Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«битни» бўйича 55 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

54 та
бит
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

БИТ одам ёки ҳайвон танасида унинг қонини сў— риб яшайдиган паразит ҳашаротъ. Қизчанинг бошиаа и т пайдо бўлибди. Қадимги туркий тилда ҳам шуқдаи маънони англатган бу от би:т тарзида талаффуз қилинган (ЭСТЯ, II, 152), кейинроқ и: унлисининг чўзиқлик белгиси ёʻқолган (ДС, 103): би:т > бит

1. Одам ёки ҳайвон танасида улар қонини сўриб яшовчи паразит ҳашарот. Мақол. Мақол. "Ўзме"

Билмаганга бит ўлдириш ҳам қийин

Боланинг эркаси — битнинг сиркаси

н Битнинг бир жуфт оддий кўзи бор, кўпчилигида кўз ривожланмаган

2. Бити тўкилди Роса тўйиб, мириқиб, қилар ишни қилиб олди; маза қилди

3. "Ўзбекистон қўриқлари". Иту бит; Ит ҳам, бит ҳам; Ит бўлса ҳам, бит бўлса ҳам Ким бўлишидан қатъи назар, каттами-кичикми, бари бир. А. Суюн, Олис тонглар

Йигитлар алламаҳалгача бир-бирларига қор отишиб, узуқ-юлуқ ялла айтиб, тоза битларини тўкишди

Ит бўлса ҳам, бит бўлса ҳам, айтганим бўлсин. н Ёʻлбарсли тоғларда аниқдир сарҳад, Ит ҳам, бит ҳам мулкин талаб кетишмас

Тўлиқ мақола →
битик
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от 1. 1 ёзув.

Аҳмад Ҳусайн қинғир паст девор қаршисида тўхтади, унда беўхшовгина йирик ўйма битикларни ўқиди. — Ойбек, Нур қидириб

Кўргазмага қўйилган тош битиклар кўринмас эди. М. — М. Дўст, Галатепага қайтиш

Шоҳизинда тошларининг битигини Уқолмасдан қайғу чеккан болалигим. — Х. Даврон, Болаликнинг овози

2. Хат, мактуб, асар.

—Насойимул-муҳаббат! — Бобурнинг кўзлари чақнаб кетди. — Мир Алишернинг битиклари-ку! — Х. Султонов, Бир оқшом эртаги

— Ҳой чироғим, — деди у [почталон], — сенга битик бордай эди. — Ю. Шомансур, Қора марварид

  • Кўзи битик 1. Кўзи очилмаган ҳолда туғилган (баъзи ҳайвонларнинг янги туғилган боласи ҳақида); Кўзи битик яра.
Тўлиқ мақола →
битим
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Ўзаро келишув, тўхтам, қарор.

Тўй тантанасини кечқурун куёвникида ўтказишга битим қилинган бўлса-да, қизникида ҳам қариндош-уруғлар, қўни-қўшнилар лиммо-лим эди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Мулла Муҳсин ўз маслакига, яъни фатвосига тескари бўлган бу битимга қарши чурқ этиб оғиз очмайди. — А. Қодирий, Обид кетмон

2. Тарафлар томонидан расмий равишда тузилувчи, қабул қилинувчи аҳднома, шартнома, контракт.

Битим тузмоқ. Битимга келмоқ.

Жунайд Хива хони билан бўлган битимдан кейин тинч қўймади, кетимиздан одам юборди, қўлига тушсак, ўлдирмоқчи бўлди. — Ж. Шарипов, Хоразм

Тузилган битимга кўра, Абдулатиф Самарқандга юборилди. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. 3 Фуқаролар ва юридик шахсларнинг фуқаролик ҳуқуқ ва бурчларини белгилаш, ўзгартириш ва бекор қилишга қаратилган ҳаракати.

Меҳнат битими. Бир тарафлама битим.

Тўлиқ мақола →
битта
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

сон 1. Бир (саноқда). Битта, иккита, учта

Эрнинг сўзи битта. — Мақол

Шаҳарда битта докторхона бор. — А. Қаҳҳор, Асарлар

Мелибойга битта авторучка совға олиб келди. — С. Аҳмад, Юлдуз

2. Бир дона; ягона, ёлғиз.

Унақа оғайни мингтадан битта! — А. Қаҳҳор, Оғайнилар

Мана, сиз битта ўзингиз ўттиз иккита машинага қарар эмишсиз. — А. Қаҳҳор, Йиллар

[Хонзода: Шаҳарда битта десам ёлғончи бўлмайман. Уни чиройи бошига бало бўлди. — Ҳамза, Бой ила хизматчи

3. “Қандайдир бир“, “аллақандай“, ким-дир каби маъноларда ишлатилади.

Касал-хонага бориб, ўзи кўрган эшикка кириб кетаётганида, битта хотин қайтарди. — А. Қаҳҳор, Бошсиз одам

Ахир, биттаси оппоқ сочи билан менга тегишди-да! — А. Қаҳҳор, Асарлар

Ердан чиқдими, осмондан тушдими, ёʻлда биттаси пайдо бўлиб қолсами?! — О. Мўминов, Хиёбондаги уч учрашув

4. Бирлик, бирдамлик, якдиллик ҳамда бир хиллик, ўхшашлик маъноларини англатади.

Уларнинг иккови битта одам, Уларнинг башараси, иши бошқа-бошқа бўлса ҳам, юраги битта бўлар экан. — Ойбек, Танланган асарлар

-Иккови битта одам-ку! — деди Суяр, нима гап эканини билмай. — А. Қаҳҳор, Асарлар

5. Феъллардан олдин келиб, шу феълдан англашилган иш-ҳаракатнинг бир марта бажарилишини билдиради.

Ҳали кеккайиб, бозордан қайтади. Болға билан битта уриб абжақ қилсанг, томоша қилсанг. — Ойбек, Танланган асарлар

  • Битта-ю битта Ягона, ёлғиз.
  • Ер (ёки ҳовли, дала, уй) билан битта бўлмоқ Ёйилиб, ҳамма ёқни тутиб ётмоқ.
  • Ер билан битта қилмоқ Мени ер билан битта қилиб кетяпти. Майли, қулоғида бўлсин. Сўнгги пушаймон ўзига душман бўлади.
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 54 →

Таърифлар ичида

1 та
боқмоқ

боқ Назар ташламоқ, назар солмоқ, қарамоқ. Кўзгуга боқмоқ. Лайлакнинг кетишига боқма, келишига боқ. Мақол Денгиз сувидек тиниқ кўзлари мулойим ва меҳр билан боқарди.