esk. poet. ayn. Bilan.
Labi laʼling bila sarv-u ravoning Bagʻishlar obi hayvon-u tiriklik. — Atoiy
Olimjon 16 soatlik muddatni gazeta, jurnal kabi koʻngul ochqichlari boʻlgan sahifalar bila oʻtkazub, Toshkent istansasiga yetdi. — Hamza, Asarlar
Qidiruv
«bila» boʻyicha 1116 ta natija: Oʻzbekchadan
Filtr
Lugʻat turi
Lugʻat maqolalari
356 ta
Izohli lugʻat
· yana 7 ta lugʻatda
fl. 1. Biror narsa, hodisa yoki fikrning mohiyatiga yetmoq, biror sohada maʼlumotga ega boʻlmoq.
U biladigan odam. Siz matematikani bilasizmi?
Koshki til bilsa-yu, u bilan suhbatlasha qolsa! — Oybek, Tanlangan asarlar
Tirik boʻlganda, oʻnta oʻgʻilning oʻrnini bosadigan qizi borligini bilardi. — S. Ahmad, Ufq
Siz yaramasning qilib yurgan ishlaringizni bilaman. — S. Ahmad, Ufq
2. Biror soha yoki ishda maʼlum oʻquv yoki malakaga ega boʻlmoq.
Shaxmat oʻynashni bilasizmi? U doʻppi tikishni yaxshi biladi.
Yangi ot, yangi faytun. Ha, qoʻshishni, haydashni bilasizmi? — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Turmush tajribasi tufayli xabardor, oshno, tanish boʻlmoq.
Koʻp yashagan bilmas, koʻpni koʻrgan bilar. — Maqol
Qari bilganni pari bilmas. — Maqol
Aql yoshda emas, boshda degan odam, bilib aytgan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
4. Xabardor, voqif boʻlmoq.
Siz uyda ekansiz, bilsam, daftarimni olib kelar ekanman esizgina. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi
Koʻp gaplarni bilib qaytdi. — S. Ahmad, Ufq
5. His etmoq, sezmoq; idrok etmoq, anglamoq, fahmlamoq, tushunib yetmoq, uqmoq, payqamoq.
Har kim oʻz aybini bilmas. Maqol.
Ahmoq horiganin bilmas. — Maqol
Sen bilgan boʻlsam, vaqt qanday oʻtganini bilmayman. — Oybek, Nur qidirib
Gapni aylantirib oʻtirishdan foyda yoʻqligini bilib, koʻnglidagi bor gapni aytdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Biz endi oʻz haq-huquqimizni bilamiz. — A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy
Men senga munosib emasligimni bugun bildim. — S. Ahmad, Ufq
6. Tan olmoq, qadriga yetmoq, taqdirlamoq.
Er yigitning qadrini ogʻasi emas, el bilur. — Maqol
Shoshmay tur, hali u izzatini bilmagan itvachchani tutib, adabini berdirmasam, Madumar otimni boshqa qoʻyib yuboraman. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
7. Tanimoq, tanish boʻlmoq.
Bu yerda meni hech kim bilmaydi.
Normatovni sizlar qancha bilsalaring, men ham shuncha bilaman-da. — A. Qahhor, Munofiq
Men siz bilgan Shokirbek emas, toshkentlik Yusufbek hojining oʻgʻli va margʻilonlik Mirzakarim akaning kuyovi — Otabek. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
8. Deb hisoblamoq, deb sanamoq, deb bilmoq.
Oʻzingni er bilsang, oʻzgani sher bil. — Maqol
Haligi gapimni sir deb bil. — Oybek, Tanlangan asarlar
Bola oʻz qaygʻusini butun bir dunyoning qaygʻusidek bilar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Chunki u oddiy haqiqat bir ming boʻyoqdan soz, deb biladi. — S. Zunnunova, Olov
9. Uddasidan chiqmoq, eplay olmoq.
Hali siz yolgʻon gapirishni ham bilasizmi? — A. Qahhor, Ayb kimda?
Siz ikki kelin ushlashni bilmabsiz, Zaynabga jabr qilgan koʻrinasiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
10. Ixtiyori, izmida boʻlmoq.
Siz tushunmayapsiz, oyi hali tagʻin dadasi biladilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Xat bilmoq Xat-savodli boʻlmoq. Usta Moʻmin, rahmatlik, xat bilar edi, kitob koʻrib, bolaning otini Yodgor qoʻydi. — A. Qahhor, Asror bobo
- Bilaman, bilasan, bilasiz yoki bilasizki Bilamiz, Bobomurod polvon, sizning qoʻrangiz markazdan olisda. — S. Anorboyev, Toʻrtkoʻzning boshidan kechirganlariBilaman, tillarning yomoni yoʻqdir, Har tilning oʻz koʻrki, ulugʻligi bor. — Shuhrat, Yoshligimning davomi
- Bilasanmi, bilasizmi — Bilasanmi, bu yerda faqat 95 damlaydi, — dedi u Murodga piyola tutib. — T. Ashurov, Oq otBilasanmi, melisadan dadamning eshagini haydab ketayotganimni hamma koʻrdi. — S. Ahmad, UfqBilasizmi, Mansur aka, maktabni bitirib, institutga kirmoqchiman. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
- Bilmadim 1. Xabarim yoʻq. Bilmadim, bugun nima vaj qildi ekan. A — . Qahhor, Asror boboBilmadim, qaysi bir ishimiz xudoga xush kelmagan ekan. — K. Yashin, HamzaBu dabdaba-yu bu hurmat-u eʼzozni koʻrib, bilmadim, qay ahvolga tushar ekan. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakatiBilmadim, bu xayol chol boʻlib bukchayib qolganimda ham oʻzgarmasa kerak. — Sh. Xolmirzayev, Yoʻllar, yoʻldoshlar
- Bilmay yoki bilmasdan 1. Xabari boʻlmagan holda, tushunmay-netmay. — Ehtimol, juda ham katta gunoh emasdir, chunki bilmasdan, tushunmasdan qilingan ish, — dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariKechirasiz, bilmasdan kelibman.
- Bilmasam
- Bilsang, bilsangiz Imon, Avaz, bilsang, suvday gap. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Kim bilsin yoki kim biladi Hech kimga maʼlum emas, hech kim ayta olmaydi. Hay, men nega uni bevaqt uygʻotyapman, kim bilsin, bu xil uyqu kenjamga yana qachon nasib qiladi, bir oz orom olsin. — I. Rahim, Chin muhabbat
- Kishi bilmas
- Xudo bilsin (yoki biladi) Qorongʻida yaxshi ajrata olmadim, tusini gʻira-shira anovi qora Homidga oʻxshatdim. Tagʻin umi, boshqami, xudo bilsin. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Oʻzing bilasan Oʻzing bilasan, Rabbim aka bitta chivin chaqsa, Afrikagacha borib tutib, ezgʻilamaguncha qoʻymaydi. — S. Ahmad, Ufq
- Oʻzingiz bilasiz 1. Oʻzingiz xabardorsiz, oʻzingizga maʼlum. Oʻzingiz bilasiz, men gapirmasdan turolmayman. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq solOftob oyim tilar-tilamas oʻzingiz bilasiz javobini berdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarbir kor-hol boʻlmasin deyman. Tagʻin oʻzingiz bilasiz. — K. Yashin, Hamza
- Bilganing bilgan Hammasidan oʻz aqlingga kelgani, oʻz biliming bilan qilganing durust. Koʻpchilik bir nafas jim oʻtirishdi. Soʻngra ora-oradan: — Sizning bilganingiz bilgan, mulla, — degan maʼqullovchi tovushlar eshitildi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Bilganingdan qolma Oʻz aqlingga tayanib ish tut, oʻz aqlingga kelganini qilaver.
- Bilganini qilsin Xohlaganini, koʻngliga kelganini qilsin; ixtiyor oʻzida. — Shunchaligi ham bor, — dedi Zokir ota ketgani qoʻzgʻalib, — mayli, bilganini qilsin. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Tilini bilmoq Biror narsaning sirini, undan foydalanish yoʻlini bilmoq. U paxta terish mashinasining tilini yaxshi biladi.
- Qush tilini qush biladi Har toifa kishilar bilan muomala qilishni, soʻzlashishni shu toifa kishilarining oʻzi yaxshi biladi.
Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat
· yana 4 ta lugʻatda
Qoʻlning tirsakdan kaft boʻgʻimigacha boʻlgan qism.BİLEK
Izohli lugʻat
· yana 7 ta lugʻatda
1. Bosh kelishikdagi turli soʻzlar bilan ishlatilib:
2. 1) ish-harakatning amalga oshishidagi birgalik, hamkorlikni ifodalaydi.
Otam bilan keldim.
Koʻchalarni, qishloqni, ayniqsa Mahvash bilan birga dars tayyorlagan joylarni juda-juda qoʻmsadim. — T. Ashurov, Oq ot
3. 2) ish-harakat yoki hodisaga vosita boʻlgan narsani bildiradi.
Oshning taʼmi tuz bilan, odam taʼmi soʻz bilan. — Maqol
Sut bilan kirgan — jon bilan chiqar. — Maqol
Kosada lagʻmon koʻtarib kirgan Margʻuba bir qoʻli bilan shishani ushladi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
Inson xatoni koʻproq oʻz tili bilan sodir qiladi. — Gazetadan
4. 3) ish-harakatning tarzi, holati va shu kabilarni bildiradi.
Butun kuchi bilan. Botirlik bilan. Osonlik bilan. Diqqat bilan.
Xatda Sanobar erining qaytishini sabrsizlik bilan kutayotganini yozar edi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
Akbarali tuproqqa yonboshi bilan tushdi. — S. Ahmad, Ufq
Oysha xola bu ovozni butun qalbi, borligi bilan tinglardi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
5. 4) ish-harakatning qachon sodir boʻlgani va qancha vaqt davom etganligini bildiradi.
Mahvash ham kunduzi bilan shu yerda boʻladi. — T. Ashurov, Oq ot
6. 5) ish-harakatning biror joy boʻylab yoʻnalishini bildiradi.
Bu rastada ikki tomonda besh-oltita katta doʻkon boʻlib, tor, kamgak yoʻl bilan bazzozlikka, shohifurushlik rastasiga tutashar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
7. 6) ish-harakat yoki holatning roʻy berishi, yuzaga chiqishiga qaysi narsa sabab (asos) boʻlganligini bildiradi.
Komandirning buyrugʻi bilan keldim.
Har bir narsaga oldindan hukm etish toʻgʻri emas har bir ish Ollohning buyrugʻi bilan boʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
8. Brkt. bogʻl. vzf.
9. 1) gap boʻlaklarini, asosan, uyushiq boʻlaklarni bogʻlaydi va vazifasiga koʻra va bogʻlovchisiga teng keladi.
U qalam bilan qogʻozni choʻntagiga solib, oʻrnidan turganda, Boʻtaboy keldi. — A. Qahhor, Asarlar
Bular koʻzdan gʻoyib boʻlgandan keyin, Kanizak bilan Sidiqjon butaning orqasidan chiqishdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
10. 2) payt va toʻsiqsiz ergash gapli qoʻshma gaplarda bosh gap bilan ergash gapni bogʻlash uchun xizmat qiladi.
Deraza ochilishi bilan, Yoʻlchi boshini koʻtardi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Barmoq saraklatib, soʻzga ogʻiz juftlashi bilan, birdan yoʻtali tutdi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat
Halvo degan bilan, ogʻiz chuchimaydi. — Maqol
Yer boʻlgani bilan, hosil boʻlmasa qiyin. — A. Qahhor, Qoʻshchinor
- Shu bilan 1. (ning) bilan; Shu bilan ishni toʻxtatamiz. Shu bilan majlis tamom;Shu bilan, Umri benom-nishon yoʻqoldi. — A. Qahhor, Xotinlar
- Shu(ning) bilan Shuning barobarida, shu bilan bir qatorda. Shuning bilan maʼlum qilamizki. Shuning bilan yetib maʼlum boʻlsinki.
Izohli lugʻat
· yana 2 ta lugʻatda
ayn. Bilʼaks.
Xatib domla oʻz fikrini, emish-memishni yangilab olishga majbur boʻladi, chunki, bilaks, unga non qolmaydi. — A. Qodiriy, Obid ketmon
Izohli lugʻat
· yana 3 ta lugʻatda
sft. 1. s. t. Koʻp narsadan xabardor boʻlgan, koʻp biladigan, bilarmon.
U baʼzi narsalarni katta tanaffusda bilagʻon hamkurslaridan soʻrab olmoqchi edi. — P. Qodirov, Uch ildiz
Oʻziyam choʻrtkesar, bilagʻon odam edi. — Yoshlik
2. Aslida hech narsani bilmaydigan, aravani quruq olib qochuvchi.
Sen juda bilagʻon, haddan tashqari bilagʻon boʻlib ketib-san. — S. Zunnunova, Koʻzlar
Doimo oʻzingizni bilagʻon, boshqalarni nodon hisoblaysiz. — Mirmuhsin, Meʼmor
Taʼriflar ichida
37 tazararkunandalik Zarar yetkazishlik, zarar keltirishlik, ziyonkorlik. [Muhabbat:] Men oʻylaymanki, Hasanjon koʻra-bila turib biror zararkunandalik qilmagan. S. Ayniy, Qull
elburundan s. t. Hammadan burun, hammadan oldin, birinchi boʻlib, eldan burun. Sen elburundan jom qoqib, oʻz boshingni oʻzing baloga qoʻyma! Shuhrat, Umr pogʻonalari Shun
og‘ula Zahar solmoq, zahar qoʻshmoq. Paxta dalalarini turli xildagi oʻgʻitlar bilan zaharlab keldik. Koʻra-bila turib yerni, oʻzimizni ogʻuladik. A. Nurmurodov, Urush bev
choh Chuqur oʻra. Birovga choh qazisang, oʻzing yiqilasan. Maqol Zum oʻtmay, pol yorilib, dahshatli choh koʻrindi. Yoshlik koʻchma Qaʼr; ogʻush. Sen uni oq qilding! Nega
ko‘ra Koʻrmoq feʼlidan ravishdosh. Meni koʻra oʻrnidan turdi. — Oʻz rohatimni koʻzlab, sizning oshingizni kutib qolsam, besh kishini, koʻra-bila turib, och qoʻygan boʻlam
ko‘ra Koʻrmoq feʼlidan ravishdosh. Meni koʻra oʻrnidan turdi. — Oʻz rohatimni koʻzlab, sizning oshingizni kutib qolsam, besh kishini, koʻra-bila turib, och qoʻygan boʻlam
Ertaklar
381 ta
Xalq ogʻzaki ijodi
Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd
Xalq ogʻzaki ijodi
Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga
Xalq ogʻzaki ijodi
Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis
Xalq ogʻzaki ijodi
Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec
Xalq ogʻzaki ijodi
Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl
Xalq ogʻzaki ijodi
Aldarkoʻsa yoʻlda ketayotib, oʻzining ustidan kulmoqchi boʻlgan takabbur boyga duch keladi. Aldarkoʻsa oʻzining zukkoligi bilan boyni qanday aldashni oʻylab top
Sheva materiallari
338 ta
Xorazm viloyati · qo'l
qo'l, qo'lning bilakdan pastki qismi
Samarqand viloyati · bulutli
Quyuq bulut bilan qoplangan havo
Jizzax viloyati · jambil
toshlar bilan o'ynaladigan xalq o'yini
Toshkent viloyati · birinchi qadam
bolaning ilk qadami munosabati bilan o'tkaziladigan marosim
Jizzax viloyati · poda lov-lov
hayvonlar nomi bilan bog'liq xalq o'yini
Xorazm viloyati · Ra’yli
Biror sabab bilan to‘xtab qolsa, yurmaydigan (ot).
Tashqi resurslar
3 ta
Mashina tarjimasi
Oʻzbek tilidan va oʻzbek tiliga 100 dan ortiq til bilan mashina tarjimasi.
Meʼyoriy hujjatlar
Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 24-avgustdagi 339-son qarori bilan tasdiqlangan imlo qoidalari.
Imlo va yozuv vositalari
Imlo tekshiruvi, lotin–kirill oʻgirish va tarjima; Microsoft Office uchun qoʻshimcha. Asosiy imkoniyatlar pullik obuna bilan.
Sahifalar
1 tatil.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.