от 1. Ўсимликнинг муртак, озиқ моддалари ва қобиқдан иборат ҳосили; дон, тухум.
Сочилган уруғ униб чиқди. Бемаза қовуннинг уруғи кўп. — Мақол
Тер тўкиб, сочсанг уруғ, ер сени қўймас қуруқ. — Мақол
Кўклам-да она-бола тоғ этагидаги қўриққа чиқиб, белкурак билан ер ағдариб, лалми буғдой экишди, лекин қурғоқчилик бўлиб, уруғга ҳам чув тушишди. — П. Қодиров, Уч илдиз
2. Жониворлар, ҳашаротларнинг жинсий ҳужайраси; тухум.
Бир чуғурчуқ бир кунда ўн мингтагача ҳашаротни ейди. Ҳашарот эса, ёʻқ бўлиб кетмаслиги учун, миллионлаб тухум қўяди. — С. Нуров, Нарвон
3. Ипак қурти капалагининг тухуми, қурт уруғи.
Самарқанд қурт уруғи заводи фақат оқ пилла ўрайдиган ипак қурти уруғлари тайёрлай бошлади. — Газетадан
4. биол. Эркаклар жинсий бези ишлаб чиқарадиган, жинсий ҳужайралардан иборат суюқлик; сперма, маний.
5. кўчма Кўпайтирадиган, кўпаядиган, урчийдиган нарса.
Болалигида унинг миясига илм уруғи қадалса, кейин сермева дарахт бўлиб униб чиққай. — М. Осим, Ибн Сино қиссаси
Низомулмулк фитна уруғини узоқни мўлжаллаб, жуда махфий сепмоқда. — Ойбек, Навоий
6. (3-шахс бирлик шаклида: уруғи) Айрим сўзлар билан қўлланиб, шу сўз англатган нарса ёки шахс тоифаси, кўплиги маъносини билдиради; зоти.
Бўлса бўлар, бўлмаса — хотиннинг уруғи Ҳиротдан келган эмас! — А. Қаҳҳор, Асарлар
Дунёда китоб уруғи борки, ҳаммасини ўқиб бўлдим. — Муштум
7. Бир ота-бободан, бир аждоддан келиб чиққан кишилар гуруҳи; авлод.
Бир уруғиданмиз алоқаларимиз бузилмасин. — Ш. Холмирзаев, Оғир тош кўчса
Султон Аҳмадбек орага одам қўйган. Бутун уруғлари билан сизнинг марҳаматингизга мунтазир. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар
8. Ибтидоий жамоа тузумида: ўзаро қон-қардош бўлган кишилардан иборат даст-лабки асосий ташкилот, уюшма, жамоа.
Илгари оқсоқоллар бошчилигидаги ҳар бир уруғ ўзини бир-биридан юқори қўяр, бир-бирининг одатидан, тилидан кулар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи
Широқ, бизнинг уруғдан. Ўзи эртакчи, достончи доно чол. — М. Осим, Широқ
- Анқонинг уруғи
- Уруғини ўйнатмоқ Ниҳоятда азоб бермоқ. Бир томчи қонинг қолгунча уруғингни ўйнатади. — С. Исмоилзода, Темур
- Уруғини қуритмоқ 1. Авлоди билан қириб юбормоқ. [Умирали:] Нусратилла ака, мен-чи мен ҳар қандай душманингизнинг уруғини қуритаман. — А. Мухтор, Опа-сингиллар[Дадажон:] Муродова яна бир-икки йил турадиган бўлса, чилимнинг уруғини ҳам қуритадиганга ўхшайди. — И. Раҳим, Ихлос