н trowel, little spade
Қидирув
«белча» бўйича 71 та натижа: Ўзбекчадан
Филтр
Луғат мақолалари
69 таот 1. Орқа суякнинг (умуртқа поғонасининг) пастки қисми.
Одамнинг бели. Отнинг бели. Бели букчайган. Бел мускуллари. Бел оғриғи.
Бели синиб ётган сарбоз ҳам ойга тикилар, ундан нажот ёʻқ. — Мирмуҳсин, Меъмор
2. Гавданинг кўкрак қафаси билан бўкса ўртасидаги энг хипча қисми; биқин.
Бели ёʻғон одам. Бели хипча қиз.
Тортишмачоқ бошланди: қиз томондан гупчакдек юм-юмалоқ хотин белини белбоғ билан маҳкам боғлаб, ўртага тушди. — Ойбек, Танланган асарлар
Улар қизнинг бўйи, бели, елкаси ва қўлларини ўлчаб ёзиб олишди. — И. Раҳим, Ихлос
Бувинисо икки қўли билан белини ушлаб, қаддини кўтарди. — Ойдин, Ҳикоялар
3. кўчма Ён, чўнтак ёки белбоғ маъносида.
Белимда пул, бошимда савағичдан тўқилган катта қафасда куккулаб турган бир жуфт қумри. — Ғ. Ғулом, Шум бола
Беш-ўн қоғозни белимга тугиб, уст-бошимни бут қилиб юртимга жўнаб кетай дегандим. — Ойбек, Танланган асарлар
— Белимдаги зоғора нонни сувга ботириб еб, кунни кеч қилдим, — деди қаландар йигит Авазга. — С. Сиёев, Ёруғлик
4. Бирор нарсанинг ўрта қисми, ўртаси.
Шўхсой қишлоқнинг қоқ белидан айқириб оқади. — Ҳ. Назар, Сўнмас чақмоқлар
Пўлат абзал, найзалар синиб борар белидан. — Нурали
У [Қўқон Ж Сўх дарёси ва ундан тара-либ чиқадиган кўплаб ариқлардан суғориладиган воҳанинг ўрта белида жойлашган. — К. Яшин, Ҳамза
5. кўчма Жисмоний ёки моддий кучнинг рамзи.
Ёмонга эл бўлгунча, Яхшига бел бўл. — Мақол
6. геогр. Тоғ ва тепаликларнинг эгарсимон энг баланд жойи.
Бўз йигитлар бир ғайрати тошиб, Неча тоғдан, неча беллардан ошиб — Ёдгор
Сени минган беклар дарёдай тошди, Неча бел-у неча тоғлардан ошди. — Маликайи айёр
7. Белини синдирмоқ Катта моддий, жисмоний ёки маънавий зарар етказмоқ.
Беҳуда ҳаракат белни синдиради. — Мақол
Гапнинг белини синдирманглар, жим туринг, Ҳайдарча гапираверсин. — С. Айний, Жаллодлар
ҳосил нобуд бўлди, ишимизнинг бели синди. — С. Айний, Қуллар
- Бели оғримоқ Меҳнат билан машғул бўлмоқ; меҳнат-машаққат қилмоқ. — Ёш, янги деҳқон-да, ҳали бели оғримаган! — дейди Холмирза ака. — А. Қодирий, Ғирвонлик Маллавой
- Бел оғритмоқ (ёки қайиштирмоқ) Жон койитиб, астойдил меҳнат қилмоқ. Ҳа, бўлмаса, жонингиз ачиганими бу? Ерни белингиз қайишиб чопганингизда, жонингиз ачир эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Бели оғримаганнинг нон ейишига қара (ёки нон ейишини кўр) Ўзи ишламасдан, бировнинг меҳнати билан топилган нарсани қадрламай, тежамай сарф қилувчи одамга нисбатан айтилади.
- Бел олишмоқ (ёки ушлашмоқ) 1. Куч синашмоқ (курашда, жангда). Элмурод саҳн ўртасида тўпланишган ёшлар томонга кетди. Бу ерда кураш бошланган бўлиб, Давлатёр билан Маъмуржон бел олишмоқда эди. — П. Турсун, ЎқитувчиБел ушлашганда, отангни аяма. — МақолСидиқжон сизга шогирд тушмоқчи. Маллавой кулди: — Мен билан бел ушлашмоқчи денг. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Бел боғламоқ Бирор ишга астойдил киришмоқ, жазм қилмоқ. Дўстларим Сиз билан биз улуғ ишга бел боғладик. Бу ғоят хатарли иш. Аммо биз қўрқмаймиз. — Ҳ. Ғулом, МашъалБобур жуда бир қалтис ишга бел боғлаганини сезди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
- Белига тепмоқ Бирор ишга, айни қизиб турган, долзарб пайтида истамаган, кутилмаганда халал бермоқ, путур етказмоқ. Сенмисан? Аммо уйқунинг ҳам белига тепдинг-да, Тинчликми ўзи? — О. Ёқубов, ПесаларСуҳбат авжига чиққанда кириб келган икки йигит гапнинг белига тепди. — С. Маҳкамов, Дала тонги
- Белини кўтармоқ 1. Қаддини тик қилмоқ; қоматини ростламоқ; экин майдонларини кўпайтириш колхознинг белини кўтаришга катта куч бўлар эди. — С. Зуннунова, Олов
- Бели узилмоқ Ҳалок бўлмоқ; енгилмоқ. Биз худонинг суйган бандаларимиз, бизга осилганларнинг бели чўрт узилади! — К. Яшин, Ҳамза
- Белини букмоқ Енгмоқ, майиб қилмоқ, ҳалок қилмоқ. Тўғри, сенинг қароринг жуда тўғри, қуролимиз бўлмаса, Куропаткин белимизни букиб қўяди! — Н. Сафаров
фл. Белча билан юмшатмоқ; чопмоқ.
Қулупнайни белчаламоқ.
от 1. Таниб олиш, кўрсатиш ёки фарқлашга хизмат қилувчи нарса; нишон, аломат; тамға.
Ёʻқолган боланинг белгилари. Фабрика белгиси. Белги қўймоқ. Белги солмоқ.
Белги бўлса, ёʻлдан адашмас, Ақл бўлса, сўздан адашмас. — Ақл ақлдан қувват олади
Яхши хотин белгиси — хиром қилар терини, Ёмон хотин белгиси — ерга букар эрини. — Мақол
Инсонликнинг энг дастлабки белгиси меҳнацеварликдир. — Газетадан
2. Бирор маъно, мазмун ёки миқдор ифодалайдиган график аломат, ишора.
Сўроқ белгиси (тилшунослик). Тенглик белгиси (математика). Нота белгилари. Тиниш белгилари (тилшунослик)
Кирди-ю, эшик олдида сўроқ белгиси бўлиб тураверди. — Ёшлик
Олисда оқ қовурғали улкан кемалар кўринади. Ундан берироқда чекловчи белгилар — қизил байроқчалар липиллаб турибди. — С. Сиёев, Отлиқ аёл
3. Нарса, воқеа-ҳодисаларнинг ўзига хос хусусияти, сифати.
Буюмларнинг сифат ва хусусиятлари логикада белгилар деб аталади. — Логика
Гапда отнинг бирор белгисини билдириб, “қандай?“, “қанақа?“, “кимнинг?“, “ниманинг?“, нечанчи? каби сўроқларга жавоб бўлиб келган иккинчи даражали бўлак аниқловчи деб аталади. — Ўзбек тили дарслиги
4. Ички кечинма, ҳолатдан, касалликдан далолат берувчи ташқи аломат; рамз.
Сукут — розилик белгиси. Мақол.
Бахт белгиси — билим. — Мақол
Содда муомала яқинлик ва меҳрибонлик белгисидир! — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
[Гулнорнинг] Думалоқ қора кўзларида яширинган алам-ҳасрат белгисини Адолат дарров пайқаб олди. — С. Зуннунова, Гулхан
Раъно табассум билан жавоб берди ва унда бир оз қизариниш белгиси бор эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
Эрининг бу жасоратига қарши Офтоб ойимнинг юзига ризосизлик белгиси чиқди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Касалликнинг [тепкининг] асосий белгиларидан бири қулоқ атрофи ва жағ суякларининг оғришидир. — Саодат
Belize Belize - - Belmopan
сфт. Дангал, фойдали, мазмунли.
Эллик гапдан белли гап яхши. — Мақол
- Марал белли, қиз белли Марал (кийик)нинг, қизнинг белига ўхшаш, нозик. Йилқи ичинда ўзи келган синлидир, Тўбичоқ туёқли, марал беллидир. — МуродхонОс-тимга минганим қиз белли тулпор. — Маликайи айёр