фл. 1. Жо бўлмоқ, жойлашмоқ, кетмоқ.
Кўп нарса сиғадиган идиш. Қучоққа сиғмайдиган дарахт. Бир қўлтиққа икки тарвуз сиғмас. — Мақол
Бу ерда олиб тушаман. Қандай беда денг, боғи қучоққа сиғмайди. — Ойбек, Танланган асарлар
2. Лойиқ, мос келмоқ (кийим, поябзал ҳақида).
Этик оёғимга сиғмади.
3. Бемалол кирмоқ, ўтмоқ.
Ип игнанинг тешигига сиғмади.
Зиндон ёнидан бир арава сиғадиган тор кўча ўтган. — С. Сиёев, Ёруғлик
4. Ўзига паноҳ топмоқ, бемалол, хотиржам яшамоқ, турмоқ.
Ундан чиқиб қаёққа, кимникига бораман, кимнинг уйига сиғар эдим. — А. Қаҳҳор, Мастон
Ўз юртингга сиғмай, бунда келасан, Дарбадар бошингга бало бўласан. — Ширин билан Шакар
Аваз ўз уйига сиғмай қолди. — С. Сиёев, Ёруғлик
5. кўчма Тўғри келмоқ, мос бўлмоқ.
Устозлар турганда, ўзи ҳақида сўзлаш шарқона одобга сиғмайди. — Газетадан
У нобакор яқинда бир ғайридин ожизага уйланмиш. Бу иши энди ҳеч қайси низомга сиғмайди! — К. Яшин, Ҳамза
- Ақлга сиғмаслик Чунки, сен айтгандек, беш-олти кунда Қўқонга бориб келиш сира ақлга сиғмас эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Гап сиғмаслик Бошқа гапга ўрин ёʻқлик. Шарофат орага бошқа гап сиғмаслигини кўриб: — Боламни олиб кетгани келдим,— деди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Ичига сиғмаслик (севинч, шодлик, дард ва шу кабилар ҳақида) Тўлиб-тошмоқ. Ҳамза шу аснода юз берган даҳшатли манзарани кўриб эзилиб кетди, у тутақар, ғазаби ичига сиғмай ғижинар, тақа-тақ қилиб ўтиб бораётган вагонлардан кўз узмасди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўнглига (ёки дилига) сиғмайди
- Пешонасига сиғмади Ойинг фаришта эди, қизим. Нима қилайликки, пешонамизга сиғмади. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар
- Тасвирга (ёки таърифга) сиғмайди Тасвирдан, таърифдан ташқари, таърифлаб ҳам бўлмайдиган; ажойиб. Гўзаллиги таърифга сиғмайди.Тошкент тонготари нақадар гўзал, Чиройли, тасвирга сиғмас, сермазмун. — Ғайратий
- Терисига сиғмай Ҳаддан ташқари қувониб. Улар [йигитлар] қопларини тўлдириб, териларига сиғмай, олма-узум олиб келаётганида, мўғуллар ушлаб олдилар-да, қулоқ-бурунларини кесиб, қўйиб юбордилар. — М. Осим, ЎтрорМавлоно Соҳиб Доро жиянининг абжад ҳисобини яхши ўрганиб олганини, фаҳм-фаросати ўсганини кўриб, терисига сиғмай кетди. — М. Осим, Сеҳрли сўз
- Хаёлга сиғмайдиган Хаёлга хам келтириб бўлмайдиган, хаёлда ҳам тасаввур қилиб бўлмайдиган.
- Юрагига сиғмайди 1. Ичида ётмайди, бировга айтмаса бўлмайди. Ўз юрагингга сиғмаган сир ўзганинг юрагига сиғмас. — Мақол;Қўлидан ғўнғир-ғўнғир гапдан бошқа иш келмайдиган бу одамнинг лип этиб кириб келавериши кейинги вақтда Қудратиллахўжанинг юрагига сиғмай қолган эди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
- Юрагига (ёки кўнглига, дилига) қил (ҳам) сиғмайди Ҳеч нарса ёқмайди, ниҳоятда юраги ғаш, хафа. Умрини ҳалол, бегуноҳ ўтказган йигитнинг ҳозир кўнглига қил сиғмайди. — С. Аҳмад, Ҳукм
- Ҳадди сиғмаслик Мозорга тил теккизишга қандай ҳаддинг сиғди, муртад?! — К. Яшин, Ҳамза