Поиск

fl. 1. Musiqa asbobida biror kuy, ohang ijro etmoq.

Nogʻorachi yigit usta ekan! Shunday berilib, shunday terga botib chaldiki, osmon pardasini yirtib yuborguday boʻldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Sado, ovoz chiqaradigan, signal beradigan asboblarni ishga solmoq.

Qoʻngʻiroq chalmoq. Gudok chalmoq. Oʻt oʻchirish mashinasi ustma-ust signal chaldi.

3. Biror aʼzo vositasida tovush, sado, ovoz chiqarmoq (odam haqida).

Sher chapak chalaman deb, qoʻlidan koʻkchani tushirib yuborishiga sal qoldi. — S. Anorboyev, Hamsuhbatlar

Ashur ikki barmogʻini ogʻziga tiqib, hushtak chaldi. — N. Aminov, Qahqaha

4. Sado, ovoz chiqarmoq (jonsiz narsalar haqida).

Men boray, kurtaklar kutib qoldilar Men boray, shamollar hushtak chaldilar. — Yoshlik

Yellar chalgan chapakdan Novdalar uxlar qonib. — Yoshlik

fl. 1. Chalmoq I feʼlining birgalik nisbati.

Chapak chalishdi. Ovqatga zang chalishdi.

Sozandalar bir toʻxtab, ufor chalishdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Yurganda, qadam tashlaganda bir-biriga urilmoq, qoqilmoq, chalkashmoq (oyoq haqida).

Oyoqlari taqimigacha qorga botar, baʼzan chalishib ketardi. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. esk. Harakat qilmoq, mehnat qilmoq.

4. koʻchma Suzilib, yumilib ketmoq; yumilib ketmoq (koʻz haqida).

Usta Abdugʻafur uyqusi kelib mudrayotgan odamdek, koʻzlari chalishib, boshi qiyshaya boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Oftobning shuʼlasiga qaragandek, Goʻroʻgʻlining ikki koʻzi chalishib qoldi. — Gulshanbogʻ

ot Oyoqlari bir-biriga urilib, tegib yuradigan, oyogʻi chalishadigan.

Chalishoyoq odam.

fl. Oyoqlarini yoki qoʻllarini bir-birining ustiga qoʻymoq.

Ammo Anvar qoʻlini chalishtirib, xotirjam turardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Urta boʻyli ofitsiantka devorga suyanganicha qoʻllarini chalishtirib, loqayd bir qiyofada turardi. — M. Xayrullayev, Gʻurur

sft. 1. Maromiga yoki tamomiga yetkazilmagan, bitkazilmagan, tamomlanmagan.

Chala uy. Chala ish. Bola — bolaning ishi chala. — Maqol

Hali yana bir oz yashashdan umidvorman, chala ishlarim bor. — S. Nurov, Narvon

2. Toʻliq emas, notoʻla, yarim-yorti.

Kambagʻalning bir toʻygani — chala boy boʻlgani. — Maqol

Chalasiga biz qarzdor. — A. Qahhor, Oltin yulduz

3. Vaqtidan oldin, yetilmasdan tushgan, barvaqt tugʻilgan.

Qandli diabet xastaligi koʻpincha homilaning chala yoki majruh tugʻilishiga sabab boʻladi. — Saodat

4. ot Yonib bitmagan yoki kuyib tugamagan oʻtin.

Kullar koʻkka uchar, choʻgʻlar kulga botar, chalalar choʻgʻga aylanar edilar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Ularning [odamlarning]yarim yumuq koʻzlari oʻchoqda biqsib, qizarib yonayotgan chalalarga tikilgan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

5. sprt. Oʻzbek kurashiga oid atama.

6. Qoʻshma soʻzlar tarkibiga kiradi, masalan

chalabosh, chalasavod.

taql. s. Ovqat chaynaganda, loy kechganda chiqadigan va shu kabilar tovushlar haqida.

Chalp etib loyga tushmoq.