«elashmoq» boʻyicha 27 ta natija: Oʻzbekchadan
fl. Elamoq feʼlining birgalik nisbati.
fl. 1. Elakdan oʻtkazmoq, elakdan oʻtkazib tozalamoq.
Bostirmada Ziyodaxon supra yozib, un elab oʻtirar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Toʻy arafasida kuni bilan qor yogʻdi, shunday elab yogʻdiki, koʻzlarni ochirmay qoʻydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.
2. (faqat boʻlishsiz shaklda — elamaslik) Eʼtibor (ahamiyat) bermaslik, nazar-pisand qilmaslik.
Zebixon oʻziga munosib yigit izlardi. Oyogʻi tagida oʻralashayotganlarni pisand qilmas, yoʻlini toʻsib, yigʻlab, dardini aytadiganlarni elamas edi. S. — Ahmad, Ufq
Xola qoʻshnisining gapini sirtdan elamagan boʻlsa ham, ammo ichidan zil ketdi. — L. Mahmudov, Vafo
3. kam qoʻll. ayn. Tebratmoq.
Zubayda boshini elab, yoʻq ishorasini bildirdi. — K. Yashin, Hamza
ot Un elash uchun ishlatiladigan, toʻr qoplangan yogʻoch gardishdan iborat uy-roʻzgʻor asbobi.
Sim elak. Qalin elak. Elakka kirgan xotinning ellik ogʻiz gapi bor. — Maqol
Ziyodaxon elakdagi kepakni ogʻzi tor xaltachaga ehtiyot bilan soldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
shv. Sal-pal, sezilarsiz darajada.
Dadaqoʻzining ayanchli tovushi qulogʻiga elas chalindi. — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat
Checha koridorda turib, baland karavotda yotgan erini elas tanidi. — Yoshlik
ELAT ’bir urugʻ-qabilaga mansub kishilar’; ’qabilalar birlashmasi’. Bu kishi mening e l a t i m b oʻ l a d i. □ Oʻzbek e l a t i XI asrda shakllangan. Bu soʻz el otidan jamlik maʼnosini ifodalovchi -(ä)t qoʻshimchasi bilan hosil qilingan deyiladi: el + ät = elät (ЭСТЯ, I, 343)
1. Kishilarning millat shakliga kelmasdan oldingi tarixiy birligi
Koʻpdir mamlakatda ellar, elatlar, Qadim va pokadim xalqlar, mshiatlar. A — Oripov, Yillar armoni
2. El, el-xalq, qabila. . Doriga tortdi, deb karvonlar aytdi
Qabila boshligʻi Oltinoy oʻz elatining toʻk, tinch boʻlishi uchun hamisha koygʻurarkan — "Oʻzbekiston qoʻriqlari"
3. Bir joyli yoki bir qabilaga, uruqqa mansub kishilar (bir-biriga nisbatan). Bu kishi mening zlatim
Elatlar maxorka oʻrab, huzur bilan torta boshladilar — Oybek, Quyosh qoraymas
Ha, elat, yotoqqa hammadan ilgari kiradigan odatingiz yoʻk edi, nima boʻldi? — V. Gʻofurov, Vafodor
4. Yurt, diyor; mamlakat. . ■■
El sevgan kishi elatga oksoqol boʻladi — Maqol
Menoʻlsam, seniki Jambil elatim. Harna borim, bari arkon davlatim — "Ravshan"
Borsang, obod boʻlar oʻsgan elating, Avj oladi ziyoda boʻp davlating — "Murodxon"
