Қидирув

от 1. кам қўлл. айн. Қўл 1.

Мен Исфандиёр бўлсам, дағдағали хат битган сиёсатдонни топиб, анинг дасти панжасин кесиб ташлайман. — С. Сиёев, Аваз

Олмос ярашгандир марднинг дастига. — Маликайи айёр

2. Шартта, тез; бирдан.

У даст ўрнидан туриб, айвонга чиқиб кетди. — Ёш куч

Хотини сут соғаётган пақирни тақ эткизиб ерга қўйди-да, даст ўрнидан турди. — М. Ҳазратқулов, Журъат

Улуғбек бу китобни устознинг қўлидан даст юлиб олди ва кўзларига суртди. — Б. Аҳмедов, Улуғбек

1. sebepli, sebebinen

2. jábirinen, jamanlığınan, zulmınan

от 1. 1 Турли асбобларнинг қўл билан ушланадиган қисми; соп.

Болта дастаси. Пичоқ дастаси.

Пичоқ дастасини қаттиқ қисганидан, тирноғи кафтига ботиб кетди. — Ёшлик

Дастаси бўлмаса, қилич ҳам кесмайди. — Қанотли сўзлар

У кичкина кетмонини ерга қадаб, дастасига ўтирди. — С. Сиёев, Ёруғлик

2. Тутқич, тутқа, қабза.

Эшикнинг дастаси.

[

Гулнор] Бир қўли билан деразанинг дастасини ушлади. — Ойбек, Танланган асарлар

Бекнинг чайир қўли бегона чамадоннинг дастасини ушлаганича тинчиди. — А. Мухтор, Туғилиш

Чашканинг дастасидан тутиб, қора чой ичса, жуда гаштли бўлади. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

3. Мусиқа асбобининг тор (ип, сим) тор-тилган ва қўл суриб, парда босиладиган қисми.

Дуторнинг дастаси.

4. Кели (ўғир)да нарса оқлашда (туйишда) ишлатиладиган тутқичли асбоб, келисоп.

У дадасининг қийин-қистовидан кейин, келини ҳовлига опчиқиб, зарда билан дастани тўқиллатиб, шоли оқларди. — С. Аҳмад, Уфқ

Азизхон бир гал шунақа шоли оқлашда дастани шундай куч билан урган эдики, тут тўнкасидан қилинган кели иккига ажралиб кетган эди. — С. Аҳмад, Уфқ

от 1. 1 Турли қурилмаларнинг ричаг асосига қурилган қисми; ричаг. Тегирмон қулоғининг дастаги.

2. кам қўлл. Даста, соп, тутқа.

Унинг [бешикнинг] дастаги-ю ёʻрғаси, қасқони-ю тагбозиси шунчалик маҳкам зичланардики, ойлаб тўхтамай тебратганда ҳам, бирор жойидан ғийқ этган товуш чиқмасди. — Ёшлик

3. кўчма Бирор ҳаракат учун асос, таянч қилиб олинган ёки таянч бўлиб хизмат қилувчи нарса (далил, ҳужжат, баҳона ва шу кабилар).

Ҳомиднинг бу гапи унга катта дастак бўлди. — А. Қаҳҳор, Сароб

Бу [балиқ, овлаш] отанинг яна бир тирикчилик дастагидир. — Ҳ. Ғулом, Машъал

4. Оёқ кийимининг товонни айлантириб олган ва бошлиққа бириктириладиган орқа қисми. Этикнинг дастаги. Кавушнинг дастаги.

Маҳкам ака ботинкани қўлига олиб, дастагини кериб берди. — Р. Файзий, Сен етим эмассан

от эск. айн. Салла И.

Ҳирот чапанилари дасторни бошларига наридан-бери чулғаб, жомега келган эдилар. — Ойбек, Навоий

Меъмор дасторини бошига қўндириб, қиблага юзини тўғрилади. — Мирмуҳсин, Меъмор

от 1. Муайян мақсад, иш-ҳаракат ёки тадбирнинг олдиндан белгилаб чиқилган ёʻл-ёʻриғи, уни амалга оширишнинг тартиби, қонун-қоидаси; программа.

Соғлом авлод дастури. Давлат тилини амалга ошириш дастури.

У

хоксор, доно, камсуқум шоирдан ҳамиша илиқ бир сўз эшитади, оқилона бир дастур олади. — С. Сиёев, Аваз

Бугун ўтказилётган сиёсатимиз аниқ, муддао равшан, тараққиёт дастуримиз мавжуд. — Газетадан

Меҳнатга ҳурмат — ахлоқнинг юксак дастурларидан биридир. — Ойбек, Нур қидириб

2. Бажариладиган тадбирлар тартиби, қилинадиган ишлар рўйхати.

Анжуман дастури.