Поиск

bolmasa

fl. 1. Yuz bermoq, voqe boʻlmoq.

Kecha majlis boʻldi. Bugun bir qiziq voqea boʻldi.

Bir oydan keyin xuddi mana shu katta bogʻda dangʻillama toʻy boʻldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Boʻldi kulgi! Ayniqsa, Mirrahimov zavq qilib kuldi — A. Qahhor, Asarlar

2. Kelmoq, boshlanmoq; oʻtmoq, kechmoq (fasl, davr, payt va shu kabilar haqida).

Bahor boʻldi. Kech boʻldi. Vaqt boʻldi.

Buvaydadan chiqib ketganimga yigirma yildan oshgandir, koʻp ham boʻlgandir. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Baholanmoq, biror narxga olinmoq yoki sotilmoq.

Sigir qancha boʻldi? — Arzon boʻldi. Boʻlishi qancha? — Olavering, ot bilan tuya boʻlarmidi!

4. Amalga oshmoq, bitmoq.

Boʻladigan ish. Boʻlmaydigan ish. Hamma ish bir haftada boʻladi. Oʻqish qanoat bilan boʻladi.

Shunaqasiz-da, boʻlmaydigan gapga ishonib, boʻladiganiga ishonmaysiz. — S. Ahmad, Hukm

Endi boʻlar ish boʻldi, Asrorqul otaga aytmang. — A. Qahhor, Asarlar

5. Taxt holga kelmoq, tayyor boʻlmoq, bitmoq.

Qishligimizni hozirdan gʻamlab oldik. Kiyim-kechagimiz boʻldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

6. Yetarli boʻldi deb hisoblamoq; toʻymoq.

Oshni oling! — — Rahmat, men boʻldim

7. koʻchma (chiqish kelishigidagi soʻz bilan) Toʻymoq; koʻrib-bilib hafsalasi qaytmoq; joniga tegmoq.

Men doridan boʻldim. Men hammalaringdan ham boʻldim.

8. Tugatmoq, oxiriga yetkazmoq.

Ishim koʻp emas, bir-ikki soatda boʻlib qolaman.

— Mana, boʻldi, — Muqaddam igna oʻrnini spirtli paxta bilan artib jilmaydi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

9. Yaramoq; toʻgʻri, muvofiq kelmoq.

Bu ish menga boʻlmaydi Bu palto senga boʻladi. Oʻziga boʻy boʻlmagan, oʻzgaga yeng boʻlmas. — Maqol

10. Ega boʻlmoq; bor, mavjud boʻlmoq.

Boʻlgani shu, boshqa yoʻq. Bunday yordamchining boʻlganidan boʻlmagani yaxshi.

Buning oʻrniga hidlar tarkibida boʻlgan zarralardan foydalansa boʻlmasmikin? — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Dehqonning oti boʻladi-yu, ishga solinmaydimi? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

11. Biror joyga borib, tashrif buyurib, maʼlum vaqt turmoq, qoʻnmoq, yashamoq.

Xorazmda koʻp boʻlganman. Hayvonot bogʻida boʻlmaganman.

Siz bizning hovlida boʻlganmisiz? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

— Koʻp martalab mehmon boʻlgandim, — dedi qutidor, — ul vaqtda bobongiz ham hayot edilar, — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Dadang bu yerda ham, shahar hovlimizda ham boʻlgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

12. Biror-bir tadbirda ishtirok etmoq, qatnashmoq, hozir boʻlmoq.

Toʻyda boʻldingizmi?

Yaxshi, sen bu toʻrtovining oʻtirishlarida boʻlganmiding? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

13. Oʻsmoq, bitmoq (oʻsimlik, hosil haqida).

Bizning yerlarda xurmo boʻlmaydi. Oʻzbekistonda paxta yaxshi boʻladi. shl Bu yerga anjir ek, laganday boʻlmasa, kallamni ol. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

14. Biror darajaga yetmoq, oʻz nasliga tortmoq.

Odam boʻlmoq. Oʻqib injener boʻlmoq. Otang bolasi boʻlma, odam bolasi boʻl. — Maqol

◆ Universitetni bitiraman, kandidat, doktor boʻlaman. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

15. (chiqish kelishigidagi soʻz bilan) Dunyoga kelmoq, tugʻilmoq.

Choʻridan boʻlgan bola., uning ustiga — qiz, biyning shaʼniga isnod edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

— Hoy, mingboshining haromidan boʻlgan qizi, qanisan, bu yoqqa kel! — oʻshqirdi boyvachcha. — K. Yashin, Hamza

16. (chiqish kelishigidagi soʻz bilan) Kelib chiqmoq, tugʻilmoq.

Salomat Namanganning Chortoq qishlogʻidan boʻladi. — S. Ahmad, Hukm

17. Biror harakat yoki narsaning yetarli boʻlganini, meʼyordan oshganini, qoniqqanlikni, mamnunlikni ifodalaydi.

Boʻldi, ketmonlarni bir yerga toʻplanglar, ketdik. — S. Karomatov, Oltin qum

— Boʻldi, — qiz kula-kula kafti bilan yuzini toʻsdi. — Boʻldi, Marat aka, tavba qildim — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

E, boʻldi-boʻldi. Shodibekning oʻgʻliman, deng? — E. Raimov, Ajab qishloq

Mana, Ermat ota, mana bu ish boʻpti-da. — P. Tursun, Oʻqituvchi

18. Biror harakat, tadbirni maʼqullamoq, unga qoʻshilmoq.

Boʻpti, boradi! Biroq Xoʻjabekova koʻnarmikan? — S. Anorboyev, Oqsoy

Boʻpti. Sizning tashabbusingizni quvvatlaymiz. — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Xoʻp boʻladi, — dedim-u, oʻrnimdan turdim. — E. Raimov, Ajab qishloq

19. Sifat turkumidagi soʻzlar bilan birikib, qoʻshma feʼl hosil qiladi, masalan,

hayron boʻlmoq, xursand boʻlmoq, kir boʻlmoq. Oz boʻlsin, oz boʻlsa ham, soz boʻlsin. — Maqol

Jonim bilan, Rustamjon aka. Bundan koʻnglingiz toʻq boʻlsin. — K. Yashin, Hamza

Shov-shuv koʻtarma! Dadang xabardor boʻlib qolsa, yaxshi boʻlmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

20. -(a)r, -(a)digan, -(y)digan, -moqchi affiksli feʼllar bilan qoʻshilib, istak, mayl maʼnolarini bildiradi.

U [Otabek] koʻz yoshlarini toʻxtatmoqchi boʻlar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shundan keyin chetdan kelgan odamlarga hushyor koʻzim bilan qaraydigan boʻldim. — Mushtum

Uy qiladigan boʻlsangiz, mening koʻnglimga ham qarang-da. — A. Qahhor, Asarlar

Gulsumbibi qizi dam olgandan keyin, kechasi yoki ertaga astagina bildirmoqchi boʻldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

21. -day, -dek affiksli feʼllar bilan qoʻshilib, ish-harakatning jarayoni, holatini bildiradi.

Hamroqul suvni ichib, bir oz oʻziga kelganday boʻldi. — A. Qahhor, Asarlar

Nogoh Bektemir dahshatli tushdan uygʻongandek boʻldi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Turib-turib, goho uni tushimda koʻrganday boʻlaman. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

22. -(i)b affiksli ravishdoshdan keyin koʻmakchi feʼl vazifasida kelib, ish-harakatning tugallanganligini bildiradi.

Samandarov xatni oʻqib boʻldi, uning ustiga kaftini qoʻyib, Toʻlagan akaga qaradi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Ayol paxtasini toʻkib boʻlguncha, Gʻulomjon unga yer ostidan razm solib turdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

23. Boʻlishsiz shakllarda kelib, ish-harakatning amalga oshirilishi qiyinligini yoki mumkin emasligini bildiradi.

It ogʻzidan suyak olib boʻlmas. — Maqol

Soʻz chumchuq emas, Ogʻizdan chiqsa, tutib boʻlmas. — Maqol

Yoz yomgʻiri loy boʻlmas, Oʻgʻri aslo boy boʻlmas. — Maqol

U yigʻlab yubormaslikka har qancha harakat qilsa ham, boʻlmadi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

24. Ot kesim tarkibida bogʻlama vazifasida keladi.

Oʻktam Abdullayev maktabga direktor boʻldi. Bu kishi bizning togʻamiz boʻladilar.

Erkak odam bir soʻzli boʻladi. — S. Ahmad, Ufq

Bola vujudi nozik boʻladi. — Gazetadan

Xotin kishining koʻz yoshi shirin boʻladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

/Qushbegi:] Qutidor bilan Otabekning kimi boʻlasiz, singlim? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot 1. ayn. Asal 1, 2.

Bol sotgan barmogʻini yalar. — Maqol

Bu yerning uzumi, anori, anjiri bol bilan teng deydilar. — Gazetadan

Ol-ol boʻlsin, ol boʻlsin, yoring labi bol boʻlsin. — Kuntugʻmish

2. koʻchma Tot, lazzat.

Til bor — bol keltirar, Til bor — balo keltirar. — Maqol

Yaxshi xotin —umr boli. — Maqol

Ular hayot bolini emas, hayot zahrini yutib oʻtirardilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. koʻchma Yaxshi, muloyim muomala.

Tilingda boʻlsa boling, Kulib turar iqboling. — Maqol

Muzdan suv tomar, Soʻzamoldan — bol. — Maqol

Если в голове нет ума, то к ногам приходит прыть., Дураку семь верст не крюк., За дурной головой ногам непокой.

погов. (букв. если бы ничего не было, то откуда бы взяться на пашке курдюку), ≈ нет дыма без огня.