от 1. Кучли ёғинлар ва суғоришдан сўнг нам тупроқ бетида ҳосил бўладиган қаттиқ қатлам.
Уруғ экилгандан сўнг устига кучли ёмғир ёғса, тупроқ бети қотиб қолади, биз шуни қатқалоқ деймиз. — А. Қодирий, Обид кетмон
Бугун звено аъзолари далага чиқиб, қатқалоқ ерларни юмшатиб, ғўза ниҳолларининг тагини бўшатиш билан банд. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар
2. Ер, қор ва шу кабиларнинг музлаб, қотиб қолган устки қатлами.
Кўча музлаб, қатқалоқ ва тойғоқ ҳосил бўлибди. — И. Раҳим, Ихлос
Бектемир қатқалоқларга қоқиниб-суқиниб, штабга келди. — Ойбек, Қуёш қораймас
- Қатқалоқ совуқ Ҳамма нарсани музла-тиб, қотириб қўядиган қаттиқ совуқ. Одамлар чийиллаган чилла деб тарифлаган кунларда шундай қатқалоқ совуқ роса бир ҳафта давом этди. — П. Турсун, Ўқитувчи