«ОРИ» бўйича 1489 та натижа: Ўзбекчадан
от 1. эск. кт. Илм билан ахлоқий етукликка эришган шахс, маърифатли, билимдон, доно.
Нодонлар илкида ориф қисмати, Руҳсиз сурат каби тебранар ҳаёт — Ҳ. Асқар, Ёшлик
2. Ориф (эркаклар исми).
от 1. Гули оқ ва пушти, меваси эса оқиш, сарғиш, қизғиш рангларда бўладиган йирик дарахт.
Ўрик гули. Ўрик кўчати.
2. Шу дарахтнинг данакли меваси.
Оқ ўрик. Ўрик мураббоси.
Мен гўшт-ёғни ташиб бўлиб, ҳовлининг тўрига ўрик тергани бордим. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Жувон дастурхонга учта арпа нон, икки-уч ҳовуч ўрик ташлади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
от 1. Буғдой, беда каби экинларни ёки ўт-ўланларни пояси тагидан ёппасига чалғи, ўроқ ва комбайнда қирқиб олиш; ўриш.
Ғалла ўрими. Биринчи ўрим. Ўрим асбоблари.
Пастдаги бўлимларнинг экини ўримга келмай, мол қўйиб юборишди. — П. Қодиров, Қора кўзлар
Бетоб экан. Кун иссиқ, яна ўримга чиқибди. — М. Ҳазратқулов, Журъат
2. Шундай ишлар мавсуми.
Нусратбек пичан ўримига вакил бўлиб, чорвадор раёнга бориб, Аҳмад бригадирникига ўтди. — С. Нуров, Нарвон
от 1. Бирор кимса ёки нарса ишғол қилиб турган ёки ишғол қилиши мумкин бўлган ер, сатҳ ёки фазо; жой.
Тошни ўрнидан қўзғатиб бўлмади. Ўтирган ўрин топади. — Мақол
Баъзилари ўтирган ўринларида мудраб қолишибди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
Мактаб қишлоқнинг қоқ ўртасида бўлади. Ҳу, ана у ерга идора, клуб тушади. Мана бу тўқайнинг ўрни боғ бўлади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Сафар бўзчи турган ўрнидан жилмади. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
У ўтирган ўқув залида ҳамма ўринлар банд. — П. Қодиров, Уч илдиз
2. Ухлаш, ётиб дам олиш учун тўшаб қўйилган кўрпа, ёстиқ ва шу кабилар мажмуи; жой.
Муҳаббат чирой танламас, уйқу — ўрин. — Мақол
Она-бола бир ўрин ёзиб ётдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Комил кетгандан кейин Бўронбек уйига кириб, чинни косада тўлдириб бўза симирди-да, ўрин солиб ётди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Ўрин йиғилмаган, тош-ойна олдидаги курсида Мунисхоннинг ички кўйлаги ётарди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири
3. Яшаш учун бошпана, тураржой, маскан.
[Қутидор:] Уяцизга менинг уйимда ўрин ёʻқ. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
4. Кишининг, нарсанинг ҳаётда ўзига хос фазилат, мавқе ва шу кабилар билан белгиланувчи ҳолати, мавжудлик мақоми.
Кун ҳисобин ой олар, бедов ўрнин той олар. — Мақол
— Бу қиздан бир бало чиқади. Ўнта ўғилнинг ўрнини босади, — дейишарди. — С. Аҳмад, Уфқ
Тушуниб турибман, ўлганларнинг ўрни мана шунақа улуғ айёмда ёʻқланади. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
5. Бирор нарсанинг маълум бир жойи, қисми, бўлаги.
Эртакнинг баъзи ўринларини қолдириб кетмоқ. Мақоланинг айрим ўринларига тузатиш киритилди.
Кумушбиби хатнинг бу ўрнига етганда қизариниб, бир оз ўқишдан тўхтаб олди ва давом этди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
6. Иш-ҳаракат, фаолият ва шу кабиларнинг белги-даражаси жиҳатидан кўрсаткичи, банд этган ҳолати, даражаси.
Бир вақтлар Тошкент шаҳри дов-дарахтлар бўйича жаҳон-да иккинчи ўринда турарди. — Газетадан
Ўйлаймизки, йигитлар совринли ўринлардан бирини олишга ҳаракат қилишади. — Газетадан
7. Вазифа, лавозим.
Ўрнини эгалламоқ. Ўрнидан бекор қилмоқ. Эски раиснинг ўрнига янгиси сайланди.
Халқ иши бўлгандан кейин ўриннинг катта-кичиги бўлмас экан, Эргашвой. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
Асқар ота эркаклар қошида кўп муҳтарам хотинларни кўрган, лекин буларнинг кўпчилиги раис, мудир, директор дегандай раҳбарлик ўриндаги хотинлар эди. — А. Қаҳҳор, Хотинлар
8. 3-шахс эгалик шаклида) (Бирор иш-ҳаракатни бажариш учун қулай фурсат, пайт, маврид; хонаси.
Ўрни келса, отангни ҳам аяма. — Мақол
Бўлак гапларни ўрни билан гаплашармиз. Биз томонларга ҳам боринг. — П. Турсун, Ўқитувчи
Ўрни келмаганда, мен ҳам гапирмас эдим. — А. Қаҳҳор, Хотинлар
Ҳозир иноднинг ўрни эмаслигини ҳарчанд уқтирмоқчи бўлдим, кўнмади. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
9. Бирор иш, ҳаракат учун зарурат, асос; ҳожат, эҳтиёж.
Меҳнациз пул топиш ёʻлига тушгач, чўнтакни қаппайтириб олгандан сўнг, ишни ҳам, коллективни ҳам ҳурмат қилишга ўрин қолармиди? — Муштум
Васвасаланишнинг ўрни ёʻқ, мундан сўнг ҳам сизнинг хайрихоҳона кенгашларингизга муштоқман — А. Қодирий, Ўтган кунлар
10. бу ( шу сўзи билан) Муайян фурсат, ҳолат маъносини билдиради.
Шу ўринда яна бир нарсага эътиборни қаратмоқчиман.
Рафиқам Мукамбархоннинг тадбиркорлиги бу ўринда ҳам жонимга ора кирди. — Н. Сафаров, Оловли излар
11. Муайян мавқе, ҳолат.
Шахснинг ҳазил-мутойиба, юморга мойиллиги ҳам муҳим ўрин тутади. — ЎТА
Ўтмишдаги санъаткорлар ичида қизиқчилар алоҳида ўрин эгаллаб келганлар. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ
Бу оддий тракторчи жувонга бўлган эҳтиром уни айрим ўринга қўяр эди. — А. Қаҳҳор, Асарлар
12. Макон маъноли грамматик терминлар таркибида қўлланади:
Ўрин келишиги. Ўрин ҳоли. Ўрин эргаш гап.
13. 3-шахс эгалик ва жўналиш ўрин-пайт келишиклари шаклида (— ўрнига, ўрнида) кўм. взф. Зидлик, қиёс каби муносабатларни, каби, эваз, кўра кўмакчиларига хос маънони билдиради.
Лекин ечиниш ўрнига шошилиб портфелини олди. — С. Зуннунова
Янги директор. Сенинг ўрнингга ит боқсам бўлмасмиди! — С. Аҳмад, Уфқ
Бу кунки қорачопон ва қипчоқ низоларини сизга бир тимсол ўрнида кўрсатайин — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Нима қилди? — деган эди, опаси ўрнига синглиси жавоб берди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
14. Ўрин (эркаклар исми).
сфт. Баданига эт битмаган; озғин, камгўшт.
Ориқ одам. Ориқ қўй. Ориқ отга чанг юқар. — Мақол
Пўстакда сўлжайиб ўтирган ориқ боланинг нурсиз кўзлари ҳали ўртадаги унда эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Қаранг: рус
номус-ор айн. Ор-номус. Баланд-баланд тоғнинг қори бўлади, Мард йигитнинг номус-ори бўлади. Фозил шоир Қиз бола нозик гул, у ўз қадр-қимматини биладиган, номус-орли
бетавфиқ Дин ёʻл-ёʻриқларига ишонмайдиган, диний эътиқодсиз; имони ёʻқ; муртад. Калима келтир, бетавфиқ! Ойбек, Танланган асарлар Кимда-ким худонинг осий бандаси бета
орсиз Беор, орияциз, ори ёʻқ. Орсиз одамдан қоч. Мақол
орсизлик Орияти, ори ёʻқлик. Отанинг ўлими ҳақидаги машъум сўзлар ғам-ғусса ёки дард-алам билан эмас, маст-аласт бақириққа қўшиб, орсизлик билан ўқилмоқда эди.
туй Кели, ховонча ва шу кабиларда янчмоқ, майдаламоқ, кукун қилмоқ. Мурч туймоқ. Ҳовли юзида жўхори туйиб ўтирган Каромат Меҳринисони кўриб, дик этиб ўрнидан ту
ор Ўзига номуносиб ёки эп кўрилмаган ишдан, нарсадан хижолат тортиш, уялиш туйғуси; уят, номус. Хато қилмоқ бордир, тузатмаслик ордир. Мақол Қишлоқда бировдан к
Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд
Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага
Бу эртакда ўғрилик қилган бир кишининг айби билан бошланган воқеалар занжири аҳмоқ подшоҳнинг бемаъни ҳукмлари туфайли кулгили тус олади. Адолатни ўрнатис
Етим қиз ғорда яшар экан, уни аждар қуш асраб, ўзига макон қилиб олади. Бир ботир йигит аждар қушни ўлдириб, қизни қутқаради ва у билан бахтли ҳаёт кек
Ушбу эртакда ака-уканинг саргузаштлари орқали инсонларнинг тақдири ва амалларининг оқибатлари ҳақида ҳикоя қилинади. Ака ўзининг ғалати дуолари ва ҳаракатл
Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета
Ҳосил йиғиб олингач, молларни далаларга эркин қўйиб юбориш.
Гўштга бўжа зираворини сепмоқ.
Зараркунандаларга қарши курашда ишлатиладиган дори; дуст.
Оқ маккажўхори пояси
1) баланд, юқори ер; 2) иккиси бир туг'илган бола, ҳасан-ҳусан
Фанлар академиясининг тил, адабиёт ва фолклор бўйича илмий-тадқиқот институти: нашрлар ва фолклор архиви.
Вазирлар Маҳкамасининг 1995-йил 24-августдаги 339-сон қарори билан тасдиқланган имло қоидалари.
til.uz — ўзбек тилига бағишланган миллий рақамли портал.
