Qidiruv

«QAD» boʻyicha 602 ta natija: Oʻzbekchadan

Filtr

Boʻlim

Lugʻatlar Ertaklar Shevalar

Lugʻat turi

Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik

Tildan

Oʻzbekcha Ruscha Inglizcha

Tilga

Ruscha Inglizcha Qoraqalpoqcha Nemischa Fransuzcha Arabcha Turkcha Forscha

Lugʻat maqolalari

170 ta

qad

Izohli lugʻat · yana 4 ta lugʻatda

ot 1. Boʻy-bast, gavda bichimi; qomat, sumbat.

Qaddi kelishgan odam. Qaddi bukilgan chol.

Gʻulomjon chiroyli qaddini bukib, onasi ustiga engashdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Soqolining oqligiga qaramasdan, uning qaddida keksalik alomati sezilmas edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Olimov qaddi barvasta, semizgina kishi edi. — H. Nazir, Soʻnggi chaqmoqlar

2. Tananing oyoqlardan yuqori qismi, gavda.

Kostyum hali boʻyiga nisbatan ingichka boʻlgan qaddiga kenglik qildi, koʻkragi bir oz xalta boʻlib, yoqasi koʻchib turibdi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Bek qaddini yostiq ustidan koʻtarib, Komilga jilmayib qaradi. — H. Gʻulom, Mashʼal

3. Kishi va narsalarning boʻyi, balandligi.

Oʻn kunlik mehnat orqasida har tomoni besh gazli va qaddi uch yarim gazli bir hujra hosil boʻladi. — A. Qodiriy, Obid ketmon

Endi u ozdi, soqollari oʻsdi, yuzi qoraydi qaddi choʻzildi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Xirmonlar qaddini koʻkdan oshiring — Gʻ, Gʻulom

Qad koʻtarmoq 1. Boʻy choʻzmoq, oʻsmoq. Rayhonlar qad koʻtarib, hid sochdi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariMurotalining hovlisida qad koʻtargan oʻrik butun qishloqda mavjud boʻlgan daraxtlarning eng kattasi va chiroylisi edi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchliKlub devorlari kun emas, soat sayin qad koʻtara bordi. — MushtumUch hafta ichida gʻishtin sardoba yerdan ikki-uch gaz qad koʻtarib, uzoq-uzoqlardan koʻzga tashlanadigan boʻlib qoldi. — Mirmuhsin, MeʼmorHar yer-har yerda kabob, somsa, palov pishiradigan oshxonalar tezda qad koʻtarib, ishga tushdi. — J. Sharipov, Xorazm
Qad rostlamoq Binokor qadami yetgan joy tez obod boʻladi, ulkan zavod-fabrikalar qad rostlaydi. — Gazetadan
Qaddi raso 1. Qaddi raso yigit;Qaddi raso teraklar.
Qaddini koʻtarmoq Supada yonboshlab yotgan yigit qaddini koʻtarib, atrofga qaradi.— Qaddini koʻtarguncha, zavodchi boylardan soliq olinmasin, — dedi Yolmonboy. — J. Sharipov, Xorazm
Qaddini rostlamoq 1. Qaddini tik, meʼyoriy holatga olmoq. Qurbon ota engashib, samovarning ostiga sim tiqayotgan edi, qaddini rostlab, Sidiqjonga qaradi. — A. Qahhor, Qoʻsh-chinor chiroqlaripullarni koʻrpachaga uzala tushib, huzur qilib xayolan sanab yotgan Poshsha xola Laʼliga koʻzi tushdi-da, qaddini rostladi. — D. Nuriy, Osmon ustuniGarchi qaddini rostlab olgan boʻlsa ham, hali yosh, yomgʻirda qolgan gʻoʻzalar Muhiddinning koʻz oʻngidan oʻtardi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldiShahar bozorida otasi bergan pulni sarmoya qilib, doʻkon ochgan Toji savdo-sotiqni avj oldirib, qaddini rostlay boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Toʻliq maqola →

qaʼda

Izohli lugʻat · yana 2 ta lugʻatda

ot etn. Kishi vafotidan keyin uning keyingi marosimlaridan birini, masalan, yigirmasi yoki qirqini biror yaqin qarindoshinikida oʻtkazish odati, taomili.

Qaʼda qilmoq.

Qaʼda qarimas Qilinishi lozim, ammo shoshilinch boʻlmagan ish haqida. Xalqimizda Oltin chirimas, qada qarimas maqoli bejiz dunyoga kelmagan. — Fan va turmush

Toʻliq maqola →

qadr

Izohli lugʻat · yana 7 ta lugʻatda

ot 1. Jamiyatda, kishilar oʻrtasida tutgan oʻrin, oʻzga(lar) tomonidan boʻlgan hurmat, eʼtibor.

Oʻz qadrini bilmagan birovning kadrini bilmaydi. — Maqol

Daryo suvini bahor toshirar, Odam Kadrini mehnat oshirar. — Maqol

Oh, ona tuprogʻim, oʻsgan joylarim Koʻnglimda saqlanar hurmating, qadring. — Mirtemir

Kishining qadri amali va unvoni bilan emas, vataniga, xalqiga qilgan xizmati bilan oʻlchanadi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Oftob oyim qizining qadrini bunchalik arshlargacha koʻtarmoqda boʻlgan yigitga oʻzida yoʻq cheksiz muhabbat, poyonsiz ehtirom sezmoqda. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Hayotda tutgan oʻrin; ahamiyat, muhimlik holati.

Zar kadrini zargar bilar. — Maqol

Gazlamaning kadri juda oshib ketdi. Ertalabki narx kechga toʻgʻri kelmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

U tomonlarda mevaning kadri baland deyishadi, rostmi? N. Safarov, Hayot maktabi. Biz hamma narsaning kadrini oʻzi yoʻqolgandan keyin bilamiz. — Oʻ. Hoshimov, Nur borki, soya bor

Qadr qilmoq, qadriga yetmoq yoki qadrini bilmoq 1. Obroʻ-eʼtiboriga, qadr-qimmatiga yarasha izzat-hurmat qilmoq, qadrlamoq. Bola qadriga yetmagan ona qadriga yetmaydi. — S. Abduqahhor, KoʻzlarSalomatlikning qadriga yetmoq, Gul qadrini bulbul bilar. — MaqolQullikni sezmagan hurlik qadriga yeta olurmi?! — Hamza
Qadri oʻtmoq Ahamiyati, oʻrni sezilmoq, oʻrni bilinmoq, yoʻqligi sezilmoq. Doʻstimning qadri oʻtdi, u boʻlsa, bunchalik qiynalmas edim.Isroil Ahmedovning qadri, ayniqsa, hozir oʻtyapti. — I. Rahim, Chin muhabbat

Toʻliq maqola →

QAD(D)

Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat

1. qáddi, boy, qáwmet, sımbat

2. gewde

Toʻliq maqola →

qadah

Izohli lugʻat · yana 5 ta lugʻatda

ot May ichiladigan idish; jom.

Billur qadah. Oltin qadah. Bir qadah vino,

Mudarrisov boʻshagan qadahni dasturxon chetiga qoʻyar ekan, kampir durust-ku, deganday qosh qoqib, Yigitaliga qarab qoʻydi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

Aroqdan qilqillatib quyib, oʻrnidan turdi Qadahning birini boshliqqa uzatdi. — N. Aminov, Suvarak

Toʻliq maqola →

qadam

Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

ot 1. Yurish jarayonidagi har bir oyoq tashlash, oyoq bosish; odim.

Ildam qadam. Shaxdam qadam.

Ochil bu gaplarning menga aloqasi yoʻq, deganday qilib, qadamini tezlashtirdi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Yonidagi qorabayir buni sezdi shekilli, bir necha odim oʻtib, qadamini sekinlashtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Shu vaqt boloxona narvonida gurs-gurs qadam tovushi eshitildi. — H. Gʻulom, Mashʼal

— Mardonqul aka, — dedi u boshliqning yurishiga qadamini moslab — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat

Saodatxon bir-ikki qadam bosib, yana orqasiga qaytdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

2. Har bir qadam oraligʻiga teng masofa, oraliq masofa.

— Assalomu alaykum, — dedim ostonadan bir qadam narida turib. — E. Raimov, Ajab qishloq

Sodiq aminning kapasi ungurdan yuz qadamcha gʻarbda, togʻning soyabon boʻlib osilib tushgan kattakon toshi ostida edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. koʻchma Ish-faoliyat, rivojlanish va shu kabilarda olgʻa siljish, ilgarilash.

Oʻrtoq Ahmedov, bu tajriba paxta agrotexnikasida olgʻa qoʻyilgan katta qadam, deydi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. koʻchma Biror joy, tomonga qaratilgan, yoʻnalgan yurish; tashrif.

Uning bu yerdan qadami uzildi (kesildi). U biznikiga qadam bosmay qoʻydi.

Agar qadamimni boy sezib qolsa, Gulnorning ahvoli ogʻirlashmaydimi? — Oybek, Tanlangan asarlar

Xayriyat, xayriyat, Abdurasul! Sening ham qadaming biz tomonlarga tushar ekan — P. Tursun, Oʻqituvchi

Sening uchun keldi sovchi qadami — Bahrom va Gulandom

5. koʻchma Ish-faoliyatdagi har bir xatti-harakat; amal.

Odam baʼzan bir marta notoʻgʻri bosib qoʻygan qadami uchun umrbod javob beradi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Axir, kam gapirib, qadamini bilib bossa, ishini bilib qilsa va zimdan qora niyatlar yoʻlidan keta bersa, uni darhol bilish osonmi, axir? — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Bir qadam 2. Juda qisqa oraliq, oraliq masofa haqida. Bir qadam narida turibdi;Oʻzingiz koʻrdingiz, bugun guzardan bir qadam ham jilganim yoʻq, guvoh boʻlarsiz deyman-da. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Qadam bosmoq 1. Qadamlab yurmoq. Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam bosardi. — A. Qahhor, MastonYoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam bosmayman. — S. Ahmad, UfqBugun sakkiz kun boʻldi, qadam bosmaysiz-a? — S. Siyoyev, Yorugʻlikoʻsha bosgan nojoʻya qadami boshiga balo boʻladigan boʻldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Qadam olish Ish-faoliyatda, hayotda oʻzini tutish, bundagi oʻziga xos xatti-harakat, holat. Ikkalasining kayflari balandmi yo Opa keltirgan xushxabar esankiratib qoʻyganmi, ishqilib, qadam olishlari boshqacha. — O. Yoqubov, LarzaAbdusamad qorining soʻnggi kunlardagi qadam olishi Oʻrmonjonning har ikkala taxmini ham toʻgʻri ekanini aniq koʻrsatib turar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Qadam otmoq (yoki tashlamoq) 1. Qadam bosib yurmoq, odim otmoq. Ikkala ot bir qiyosda baravar qadam tashlab borar edi. — A. Qahhor, Asror bobo
Qadam ranjida qilmoq Ustoz yozuvchi xotirasini eʼzozlash uchun qalam sohiblari, olimlar muzeyga qadam ranjida qildilar. — Gazetadan
Qadam tashlamoq Maqsadsiz tashlangan qadam — oʻksiz miltiq bilan ovga chiqishdek gap. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻiOʻtgan yil bilan ham xayrlashdik. Yangi yilning boʻsagʻasiga qadam tashladik. — N. Safarov, Olovli izlar
Qadam qoʻymoq 2. Jurʼat qilmoq; kirishmoq, boshlamoq. U uyning zinasiga endi qadam qoʻyganda, poxol ostidan chiqqan kampir: — Hoy, bolam, nemis bor! — deb qichqirdi. — A. Qahhor, Oltin yulduzDoʻst bilan obod uying, Gar boʻlsa u vayrona ham. Doʻst qadam qoʻymas esa, vayronadur koshona ham. — E. VohidovBu ishga qadam qoʻymasdan ilgari, bir karra sizning oldingizdan oʻtish, raʼyingizni bilishga toʻgʻri keldi. — Oybek, Tanlangan asarlarOʻn ikkiga qadam qoʻymoq.O, uchga qadam qoʻyib qoldi-ku. Tili biram shirin boʻlib chiqqanki, sira qoʻya berasiz. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Har qadamda 1. Har bir qadamga teng masofada. Har qadamda belgi qoʻyib borardi;Masjidi jomiy boʻylab har qadamda gadoy, qalandarlar, tilanchi bolalar, kampirlar — Oybek, Tanlangan asarlar
Qadamini uzmoq Bormaydigan, kelmaydigan boʻlmoq. Nega biznikidan qadam uzib ketdingiz, yo koʻngil qolarlik ish oʻtdimi bizdan? — K. Yashin, Hamza

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 170 →

Taʼriflar ichida

52 ta

sin-simbat

Izohli lugʻat

sin-simbat shv. Tashqi qiyofa, boʻy-bast, qad-qomat.

sinli

Izohli lugʻat

sinli shv. Boʻy-basti, qad-qomati kelishgan. Sinli, sinli, sinbatlim, Qora sherday haybatlim. Qoʻshiqlar Hayvonlar ichida oʻzing sinlisan, Tubushqon tuyoqli, maral bellis

sumbat

Izohli lugʻat

sumbat Tashqi koʻrinish; qad-qomat. Sumbati kelishgan yigit. Darhaqiqat, qiz toʻlishgan — qargʻashoyi keng koʻylagi ham uning yetilgan sumbatini koʻzdan yashirolmas edi.

mavzun

Izohli lugʻat

mavzun kt. Kelishgan, xushbichim, xushqomat. Qay kuni uchradi bir shoʻxi sitamgar mavzun. Uvaysiy Karima otinga yaqin kelib, chilvir sochlari bilan toʻlib turgan mavzun y

ushoq

Izohli lugʻat

ushoq Nonning mayda boʻlakchalari; uvoq. Suxari ushogʻi. Patir ushogʻi. — Qad-dini koʻtarguncha, zavodchi boylardan soliq olinmasligi kerak, — dedi non ushoqlarini terib

bichim

Izohli lugʻat

bichim Kiyim-kechakning taxliti, fasoni, bichigʻi. Aytishlaricha, butun Yaponiyada bir necha million kimono boʻlsa ham, yo rangida, yoki gullarida, yoki bichimida albatta

Hammasini koʻrish · 52 →

Ertaklar

212 ta

Ahmoq podsho

Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush

Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aldoqchi mushuk

Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Alvasti

Xalq ogʻzaki ijodi

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Andijonlikning hikoyasi

Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aql bilan baxt

Xalq ogʻzaki ijodi

Aql va Baxt doʻst boʻlib, bir oʻtinchining hayotiga aralashadi. Baxt oʻtinchiga omad keltirsa, Aql unga qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.

Hammasini koʻrish · 212 →