Қидирув

фл. Белашмоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Чақалоқни бешикка ётқизиб, қўлбоғ, оёқбоғ билан боғламоқ.

Салима ўз боласини бешикка белади. — Р. Файзий, Сен етим эмассан

Жубарой қизчасини бешикка белади-да, ошга уннаб кетди. — Ўзбекистон қўриқлари

от 1. Бели майиб бўлган ёки оғир ишдан белини кўтара олмай қолган.

Беланги от. Оғир тош кўтариб, беланги бўла ёздим.

Ёʻқ-ёʻқ, ҳовлиқма! Бердисини айтгунча, кишини беланги қилиб қўйма тағин. — А. Қодирий, Кичик асарлар

Беланги бўлиб қолувдим. Пидина [ялпиз] толқонига новвот гулини қўшиб, кап отгандим, шу ёрдам бердими, шифо топдим. — С. Нуров, Нарвой

2. кўчма Иқтисодий жиҳатдан кучсиз, ўтириб қолган; хонавайрон бўлган.

Бир нобоп раис қўлида беланги бўлиб қолган бу колхозга Раҳимахон Исмоилова раис қилиб сайланди. — Н. Сафаров, Оловли излар

фл. 1. Беламоқ И феълининг мажҳул нисбати.

Ноилож бола яна бешикка беланди. — Ғ. Расул, Тўнғич ўғил

Бола онасига кўзи тушиши билан, беланган оёқ-қўлини питирлатганча бўшатишга уринди. — Ёшлик

2. Беламоқ Иифеълининг мажҳул нисбати.

Қонга беланмоқ. Лойга беланмоқ. Чангга беланмоқ. Мойга беланмоқ.

Чол қора қонга беланиб, ерга чалпак бўлиб тушди. — К. Яшин, Ҳамза

Энди у чангга беланиб, тупроққа ботиб юрган гўдак эмасди. — М. Ҳазратқулов, Журъат

Балчиққа беланган қўлларида бир даста бойчечак силкиниб-силкиниб келар эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. кўчма Қопланмоқ, чулғанмоқ, тўлмоқ.

Катта бинолар пештоқида сон-саноқсиз лампочкалар маржони порлади, арчалар нурга беланди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Осмон самовий нурларга беланиб, музайян бўлди. — Шарқ юлдузи

4. Кийинмоқ; ўранмоқ, кўмилмоқ.

Муқарриблар кимхобларга, хитойи шоҳиларга беланиб киришди. — Ойбек, Навоий

Оққа мунча беланибди у одам? — Ҳ. Олимжон

сфт. айн. Лаззациз 1.

Нархи қиммат, ўзи белаззат овқат қайси ошхоналарда топилади. — Муштум

от 1. Чақалоқларни ётқизиб овутиладиган ёки ухлатиладиган, арғимчоқдек ёки бешикдек тебратиладиган мослама.

Ойим эса беланчакка уланган ипни ҳар замон-ҳар замон силкиб-силкиб қўяди. — М. Хидир, Қирғоқлар

Четан девор ортидаги қўрғонча айвонида ёшгина жувон беланчак тебратиб, қўшиқ айтарди. — С. Аҳмад, Ҳукм

2. кўчма Дунёга келиш учун сабаб бўлувчи, вояга, камолга етказувчи; аллаловчи нарса ҳақида.

Бахт беланчаги. Замин беланчаги.

Кетмасин бошимиздан асло бахт беланчаги. — А. Орипов

Сенга алла айтди кекса самовот, Эгилиб заминнинг беланчагига. — Э. Воҳидов

Ҳалигина ширин уйқунинг беланчагида аллаланилаётган жангчилар дув кўтарилди, гўё сокин ўрмонда ногаҳон ўқ узилди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар