoʻrboshi bu xabarni eshitib, fikrlab, nor degani Goʻroʻgli boʻlishi kerak deb Avazxonni qamab, bandi qiladi. — Nigor va Zamon

Hayot faqat jang, mehnat emas, fikrlashdan ham iborat. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

ot ayn. Fikr-xayol.

Shu fikr-oʻy bilan Poshshaxon bozor qizi boʻlib oʻsdi, voyaga yetdi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

sft. Biror fikrga ega boʻlmagan; fikri yoʻq;