Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«белча» бўйича 71 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

69 та
бел
Изоҳли луғат · яна 7 та луғатда

от 1. Орқа суякнинг (умуртқа поғонасининг) пастки қисми.

Одамнинг бели. Отнинг бели. Бели букчайган. Бел мускуллари. Бел оғриғи.

Бели синиб ётган сарбоз ҳам ойга тикилар, ундан нажот ёʻқ. — Мирмуҳсин, Меъмор

2. Гавданинг кўкрак қафаси билан бўкса ўртасидаги энг хипча қисми; биқин.

Бели ёʻғон одам. Бели хипча қиз.

Тортишмачоқ бошланди: қиз томондан гупчакдек юм-юмалоқ хотин белини белбоғ билан маҳкам боғлаб, ўртага тушди. — Ойбек, Танланган асарлар

Улар қизнинг бўйи, бели, елкаси ва қўлларини ўлчаб ёзиб олишди. — И. Раҳим, Ихлос

Бувинисо икки қўли билан белини ушлаб, қаддини кўтарди. — Ойдин, Ҳикоялар

3. Ён, чўнтак ёки белбоғ маъносида.

Белимда пул, бошимда савағичдан тўқилган катта қафасда куккулаб турган бир жуфт қумри. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Беш-ўн қоғозни белимга тугиб, уст-бошимни бут қилиб юртимга жўнаб кетай дегандим. — Ойбек, Танланган асарлар

— Белимдаги зоғора нонни сувга ботириб еб, кунни кеч қилдим, — деди қаландар йигит Авазга. — С. Сиёев, Ёруғлик

4. Бирор нарсанинг ўрта қисми, ўртаси.

Шўхсой қишлоқнинг қоқ белидан айқириб оқади. — Ҳ. Назар, Сўнмас чақмоқлар

Пўлат абзал, найзалар синиб борар белидан. — Нурали

У [Қўқон Ж Сўх дарёси ва ундан тара-либ чиқадиган кўплаб ариқлардан суғориладиган воҳанинг ўрта белида жойлашган. — К. Яшин, Ҳамза

5. Жисмоний ёки моддий кучнинг рамзи.

Ёмонга эл бўлгунча, Яхшига бел бўл. — Мақол

6. Тоғ ва тепаликларнинг эгарсимон энг баланд жойи.

Бўз йигитлар бир ғайрати тошиб, Неча тоғдан, неча беллардан ошиб — Ёдгор

Сени минган беклар дарёдай тошди, Неча бел-у неча тоғлардан ошди. — Маликайи айёр

7. Белини синдирмоқ Катта моддий, жисмоний ёки маънавий зарар етказмоқ.

Беҳуда ҳаракат белни синдиради. — Мақол

Гапнинг белини синдирманглар, жим туринг, Ҳайдарча гапираверсин. — С. Айний, Жаллодлар

ҳосил нобуд бўлди, ишимизнинг бели синди. — С. Айний, Қуллар

  • Бели оғримоқ Меҳнат билан машғул бўлмоқ; меҳнат-машаққат қилмоқ. — Ёш, янги деҳқон-да, ҳали бели оғримаган! — дейди Холмирза ака. — А. Қодирий, Ғирвонлик Маллавой
  • Бел оғритмоқ (ёки қайиштирмоқ) Жон койитиб, астойдил меҳнат қилмоқ. Ҳа, бўлмаса, жонингиз ачиганими бу? Ерни белингиз қайишиб чопганингизда, жонингиз ачир эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Бели оғримаганнинг нон ейишига қара (ёки нон ейишини кўр) Ўзи ишламасдан, бировнинг меҳнати билан топилган нарсани қадрламай, тежамай сарф қилувчи одамга нисбатан айтилади.
  • Бел олишмоқ (ёки ушлашмоқ) 1. Куч синашмоқ (курашда, жангда). Элмурод саҳн ўртасида тўпланишган ёшлар томонга кетди. Бу ерда кураш бошланган бўлиб, Давлатёр билан Маъмуржон бел олишмоқда эди. — П. Турсун, ЎқитувчиБел ушлашганда, отангни аяма. — МақолСидиқжон сизга шогирд тушмоқчи. Маллавой кулди: — Мен билан бел ушлашмоқчи денг. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
  • Бел боғламоқ Бирор ишга астойдил киришмоқ, жазм қилмоқ. Дўстларим Сиз билан биз улуғ ишга бел боғладик. Бу ғоят хатарли иш. Аммо биз қўрқмаймиз. — Ҳ. Ғулом, МашъалБобур жуда бир қалтис ишга бел боғлаганини сезди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
  • Белига тепмоқ Бирор ишга, айни қизиб турган, долзарб пайтида истамаган, кутилмаганда халал бермоқ, путур етказмоқ. Сенмисан? Аммо уйқунинг ҳам белига тепдинг-да, Тинчликми ўзи? — О. Ёқубов, ПесаларСуҳбат авжига чиққанда кириб келган икки йигит гапнинг белига тепди. — С. Маҳкамов, Дала тонги
  • Белини кўтармоқ 1. Қаддини тик қилмоқ; қоматини ростламоқ; экин майдонларини кўпайтириш колхознинг белини кўтаришга катта куч бўлар эди. — С. Зуннунова, Олов
  • Бели узилмоқ Ҳалок бўлмоқ; енгилмоқ. Биз худонинг суйган бандаларимиз, бизга осилганларнинг бели чўрт узилади! — К. Яшин, Ҳамза
  • Белини букмоқ Енгмоқ, майиб қилмоқ, ҳалок қилмоқ. Тўғри, сенинг қароринг жуда тўғри, қуролимиз бўлмаса, Куропаткин белимизни букиб қўяди! — Н. Сафаров
Тўлиқ мақола →
белги
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. Таниб олиш, кўрсатиш ёки фарқлашга хизмат қилувчи нарса; нишон, аломат; тамға.

Ёʻқолган боланинг белгилари. Фабрика белгиси. Белги қўймоқ. Белги солмоқ.

Белги бўлса, ёʻлдан адашмас, Ақл бўлса, сўздан адашмас. — Ақл ақлдан қувват олади

Яхши хотин белгиси — хиром қилар терини, Ёмон хотин белгиси — ерга букар эрини. — Мақол

Инсонликнинг энг дастлабки белгиси меҳнацеварликдир. — Газетадан

2. Бирор маъно, мазмун ёки миқдор ифодалайдиган график аломат, ишора.

Сўроқ белгиси (тилшунослик). Тенглик белгиси (математика). Нота белгилари. Тиниш белгилари (тилшунослик)

Кирди-ю, эшик олдида сўроқ белгиси бўлиб тураверди. — Ёшлик

Олисда оқ қовурғали улкан кемалар кўринади. Ундан берироқда чекловчи белгилар — қизил байроқчалар липиллаб турибди. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

3. Нарса, воқеа-ҳодисаларнинг ўзига хос хусусияти, сифати.

Буюмларнинг сифат ва хусусиятлари логикада белгилар деб аталади. — Логика

Гапда отнинг бирор белгисини билдириб, “қандай?“, “қанақа?“, “кимнинг?“, “ниманинг?“, нечанчи? каби сўроқларга жавоб бўлиб келган иккинчи даражали бўлак аниқловчи деб аталади. — Ўзбек тили дарслиги

4. Ички кечинма, ҳолатдан, касалликдан далолат берувчи ташқи аломат; рамз.

Сукут — розилик белгиси. Мақол.

Бахт белгиси — билим. — Мақол

Содда муомала яқинлик ва меҳрибонлик белгисидир! — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

[Гулнорнинг] Думалоқ қора кўзларида яширинган алам-ҳасрат белгисини Адолат дарров пайқаб олди. — С. Зуннунова, Гулхан

Раъно табассум билан жавоб берди ва унда бир оз қизариниш белгиси бор эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Эрининг бу жасоратига қарши Офтоб ойимнинг юзига ризосизлик белгиси чиқди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Касалликнинг [тепкининг] асосий белгиларидан бири қулоқ атрофи ва жағ суякларининг оғришидир. — Саодат

Тўлиқ мақола →
белли

сфт. Дангал, фойдали, мазмунли.

Эллик гапдан белли гап яхши. — Мақол

  • Марал белли, қиз белли Марал (кийик)нинг, қизнинг белига ўхшаш, нозик. Йилқи ичинда ўзи келган синлидир, Тўбичоқ туёқли, марал беллидир. — МуродхонОс-тимга минганим қиз белли тулпор. — Маликайи айёр
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 69 →

Шева материаллари

2 та
белча
Андижон вилояти · белча

Этикдўзликда чармнинг ортиқча жойларини кесиш учун пичоқдек асбоб; экинларни ўташ куракчаси; кўмиркуракча; мих учини қайирувчи асбоб

кäпчä
Хоразм вилояти · белча

кичик белча (лой кесиб, пахсачига лой улоқтирадиган куракча)