Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «arsh» — результатов: 185: с: Узбекский

Фильтр

Словарные статьи

102
arsh

ot 1. Osmonning eng yuqori qavati, yuqorisi.

2. Eng yuqori joy.

Saharlar siynadin ohu figʻonim arshga chiqqanda — Zebiniso

  • Arshi aʼlo 1. Eng yuqori arsh. Koʻz yumib ochguncha yer yutib ketdimi, yo arshi aʼloga oʻtib ketdimi? — M. Qoʻshmoqov, Ali QambarYogʻilmas hech chalpak sababsiz arshi aʼlodan. — Voqif
  • Arshi aʼloga koʻtarmoq Koʻkka koʻtarmoq, yuqori tutmoq. Bir vaqtlar uning oldida oʻzini arshi aʼloga koʻtargan Jamol Karimiy Ulfat endi oʻzining sheʼrlarini berib, uning fikrini soʻrar edi. — A. Qahhor, Sarob
Полная статья →
arshin

ot 1. Metrik sistema joriy qilinganga qadar qoʻllangan uzunlik oʻlchov birligi (0,71 metrga teng).

2. Shu uzunlikdagi oʻlchov asbobi; gaz, gazchoʻp.

  • Oʻz arshini bilan oʻlchamoq Oʻz nuqtayi nazari, oʻz oʻlchovi bilan baholamoq. Har holda, kimki kim haqida yozmasin, oʻsha odamning oʻziga oʻxshashini xohlaydi, boshqacha aytganda, oʻz arshini bilan oʻlchaydi. — M.M.Doʻst, Lolazor
Полная статья →
marsh

ot 1. Olgʻa qarab yurish, harakatlanish

2. Safda baravar qadam tashlab yurish.

Tantana marshi. Marsh qilmoq.

3. Qoʻshinning tashkiliy ravishda yurish qilib, bir joydan ikkinchi joyga koʻchishi (piyoda yoki transport vositalarida).

Polk ikki kunlik marshdan keyin bepoyon, qalin bir oʻrmonga oʻrnashganicha, uzoq vaqt qolib ketdi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

4. Harbiy yurishlarda, paradlarda ishtirok etuvchilarni ruhlantirish, ularning hissiyotiga taʼsir etish maqsadida yozilgan musiqa asari.

Zafar marshi.

Yolgʻizlikdan zerikib, radioni qoʻydi. Allaqanday marshlar chalinyapti. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Полная статья →
qarshi

sft. 1. Tarafdor boʻlmagan, tarafdor emas, maʼqul deb bilmaydigan, zid fikrdagi.

Ikkinchi uylanishga Otabek butunlay qarshi boʻlib, faqat bu qudalarning-gina ishlaridir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Shanbalikka koʻp odam kelishiga qarshisan — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

men ham Kumushni Toshkent yubormoqqa qarshiman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Xilof, ziddiga ish tutuvchi; muxolif yoki dushman.

Qarshi tomonlar. Qarshi kuchlar.

Ustoz Qavom shunday moʻtabar zotning farzandi saltanatga qarshi boʻlgani, nobakor chiqqaniga afsuslanadi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Boshqasini inkor etadigan, uning ziddi boʻlgan.

Bir-biriga qarshi fikrlar. Qonunga qarshi xatti-harakatlar.

Boʻtaboy akamga qarshi gapirsam ham mayligami? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. Roʻbaroʻ joylashgan yoki yoʻnalgan; qarama-qarshi, roʻbaroʻ.

Qarshi oqim. Qarshi shamol. Koʻchaning qarshi tomoni. Qarshida turgan odam. Qarshidagi bogʻ.

Oyqiz qarshi tomondan kelgan shamol-toʻpolonni yorib, hamon oldinga intilardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Yotoqxona oldiga kelganimizda bir bola qarshimizdan chiqib qoldi. — Oʻ. Umarbekov, Shonli avlod

Otabek uchun eng nozik sa

nalgan bu masala qarshidagi javob kutib oʻtirguvchilarni nihoyat zeriktirdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. (j.k. bilan — -ga qarshi) koʻm. vzf.

6. 1) zidlik (zidlash) munosabatini bildiradi; zid (xilof) holda.

Uning ovozi istagiga qarshi baland jaranglamadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qutidor, odatiga qarshi, bozordan kunduz soat uchlarda qaytib keldi-da, Otabekni soʻradi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Endi adolatga qarshi xiyonat qilish yarashmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar;

7. 2) oʻzi birikib kelgan soʻz anglatgan narsani daf etish, yoʻq qilish, oldini olish va sh.k. ga qaratilganlik maʼnosini bildiradi.

Ichkilikbozlikka qarshi kurash. Hasharotlarga qarshi dori sepmoq.

Kasalning oldini olish choralaridan eng muhimi vaqtida tepkiga qarshi emlatishdir. — Saodat

8. (3-sh. ega/shk va oʻ.-p. k. shaklida, b.k. bilan — qarshisida) oldida

Shuning uchun kutmagan hol qarshisida bir oz dovdirab qoldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Inobatxon kutilmagan bu achchiq muomala qarshisida borliq-yoʻqliq holda qoldi. — Mushtum

  • Baxtga qarshi
  • Qarshi ataka Besh marta qarshi ataka qilib, hech ish chiqara olmagandan keyin — A. Qahhor, Oltin yulduz
  • Qarshi bormoq Qarshi ish tutmoq, qarshi harakat qilmoq. Umrimda birinchi martaba koʻngil orzusiga qarshi bor-dim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarErining raʼyiga qarshi borishdan foyda yoʻqligini bildi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Qarshi kelmoq 1. Zid boʻlmoq, xilof boʻlib tushmoq. Ularning javoblari kechagi sizning oqlashingizga sira qarshi kelmaydir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlarUlar bogʻdan chiqish oldida bir yigitga qarshi keldilar. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Qarshi olmoq 1. Kutib olmoq, qarshilamoq (tashrif buyuruvchini). Birov tund, birov ochiq chehra bilan qarshi oldi mehmonlarni. — F. Musajonov, HimmatGulnor bu xabarni juda sovuq qarshi oldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Qarshi turmoq Qarshi chiqib, monelik koʻrsatmoq, toʻsqinlik qilmoq. Dadasining uylanishiga qarshi turish uchun hech qanday asos topa olmadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Qarshi tushmoq Uning [Hasanalining] bu fikriga Kumush bilan onasi qarshi tushdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
  • Qarshi chiqmoq 1. Peshvoz chiqmoq, kutib olmoq; Mexanizatsiyaga qarshi chiqishlar boʻlib turadimi, boʻlsa — qarshi chiqqan odamlarning dalil va isbotlari nimalardan iborat? — A. Qahhor, Kartina
  • Qarshi quda Oʻzaro qiz berib, qiz olishgan qudalar (bir-biriga nisbatan).
  • Qarshi quymoq 1. Birini ikkinchisiga qarama-qarshi, muxolif, zid qilib qoʻymoq. Yormat Yoʻlchini oʻz qoʻltigʻiga olib, boshqalarga qarshi qoʻyishni istar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Qarshi hujum Dushmanning hujumini daf qilish, unga javoban qilinadigan hujum. Dushman jon holatda bor kuchini qarshi hujumga tashladi. — Gazetadan
  • Har ehtimolga qarshi
Полная статья →

Показать все · 102 →

В определениях

2

Сказки

52
Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Ayoz
Устное народное творчество

Bu ertakda podshohning oʻgʻil farzand koʻrish istagi va bu istakning amalga oshishi uchun qilingan hiyla-nayranglar tasvirlanadi. Shuningdek, oddiy dehqonning o

Baxtli kal
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻtinchi kalning sarguzashtlari, uning topqirligi va sehrli kuchlar yordamida qiyinchiliklarni yengib oʻtishi hikoya qilinadi. Kal podshohning hiylal

Besh jonlini bejon qilgan Bahodir
Устное народное творчество

Qoʻrqoq va dangasa Bahodirning tasodifan qahramonga aylanishi haqidagi ertak. Uning omadi va ayyorligi uni turli xavfli vaziyatlardan qanday qutqarishi tasvirla

Besh qiz
Устное народное творчество

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Показать все · 52 →

Диалектные материалы

29
Burgadori
Xorazm viloyati · dust

Zararkunandalarga qarshi kurashda ishlatiladigan dori; dust.

Sarshuyon
Buxoro viloyati · bosh yuvish marosimi
ayaqlashmaq II
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · boshni qarama-qarshi tomonlarga qoʻyib birga yotmoq

joy torligida boshni qarama-qarshi tomonlarga qoʻyib birga yotmoq

barshant
Fargʻona viloyati · barband

Показать все · 29 →