Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«bay» boʻyicha 299 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Lugʻat maqolalari

118 ta
bay
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

ot Savdo muomalalarida, ishga yollash va yollanishda har ikki tomonning oʻzaro kelishuvi.

  • Bay ochmoq Birinchi xaridorga mol sotib, savdoni boshlamoq.
  • Bay puli Savdoda yoki ishga yollash-yollanishda oʻzaro kelishuvni mustahkamlash maqsadida, toʻlanadigan pulning oldindan beriladigan qismi. Savdogar kulimsiragan holda bay pulini berib joʻnagandan soʻng, savdo ustida hozir boʻlgan Isʼhoq soʻfi oʻzicha barmoqlari bilan hisob yurgizib qaraydi-da, domlaga tomon boshini chayqab kuladi. — A. Qodiriy, Obid ketmonMardonboyga savdo qilib olish, bay puli berish uchun vakolat berib yuborildi. — A. Qodiriy, Obid ketmon
  • Bayida shunday Edi Shunday kelishilgan edi.
  • Bay qilmoq Savdo qilmoq; kelishmoq. Axir boshda bay qilgan edik-ku, har zamonda bir yolgʻon gapiraman deb. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola
Toʻliq maqola →
bayt
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot 1. Sharq sheʼriyatida aruz vaznida yozilgan gʻazal, qasida, masnaviy kabi asarlarning bir butun ikki misrasi, bandi.

Gʻoyaviy-badiiy tomondan bir butunlikni tashkil qilgan ikki misra sheʼr bayt sanaladi. — OʻzME

Adabiyotimizda ruboiy kabi toʻrt yoʻl, bayt kabi ikki yoʻldan iborat sheʼriy shakllarning paydo boʻlishi ham bejiz emasdir. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

Agar mazkur sheʼr bamisli bir qush boʻlsa, bu bayt uning toji-ku, mavlono! — S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Umuman, har qanday sheʼr, sheʼriy parcha.

Nechogʻ baxtiyorman taʼzimda shu tob Sizning shaʼningizga bitmoqdaman bayt. — A. Oripov

Muncha shirin baytingiz, omon borib qaytingiz, Gʻolib, barno yigitga bizdan salom aytingiz. — T. Tula

3. Yoqimli ovoz, ohang.

Yomgʻirjon, bir qoʻshiq aytki, tomlarni taraqlat. Yaproqlarni yuvib qayt, yoʻlkalarda bayt tarat. — Otayor, Oq fasl

4. Oʻzbek xalq amaliy sanʼati (badiiy miskarlik, kulolchilik, rixtagarlik)da qoʻllanadigan naqsh va bezak turlaridan biri.

Bayt buyumga oʻziga xos nafosat, badiiylik baxsh etadi. — OʻzME

5. Istiqomat qilish, yashash uchun qurilgan uy, xona; manzil.

Bayti vayrona — xaroba, vayrona boʻlgan uy. Bayti maʼmur — obodon uy.

Uyni arab bayt der. — A. Navoiy, Mezonul-avzon

Toʻliq maqola →
bayan
Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot Katta garmonga oʻxshash, klavishli, damli cholgʻu asbobi.

Uch kishi sahnada oʻtirib olib, bayan chalmoqda. — I. Rahim, Chin muhabbat

Toʻliq maqola →
bayir
Izohli lugʻat · yana 3 ta lugʻatda

ot 1. Qoʻlga oʻrgatilgan hayvon (asosan ot); jaydari.

Bayir ot.

Rais bilan Oʻktam oyoq ustida bir piyoladan qaynoq choy ichishdi-da, qora bayir va qizil jiyronga minishdi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Men uning yigitlariga bir kam toʻqson bayir berganman. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

2. Sharoitga koʻnikib, qadrdon boʻlib qolgan.

Taqsirim bayir xotinlarining ustiga oʻn toʻrt yashar qiz olib ishrat kamarini bogʻladilar. — Mushtum

3. Qumli choʻllarda shamol oqibatida paydo boʻlgan botiq joylar.

Bayirda kichik-kichik chuqurliklar bilan birga qator qum tepaliklari ham boʻladi. — OʻzME

Toʻliq maqola →
bayon
Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot 1. Tabiat va jamiyat haqidagi tushuncha hamda tasavvur yuzasidan inson fikri va mulohazalarining ogʻzaki yoki yozma ifodasi.

Ogʻzaki bayon. Bayon qilmoq. Fikr bayon qilmoq.

Bu yogʻini qaysi til bilan bayon etsam ekan — X. Toʻxtaboyev, Sehrli qalpoqcha

Goʻroʻgʻlibek boshidan oʻtgan voqealarni birma-bir bayon etdi. — Goʻroʻgʻli

Ha, koʻrasan, lekin shuni unutma aslo, Ahvolingni bayon qilgin farzandlarga xos. — A. Oripov

Agar chindan ham seni pul qiziqtirmay, muhim deb oʻylagan gapingni qisqa bayon etish qoʻlingdan kelsa, quchoq-quchoq asar yozishingning foydasi yoʻq. — Shukrullo

2. Adabiy asarning sodir boʻlgan yoki boʻlayotgan voqealar hamda voqealarning borishi haqida hikoya qilinadigan qismi.

Romanda tavsif, muallif mulohazalari va bayonlar koʻp.

3. Tavsif; izoh berish.

Asarning qimmatli boblaridan biri sheʼriyat va aruz bayonidir. — Fan va turmush

4. Oʻqib yoki aytib berilgan biror matn asosida yozib chiqilgan ish; yozma ish (oʻquvchilar bilimini baholashning yozma shakllaridan biri).

Oʻquvchilar bayon yozishdi. Bayonni tekshirib chiqmoq. Bayonlar toʻplami.

  • Bayon alomati
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 118 →

Taʼriflar ichida

45 ta
tezotar

tezotar Birin-ketin juda tez oʻq otadigan. Tezotar miltiq. Tezotar zenit toʻpi. Tez sayraydigan, sayroqi (bedana haqida). [Komil bedananing sayrashini eshitib toʻxtaydi:]

saraklamoq

sarakla shv. ayn. Sarak-sarak qilmoq Jamoliddin boshini sezilar-sezilmas saraklab, nonni koʻzlariga surtdi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha — Bay-bay-bay chol qurgʻur

farishtali

farishtali Fayzli; serbaraka. Sarishtali uy — farishtali uy. Maqol koʻchma Yoqimli, jozibali; halol, pokiza. Bay-bay-bay, bu Oʻtar bobo bagʻoyat farishtali odam ekanlar.

jinqarcha

jinqarcha shv. Chittak. koʻchma Tirrancha, tirmizak. Shuncha yoshga kirib, shuncha yil el boshida turib obroʻ orttirgan Umarni jinqarchalar otdan agʻdarib tashlagani yaxs

behisht

behisht Jannat. Saxiy xor boʻlmas, Baxil behishtga kirmas. Maqol Bay-bay-bay, husn-u latofatini qarang, behisht qizlaridek, hur-u gʻilmonlaridek. X. Toʻxtaboyev, Yillar v

mayna

mayna Chumchuqsimonlar oilasiga mansub sayroqi qush. Argʻuvon shoxida ikki mayna bir-birini quvlashib oʻynaydi. J. Abdullaxonov, Orif koʻchma Mazax boʻlgan kimsa, kulgi,

Hammasini koʻrish · 45 →

Ertaklar

53 ta
Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Aqlli qiz (2)
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻil va bir qizi bor otaning koʻzlari ojiz boʻlib qoladi. Qiz otasining koʻzini ochish uchun dori izlab, koʻplab qiyinchiliklarni yengib oʻtadi va oxir-oq

Ayiqpolvon
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Besh qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Bir xumcha oltin
Xalq ogʻzaki ijodi

Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.

Bola — podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻzini dunyodagi eng zoʻr podsho deb bilgan hukmdorning hikoyasi bayon etiladi. Uning doʻsti podshohga undan ham zoʻr hukmdor borligini isbotlashga u

Hammasini koʻrish · 53 →

Sheva materiallari

83 ta
abay
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · doʻq, poʻpisa
abay
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · doʻq

Doʻq, poʻpisa

abay
Xorazm viloyati · doʻq, poʻpisa
alasha
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · pakana ot

zotli ot bilan oddiy baytaldan paydo bo'lgan bo'yi pakana ot.

arbaymaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · kermoq

kermoq, yoymoq, taltaymoq.

Hammasini koʻrish · 83 →