Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«bit» boʻyicha 411 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

144 ta
bit
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

BIT odam yoki hayvon tanasida uning qonini soʻ— rib yashaydigan parazit hasharot’. Qizchaning boshiaa i t paydo boʻlibdi. Qadimgi turkiy tilda ham shuqdai maʼnoni anglatgan bu ot bi:t tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 152), keyinroq i: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ДС, 103): bi:t > bit

1. Odam yoki hayvon tanasida ular qonini soʻrib yashovchi parazit hasharot. Maqol. Maqol. "OʻzME"

Bilmaganga bit oʻldirish ham qiyin

Bolaning erkasi — bitning sirkasi

n Bitning bir juft oddiy koʻzi bor, koʻpchiligida koʻz rivojlanmagan

2. Biti toʻkildi Rosa toʻyib, miriqib, qilar ishni qilib oldi; maza qildi

3. "Oʻzbekiston qoʻriqlari". Itu bit; It ham, bit ham; It boʻlsa ham, bit boʻlsa ham Kim boʻlishidan qatʼi nazar, kattami-kichikmi, bari bir. A. Suyun, Olis tonglar

Yigitlar allamahalgacha bir-birlariga qor otishib, uzuq-yuluq yalla aytib, toza bitlarini toʻkishdi

It boʻlsa ham, bit boʻlsa ham, aytganim boʻlsin. n Yoʻlbarsli togʻlarda aniqdir sarhad, It ham, bit ham mulkin talab ketishmas

Toʻliq maqola →
bitmoq
Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

fl. 1. Soʻngiga, oxiriga, nihoyasiga yetmoq, tamom boʻlmoq, tugamoq; toʻxtamoq.

Gap bitdi. Tilak bilan bitmagan bilim bilan bitar. — Maqol

Katta Fargʻona kanali qirq besh kunda — 15 sentyabrda bitdi. — N. Safarov, Olovli izlar

2. Tayyor boʻlmoq (qurilayotgan, yasalayotgan narsa haqida).

Qurilish bitdi. Koʻprik bitdi.

Mana, kanal ham bitay deb qoldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

[Tilla uzuk] Buyurdim, erta-indin bitib qolar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. Barham topmoq, yoʻq boʻlmoq, yoʻqolmoq; bartaraf boʻlmoq, tugamoq.

— Uh! — toqatsizlanib kuyindi Ahmad Husayn. — Qachon bu yovuzlar, xoinlar bitadi?! — Oybek, Nur qidirib

Xalq tovushi tinimsiz guvullaydi: Bitsin zolim podsho! — Oybek, Tanlangan asarlar

Barcha yomonlik oʻshaning [Musulmonqulning] boshi bilan birga ketgandek, qipchoq ogʻaynilar ila totuvlashdik, qipchoqning eski adovatlari bitdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Kichikroq vodiyning har yer-har yeridan quyuq tutun koʻtarilmoqda — qishloq batamom yonib bitgan. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Qizim, dadang, enang hasratingda kuyib bitdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bechora qiz otaga muhtoj. Otasiz ezilib bitmasa yaxshi edi. — I. Rahim, Ixlos

  • Ish bitdi 1. Ish tugadi, ish tamom boʻldi. Erinchoqning ishi bitmas. — MaqolOʻychining uyi bitguncha, tavakkalchining ishi bitadi. — Maqol[Boy oʻz-oʻziga:] Xayriyat, bu ish ham xamirdan qil sugʻurganday joʻngina bitdi. — Hamza, Boy ila xizmatchi
  • Ishi bitdi, eshagi loydan oʻtdi Ish bitib, eshak loydan oʻtgandan keyin zoʻravonlar chiqib, yerlarni talab oladigan boʻlsa, buning oqibati yomon boʻladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
  • Kuni (yoki umri) bitmoq Umri tugamoq; oʻlmoq. Men nima qilsam, ilm uchun, ilm yoʻlida qilaman. Kunim bitib oʻlsam, oʻligimni ham ilm yoʻliga beraman — A. Qahhor, AsarlarYaxshiboyevning kuni bitgan, aniqrogʻi, yana bir kunlik umri qolgan. — M. M. Doʻst, LolazorUlar odamlarni xonavayron qilayotgan urush ekanini, agar urush bitsa, hamma yoq yaxshi boʻlib ketishini soʻzlardilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Toʻliq maqola →
bitik
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

ot 1. 1 yozuv.

Ahmad Husayn qingʻir past devor qarshisida toʻxtadi, unda beoʻxshovgina yirik oʻyma bitiklarni oʻqidi. — Oybek, Nur qidirib

Koʻrgazmaga qoʻyilgan tosh bitiklar koʻrinmas edi. M. — M. Doʻst, Galatepaga qaytish

Shohizinda toshlarining bitigini Uqolmasdan qaygʻu chekkan bolaligim. — X. Davron, Bolalikning ovozi

2. Xat, maktub, asar.

—Nasoyimul-muhabbat! — Boburning koʻzlari chaqnab ketdi. — Mir Alisherning bitiklari-ku! — X. Sultonov, Bir oqshom ertagi

— Hoy chirogʻim, — dedi u [pochtalon], — senga bitik borday edi. — Yu. Shomansur, Qora marvarid

  • Koʻzi bitik 1. Koʻzi ochilmagan holda tugʻilgan (baʼzi hayvonlarning yangi tugʻilgan bolasi haqida); Koʻzi bitik yara.
Toʻliq maqola →
bitim
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Oʻzaro kelishuv, toʻxtam, qaror.

Toʻy tantanasini kechqurun kuyovnikida oʻtkazishga bitim qilingan boʻlsa-da, qiznikida ham qarindosh-urugʻlar, qoʻni-qoʻshnilar limmo-lim edi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Mulla Muhsin oʻz maslakiga, yaʼni fatvosiga teskari boʻlgan bu bitimga qarshi churq etib ogʻiz ochmaydi. — A. Qodiriy, Obid ketmon

2. Taraflar tomonidan rasmiy ravishda tuziluvchi, qabul qilinuvchi ahdnoma, shartnoma, kontrakt.

Bitim tuzmoq. Bitimga kelmoq.

Junayd Xiva xoni bilan boʻlgan bitimdan keyin tinch qoʻymadi, ketimizdan odam yubordi, qoʻliga tushsak, oʻldirmoqchi boʻldi. — J. Sharipov, Xorazm

Tuzilgan bitimga koʻra, Abdulatif Samarqandga yuborildi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. 3 Fuqarolar va yuridik shaxslarning fuqarolik huquq va burchlarini belgilash, oʻzgartirish va bekor qilishga qaratilgan harakati.

Mehnat bitimi. Bir taraflama bitim.

Toʻliq maqola →
bitta
Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

son 1. Bir (sanoqda). Bitta, ikkita, uchta

Erning soʻzi bitta. — Maqol

Shaharda bitta doktorxona bor. — A. Qahhor, Asarlar

Meliboyga bitta avtoruchka sovgʻa olib keldi. — S. Ahmad, Yulduz

2. Bir dona; yagona, yolgʻiz.

Unaqa ogʻayni mingtadan bitta! — A. Qahhor, Ogʻaynilar

Mana, siz bitta oʻzingiz oʻttiz ikkita mashinaga qarar emishsiz. — A. Qahhor, Yillar

[Xonzoda: Shaharda bitta desam yolgʻonchi boʻlmayman. Uni chiroyi boshiga balo boʻldi. — Hamza, Boy ila xizmatchi

3. “Qandaydir bir“, “allaqanday“, kim-dir kabi maʼnolarda ishlatiladi.

Kasal-xonaga borib, oʻzi koʻrgan eshikka kirib ketayotganida, bitta xotin qaytardi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

Axir, bittasi oppoq sochi bilan menga tegishdi-da! — A. Qahhor, Asarlar

Yerdan chiqdimi, osmondan tushdimi, yoʻlda bittasi paydo boʻlib qolsami?! — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

4. Birlik, birdamlik, yakdillik hamda bir xillik, oʻxshashlik maʼnolarini anglatadi.

Ularning ikkovi bitta odam, Ularning basharasi, ishi boshqa-boshqa boʻlsa ham, yuragi bitta boʻlar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar

-Ikkovi bitta odam-ku! — dedi Suyar, nima gap ekanini bilmay. — A. Qahhor, Asarlar

5. Feʼllardan oldin kelib, shu feʼldan anglashilgan ish-harakatning bir marta bajarilishini bildiradi.

Hali kekkayib, bozordan qaytadi. Bolgʻa bilan bitta urib abjaq qilsang, tomosha qilsang. — Oybek, Tanlangan asarlar

  • Bitta-yu bitta Yagona, yolgʻiz.
  • Yer (yoki hovli, dala, uy) bilan bitta boʻlmoq Yoyilib, hamma yoqni tutib yotmoq.
  • Yer bilan bitta qilmoq Meni yer bilan bitta qilib ketyapti. Mayli, qulogʻida boʻlsin. Soʻnggi pushaymon oʻziga dushman boʻladi.
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 144 →

Taʼriflar ichida

27 ta
shovqin

shovqin Qattiq gap-soʻzdan eshitiladigan, shuningdek, turli harakat, hodisalar tufayli yuzaga kelib, qoʻshilib ketadigan tovushlar. — Oqlaymiz! Oqlaymiz! — choyxonani ish

Hammasini koʻrish · 27 →

Ertaklar

194 ta
Ahmoq joʻralar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Aka-uka
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Andijonlikning hikoyasi
Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aql bilan davlat
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda Aql va Davlat oʻrtasidagi bahs tasvirlangan boʻlib, ulardan qaysi biri hayotda muhimroq ekanligi sinovdan oʻtkaziladi. Hikoya davomida bir bolanin

Aql va boylik
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda cholning toʻrt oʻgʻli orasidan eng aqlli va mehnatkashini tanlashi haqida hikoya qilinadi. Ertak boylik va aql oʻrtasidagi munosabatni koʻrsatib b

Hammasini koʻrish · 194 →

Sheva materiallari

46 ta
Biragay
Jizzax viloyati · Biragay

Egiz tug‘ilmagan, bitta tug‘ilgan jonliq.

Jinnibosh
Xorazm viloyati · sholi orasida o‘sgan o‘zga nav sholi boshog‘i

Sholi orasida o‘sgan o‘zga nav sholi boshog‘i. Urug‘ aynimasligi va guruch sifatini saqlash uchun bunday boshoqlar bittama-bitta o‘rib olinib, yem o‘rnida ishla

angara
Andijon viloyati · angara

Yarim bitgan narsa (chunonchi yarim tayyor mis idish), yarim fabrikat

ayaqlamaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · bitirmoq, tugatmoq

bitirmoq, tugatmoq

beshtosh
Xorazm viloyati · beshtosh

Beshta kichik tosh yerga tiralgan chap qo‘lning yoniga sochilib, keyin besh toshdan xohlagan bittasi o‘ng qo‘lga olinib, uni yuqoriga irg‘itgancha, yerda yotgan

bitishli
Jizzax viloyati · tumsa, bichimli

Tumsa; Bichimli.

Hammasini koʻrish · 46 →