Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ЁʻТАЛ» бўйича 29 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

8 та
ёʻтал
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

ЁʻТАЛ ънафас олиш аъзоларининг касаллангани натижасида ҳаво оқимининг куч билан бўлиниб-бўлиниб чиқишиъ. Домла ёʻталди ва ёʻталнинг зўри— дан қизариб кетди (Парда Турсун). Бу от қадимги туркий тилда маъно тараққиёти натижасида ёʻтäл- феълидан ўсиб чиққан бўлса керак: 'ҳаракатъ -> ъшундай ҳаракат ҳосиласръ. Бу сўзни қадимги туркий тилда ъёʻтал-ъ маъносини англатган ёʻт- феълидан -(ü)л қўшимчаси билан ясалган деб талқин этиш ҳам мавжуд (ЭСТЯ, I, 557); кейинчалик ўзбек тилида иккинчи бўғиндаги ü унлиси ä унлисига алмашган, ў унлисининг юмшоқлик белгиси ёʻқолган: ёʻт- + ўл = ёʻтüл > ёʻтäл > ётäл

1. Нафас ёʻлининг касалланиши, қичиши туфайли хириллоқ ва шовқин аралаш ўқтин-ўқтин кучли зарб билан нафас чиқариш

Кузнинг ёқимсиз шамоли ўпкани қичитиб, ёʻтални қистатар.. эди — А. К, о-дирий, Ўтган кунлар

Домла ёʻталди ва ёʻталнинг зўридан қизарибкетди — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Шундай ҳодиса билан кечадиган касаллик

Ёʻтални даволамоқ. Ёʻталга қарши дори бермоқ

3. Бирор нарсадан белги (хабар) бериш, унга ишора қилиш мақсадида чиқариладиган шундай товуш

Бўтабой бу ёʻталнинг маъносига дарров тушунди.. деразадан ташқарига қаради — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чирок-лари

Тўлиқ мақола →
ёʻталмоқ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

фл. Ёʻтал чиқармоқ (ёʻтал тўғри ва кўчма маънода.

Мастон кўзини очиб яна юмди. Турғуной яна узоқ ёʻталди; Мастон уйғонгандан кейин, унинг елкасига бошини қўйиб, яна ёʻталди — А. Қаҳҳор, Мастон

Мурод Мирзонинг одоб юзасидан ёʻталиб олгани эшитилди, сал ўтмай, унинг узун ва озғин қомати кўринди. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Тўлиқ мақола →
ёталоқ

от Ҳадеб ётаверадиган, кўп ётадиган.

Гўрўғли Чамбил қалъасига қараб кетиб бораётган эди, Чамбил қалъасига бир чақирим ёʻл қолганда, Гўрўғлининг тагидаги минган отига кинна кириб, ёталоқ бўлиб қолди. — Усмон бахши Мамат ўғли, Бўтакўз

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 8 →

Таърифлар ичида

11 та
пароксизм

пароксизм тиб. Пароксизм (касалликнинг ўқтин-ўқтин тутиб қолиши); ёʻтал пароксизми; с.т. кит. Бирор ҳис-туйғунинг кучайиб кетиши, авжга чиқиши; қаттиқ ҳаяжонга

кекирик

кекирик Ошқозонда тўпланган ҳавонинг оғиз орқали шовқин билан чиқиши. Мажлис аҳли кекирик, ёʻтал келса ҳам, куч билан ўзини босиб Чўқаевга қулоқ беришди. К.

тавсифламоқ

тавсифла Тавсифини бермоқ, қайд этмоқ, баён этмоқ; таърифламоқ. Ёзма адабиётда маънодор кулги, ёʻтал, юз-кўз ифодаси, қўл ҳаракатлари кенг ёритилади ва тавсифлана

ўҳў

ўҳў унд. с. Таажжуб, ҳайрат каби ҳисларни ифодалайди. — Ўҳў Култивацияни қойил қилиб юборибсиз-ку, Собиржон ака, — деди Сабохон. А. Муҳиддин, Ҳадя — Ўҳў, ўҳў

ўҳў

ўҳў унд. с. Таажжуб, ҳайрат каби ҳисларни ифодалайди. — Ўҳў Култивацияни қойил қилиб юборибсиз-ку, Собиржон ака, — деди Сабохон. А. Муҳиддин, Ҳадя — Ўҳў, ўҳў

Ҳаммасини кўриш · 11 →

Эртаклар

4 та
Бўри ва кампир
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ухлагани ухлаган кампир ва унинг эчкиларини бирма-бир еб кетадиган очкўз бўри ҳақида ҳикоя қилинади. Аммо воқеалар кутилмаган якун топади.

Луқмони ҳаким
Халқ оғзаки ижоди

Искандар подшо ер юзини ўзига бўйсундиришни истаб, ҳатто сув ости ва осмон усти аҳолисини ҳам излатади. Бу қийин вазифани бажаришга уринишлар натижасида

Орзижон билан Қамбаржон
Халқ оғзаки ижоди

Қамбаржон тушида кўрган Орзижон исмли маликага ошиқ бўлиб, уни топиш учун узоқ ёʻлга отланади. Унинг саргузаштлари давомида турли қийинчиликлар ва сино

Тулки билан бўри
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда тулки ўзининг айёрлиги ва зукколиги билан бўрини алдаб, унга турли хил синовлар беради. Эртак нафсга берилишнинг оқибатлари ва айёрликнинг ғала

Шева материаллари

6 та
босқи
Тошкент шаҳри · ёʻтал, кўкёʻтал

ёʻтал, кўкёʻтал

жўткирик
Қорақалпоғистон Республикаси · ёʻтал
кудун
Фарғона вилояти · ёʻтал

мед. ёʻтал

ёʻткирäк
Қорақалпоғистон Республикаси · кўп ёʻталадиган одам

кўп ёʻталадиган одам