Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ША» бўйича 3170 та натижа: Ўзбекчадан

Филтр

Луғат мақолалари

1598 та
шаҳ
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от 1. Шоҳ, подшо.

Э шаҳ, карам айлар чоғи тенг тут ёмон-у яхшини. — Огаҳий

2. Шахмат ўйинида бирор фигура билан бевосита рақибнинг шоҳига қилинган ҳужум, шу ҳужумни қайд этувчи сўз.

Доимий шаҳ. Шаҳ бермоқ. Икки шаҳ билан мот қилмоқ.

Тўлиқ мақола →
шак
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от Шубҳа, гумон.

— Мен билмадим, — деди [уста] ниҳоят, — шак ёʻқ, оғир гап. — О. Ёқубов, Ларза

Бу андишанинг ҳақлигида шак ёʻқ, Анвар! — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Менинг Каримовдан жуда шаким бор, бу одам бизга яхшилик соғинмайдиган кўринади. — Ҳ. Шамс. Душман

  • Шак келтирмоқ Шубҳа билан қарамоқ; ишонмаслик. Илоҳий қудратга шак keltirmoq.yash— Шариатга шак келтирган бу аблаҳни зиндонга солмоқ зарур, — деди [қози-калон] катта салласини силкитиб. — Ж. Шарипов, ХоразмМуқаддас авлиёлар ишига шак келтириш — улуғ гуноҳ. — Н. Сафаров, Оловли излар
Тўлиқ мақола →
шам
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Тўнгадиган ёки қуюқлашган ёғдан ўртасига пилик қўйиб ясалган таёқчасимон чироқ.

Шам қолдиғи. Шамни ёқмоқ.

Қумри токчадаги шамни ўчирди. Уй қоронғиланди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Таниш кошонанинг беҳисоб шамлар зўрға ёритган тор ва узун ёʻлаклари кимсасиз эди. — О. Ёқубов, Кўҳна дунё

2. Ёруғлик кучининг ўлчов бирлиги.

Кучи юз шам бўлган лампочка.

  • Шам пули Ёрмат билан Гулсумбиби Гулнорнинг қабрига боришди. Олиб келинган ош-нонни ва шам пулини гўрковга топшириб қайтишди — Ойбек, Танланган асарлар
  • Шамдай қотмоқ 1. Ўта совқотмоқ, тўнгмоқ, музламоқ. Мастерской битгунча, очликдан тиришиб, совуқда шамдай қотадиганга ўхшаймиз. — А. Муҳиддин, ҲадяСоҳиб қорининг ҳозирги чимчилаши бир оздан кейинги катта калтакнинг шабадаси эди. Шунинг учун Холида бисот сандиғи олдида шамдек қотиб қолди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
  • Шами сўнмоқ (ёки ўчмоқ) Ўзидан олдин қўлланган сўз билдирган нарсанинг ниҳоясига етганини, тугаганини билдиради. Ҳамид Олимжоннинг ҳаёт шами кутилмаган бир пайтда сўнди. — Н. Сафаров, Оловли изларУмидинг шами ўчиб, ёʻлларда толдинг. — Ғайратий
Тўлиқ мақола →
шаън
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Инсонга, шахсга тегишли бўлган қадр-эътибор.

Албатта, у ўз устидаги гап билан қорига таъна қилиши шаънига ҳеч ярашмайдиган бир ҳодиса бўлар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

— Бекор гап, — деди Ўзбек ойим, — ҳали қудаларимизни муддаодагидек сийлай олганимиз ёʻқ, шу ҳолда жўнацак, бизнинг шаънимизга яхши эмас. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

ўз ҳузурида улуғ истеъдод эгаси бўлган бир ҳаким ўтирганини пайқади ва унинг шаънига муносиб муомала қилиб, ҳол-аҳвол сўради. — М. Осим, Ибн Сино қиссаси

2. Шараф, шуҳрат; обрў.

Сиз нашъу намо қилган жойда мени ҳалокат кутадир! жумласи ва бу хитобдан кўз юмиш йигитлик шаънига ярашадурган кўринмас эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

— Сиз баталонимизнинг шаъни, — деди комбат ҳаяжон билан, — полкимизнинг обрўси. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Тўлиқ мақола →
шап

1. Шалп.

Бир дона олма узилиб, шап этиб сувга тушди.

Хўжабеков гарданига шап этказиб урди. — С. Анорбоев, Оқсой

Дарс вақти тугай деганда китобни шап этказиб ёпди. — Муштум

2. Тўсатдан, бирдан; қаттиқ.

Мутал уни тўхтатмоқчи бўлиб, этагидан шап ушлаганди кўйлаги ёқасигача йиртилиб кетди. — О. Ёқубов, Ларза

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 1598 →

Таърифлар ичида

28 та
Юзсизлик

бесстыдство, наглость бразен-факеднесс, ша-мелесснесс импуденке, инсоленке سَلَاطَةٌ، سَفَهٌ، قِحَةٌ، وَقَاحَةٌ

Ҳаммасини кўриш · 28 →

Эртаклар

372 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Аҳмоқ подшо
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис

Аждар қуш
Халқ оғзаки ижоди

Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек

Ака-ука
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Ҳаммасини кўриш · 372 →

Шева материаллари

1167 та
ДУГУРДА, дўгўрда
Наманган вилояти · дугурда

мискарликда — о'зи темир, юзига (устига) по'лат о'рнатилган, михлосга о'хшаш асбоб. Бунда қумг'он, оптова ва чойдиш каби мис идишларга зий очилади ва қоп

ДУГУРДА, дўгўрда
Андижон вилояти · дугурда

мискарликда — о'зи темир, юзига (устига) по'лат о'рнатилган, михлосга о'хшаш асбоб. Бунда қумг'он, оптова ва чойдиш каби мис идишларга зий очилади ва қоп

ДУГУРДА, дўгўрда
Фарғона вилояти · дугурда

мискарликда — о'зи темир, юзига (устига) по'лат о'рнатилган, михлосга о'хшаш асбоб. Бунда қумг'он, оптова ва чойдиш каби мис идишларга зий очилади ва қоп

ДУЛАВА, дўлоша
Фарғона вилояти · дулава

мискарликда мислаган ( || мистовоқ) нинг бир тури. Лавхурига о'хшайди, аммо дулаванинг лаби тиккасига қайрилиб, со'нг ён томонга букилган бо'лади

ДУВАСТАРА, душастара
Фарғона вилояти · дувастара

заргарликда - кумушга тиллани ёпиштиришнинг бир усули

Ҳаммасини кўриш · 1167 →

Ташқи ресурслар

1 та
Ўзбек тили корпуси
Корпуслар ва илмий ресурслар

Ўзбек тилининг электрон корпуси: сўзшакл, лемма ва бирикмалар бўйича қидирув, конкорданс, морфологик таҳлил; параллел ва таълимий корпуслар.

Саҳифалар

4 та
Ҳамкорлар

<спан транслате="но">til.uz</спан> лойиҳасини яратаётган ва қўллаб-қувватлаётган ташкилотлар.

Лойиҳа ҳақида

til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.