ot 1. Yerning kovlash, chopish, haydash, ezilish va shu kabilar natijasida hosil boʻlgan yumshoq qismi, qatlami.
Bir hovuch tuproq. Tuproq uyumi. Oʻrani tuproq bilan koʻmib tashlamoq. Tuproq olsang, oltin boʻlsin. — Maqol
Chuqurliklardan irgʻitilayotgan tuproq okoplarning chap qirgʻoqlarida togʻ boʻlib koʻtarilmoqda. — I. Rahim, Chin muhabbat
Boʻsagʻani toʻrt enlik tuproq qoplagan. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
2. Yer qobigʻining oʻsimlik rizq olib oʻsadigan ustki qatlami; yer.
Qora tuproq. Qumloq tuproq. Tuproq xaritasi. Tuproq-iqlim sharoiti.
Mirzachoʻlning tuprogʻi Boʻlar yoshlikning bogʻi, Toshar sevgi bulogʻi, Toʻldirib dil jomimni. — Yo, Mirzo
Sharoitga qarab paykallarga chigit suvi berilmapti, chunki tuproq qatlamida nam ancha kamayib qoldi. — Gazetadan
Tuproq — hosilning negizi, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining tabiiy shart-sharoitlaridan va yagona vositalaridan biri. — Fan va turmush
3. Oʻlgan kishining xoki; xok.
[Qurbon ota:] Bir siqim tuprogʻim begona yurtda qolib ketmasa ekan, degan oʻyga bordi. — A. Qahhor, Toʻy
4. koʻchma Maʼlum yurt, oʻlka, mamlakatga qarashli hudud.
Hozirgi Oʻzbekiston tup-rogʻida yashagan qadimgi xalqlar oʻzlarining mustaqil, boy madaniyatlariga ega boʻlganlar. — K. Yashin, Hamza
Ular endi Movarounnahr tuprogʻida edilar. Bu roʻyi zamin dunyodagi eng goʻzal va eng muqaddas mamlakat edi. — Mirmuhsin, Meʼmor
- (Bu yerning) tuprogʻi ogʻir Bu yerni tashlab ketish oson emas, bu yerni tashlab ketishga hech kimning koʻzi qiymaydi.
- Tuproq bilan teng qilmoq Juda pastga urmoq, qadr-qimmatini yerga urmoq. Men hali kelib-kelib odamgarchilikni, diyonatni, nomusni tuproq bilan teng qilgan sizday razil, xotinfurush, qoʻshmachilar oldida shunchalik past tushdimmi?! — Hamza, Boy ila xizmatchiQoʻshni xalqlarga bosqinlar uyushtirdi, oʻzga yurtlarni vayron etdi; oʻsha xalqlarning asrlar davomida vujudga keltirgan madaniy boyliklarini tuproq bilan teng qildi. — S. Karomatov, Oltin qum
- Tuproqdan tashqari Oʻlmay, hayot holda. Yaralarimning hammasi ham uncha ogʻir emas, mana, tuproqdan tashqari yuribman. — Sharq yulduzi
- Tuproqqa topshirmoq Dafn etmoq, qabrga qoʻymoq. Oʻgʻli Shodmonbekning Fargʻona jangidan qaytmagani, uni oʻz qoʻli bilan tuproqqa topshirgan Nizomiddinning ham tuproqqa qoʻshilib ketgani yomon iz qoldirgan bu ustalar xonadonida anchadan buyon xafaqonlik, motamsarolik hukm surardi. — Mirmuhsin, Meʼmor
- Tuprogʻi sovimasdan Vafot etganiga koʻp vaqt boʻlmay. Qanday ota u? Oyimning tuprogʻi sovimasdan choʻri qizga uylanadimi? — Oybek, Tanlangan asarlar
- Tuprogʻi tortmoq Tugʻilib oʻsgan (oʻz) joyi undamoq, jalb qilmoq. Bu ishlar — xudoning ishi, xaloyiq, Yo tuprogʻim, non-nasibam tortgandi, Elni yigʻing, yuring, jovliq ketamiz. — Yusuf va Ahmad
- Tuprogʻi shu yerdan olingan Asli shu yerning odami, shu yerning oʻziniki degan maʼnoni qayd etadi. — Doʻsmatov oʻzimizniki, — dedi Sotvoldi, — Doʻsmatovning tuprogʻi shu yerdan olingan. Hech qayoqqa ketolmaydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Tuprogʻini yalamoq Maʼlum joy, hududda koʻp yillar muqim boʻlmoq. Xalqimning zulmatli kechasida loaqal jinchiroq boʻlarmikanman, deb Madrasa tuprogʻini olti yildan beri yalab keldim. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha