Қидирув

сфт. Тўқ кулранг тусдаги; сурранг

Сур қоракўл тери

Бутхонанинг сур деворига Ҳар ўткинчи бир камп битмиш — Миртемир, Асарлар

фл. 1. Итариб, бир жойдан иккинчи жойга кўчирмоқ; жилдирмоқ, силжитмоқ.

Ориқ, кўзи ичига тортиб кетган, ияклари ингичка келин айвон тахмонидаги сандиқни нари-бери сурар эди. — Саодат

2. Юрмоқ (шахмат ва шашка ўйинида).

Пиёдани сурмоқ. Филни сурмоқ.

3. Бирор томонга ёʻналтирмоқ, солмоқ.

Лашкар сурмоқ. Карвон сурмоқ.

Ажаб, бунда нечун ёлғиз юради, Ким экан у, кечаси от суради? — Гулшанбоғ

Ғиротга мен аччиқ қамчи урайин, Ёв кетиндан шу кеча от сурайин. — Гулшанбоғ

4. с. т. Суртмоқ, суркамоқ.

[Нафиса] Икки қўли ёрилган, ҳадеб глицерин сурмоқ ҳам фойда бермасди. — Мирмуҳсин, Қаҳрамоннома

5. Отлар билан қўшма феъл ясайди.

Давр сурмоқ, кайф сурмоқ, хаёл сурмоқ, ҳукм сурмоқ.

У шилдираб оқаётган ариқ ичидан балиқчалар излаб, хаёл сураётган Ҳафизага боқиб турарди. — Мирмуҳсин, Умид

Уларни кузатиб турган она, қизининг энг ўйнаб-куладиган, аёллик, оналик бахтини сурадиган вақти ўқиш билан ўтаётганига ачинар эди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

Боғда гулни тергин энди, Давр-у даврон сургин энди. — Гулнорпари

от Қуръоннинг 114 бобидан ҳар бири.

Бақара сураси.

Баъзи сураларнинг номи суранинг бошида келган сўздан олинган. — Ўзме

Бу Ҳаж сураси Мадинада нозил қилинган бўлиб, етмиш саккиз оятдан иборатдир. — Шарқ юлдузи

от Сидирға ип газлама ва ундан тикилган кийим.

Оқ сурп. Қора сурп Сурп яктак.

Корхонанинг 2-тўқув сехи жамоаси ноябрь ойида 85200 метр хом сурп тўқиб, режа топшириқларини бажарди. — Газетадан

Меҳмонлар кун оққанда келишди. Ҳаммаси силлиқ дазмолланган қора шим, енги калта оқ сурп кўйлак кийишган. С. — Нуров, Нарвон

Майкачан, оқ сурп иштон кийган Аҳмад бригадир пайкалда ўт ўраётган эди. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

от Ёш, янги, сурхун (новда ҳақида).

Сурх новда.

Зум ўтмай, тутнинг сурх новдалари орасидан бошқаси учиб чиқиб, унга қўшилди. Кейин қир устида сўфитўрғай нозик чулдиради. — М. Мансуров, Ёмби

от 1. Рассом томонидан чизилган тасвир, расм.

Сурат солмоқ.

Тунги боғлар суратга ўхшар, Ҳар бир чизиқ аниқ ва қора. Кундузи у мен каби яшар, Тунда — қотиб қолган хотира. — Х. Даврон, Болаликнинг овози

Шоирлар сурати турибди қатор, Мана бу — Лермонтов, мана бу — Фурқат. — А. Орипов, Йиллар армони

2. Босма тасвир, китоб, журнал ва шу кабиларда босилган расм, иллюстрация.

Суратлар билан безатилган китоб.

Абдурасул ўқишни билмаса ҳам, китобларни иштиёқ билан варақлай бошлади ва баъзи бир суратларга тикилди. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. Фотографик тасвир, фоторасм.

Сурат олдирмоқ. Суратга олмоқ. Суратга тушмоқ.

Жамолзода Гулгинага қараб турди-да, ички завқ ила Ботирга деди: — Қара, Ботир, Гулгинахоним оҳу ила сўзлашяпти Таассуфки, фотоаппаратимиз ёʻқ, суратга олсак бўларди. — Ёшлик

Ёнаётган бағрини қандай қилиб совица экан?! Ҳеч совитиб бўлмайди! Девордан Ҳафизанинг суратини олиб, бурдаласинми? — Мирмуҳсин, Умид

4. Ташқи қиёфа, кўриниш; сиймо.

Уйқусиз кечаларда Суратинг кўз олдимда. — Миртемир, Асарлар

Муқбил бир қаландар суратига кириб, сафарга чиқибди. — Эртаклар

5. (ўрин-пайт келишиги шаклида) Қўшма равиш таркибида келади.

Шошилинч суратда. Расмий суратда. Мунтазам суратда.

6. мат. Оддий касрда чизиқ устидаги сон.

Сурат ва махраж.