сфт. 1. Тириклик аломати бор, тирик.
Жонли тўқима (биол.).
Қиздан сўрабди: — Бу ерда нима қилиб ўтирибсан, бу ерда ўзингдан бошқа жонли жонивор борми? — Олтин бешик
2. Яшаб турган, барҳаёт, тирик.
Ўтмишнинг жонли шоҳиди.
Жонли гувоҳни ишга тикиб бўлмайди. — А. Қаҳҳор, Сароб
Уруш заҳматини бошидан кечирган ҳар бир одам даҳшатли у йилларнинг жонли шоҳидидир. — Н. Сафаров, Оловли излар
3. кўчма Эҳтиросли; қайноқ.
[Гулнор] Ёʻлчининг кучли, эркак нафасини, дудоқларида унинг бўсасининг жонли оловини бир лаҳза сезди. — Ойбек, Танланган асарлар
4. кўчма Тийрак, серҳаракат; шўх.
Тахтапуллик Собиржонни танир эдим мен Бокудан: Зап чавандоз, миқти, жонли, хосиятли улфат жуда. — М. Шайхзода.
Ҳақиқатда эса мингбоши хотинлари орасида энг жонли ва энг эслиги бўлган бу жувон — Султонхонга қарши очган курашининг натижасидан норози эди. — Чўлпон, Кеча ва кундуз
5. кўчма Руҳли, шўх, қизиқ; қизғин.
Бу узатиш мажлисини жонли, руҳли ўтказмоқ учун барча қизлар ўзларининг энг асл, энг нафис кийимларини кийиб ҳусн оламини яна бир қайта бежабдирлар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Мелиқўзи билан бўлган жонли суҳбатда [унинг] бутун орзу-истакларини билиб олдим ва очерк ёздим. — Н. Сафаров, Оловли излар
6. кўчма Тетиклик, ғайрат, хушчақчақлик ифода этувчи; шўх, ўйноқи (кўз қараши, чеҳра ҳақида).
Ёʻлчининг чиройли кенг юзида жонли, теран маъноли кўзларида қандайдир илиқ, самимий табассум тошган эди. — Ойбек, Танланган асарлар
7. кўчма Худди ҳақиқатдагидек, чин, ҳақиқий; ёрқин.
Жонли портрет,
Жилин билан Костилиннинг саргузашти уларнинг кўз олдиларида жонли воқеадай ўта берди. — П. Турсун, Ўқитувчи
[Сайрамов] Ҳар масалани жонли мисоллар билан баён қилди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар
8. кўчма Ифодали, аниқ-равшан, тушунарли.
Атоқли халқ санъаткори [Юсуфжон қизиқ] ҳаётнинг энг чигал, мураккаб томонларини жонли тил билан содда қилиб тушунтира оларди. — Т. Обидов, Юсуфжон қизиқ
Эски адабиётни яхши ўқийди, айниқса Абомуслим достонларини ўқиганда, жуда ҳам жонли чиқаради. — А. Қодирий, Обид кетмон
9. кўчма Ҳаёт қайнаган, гавжум; жўшқин.
Кундузгига қараганда сарой жонли: кишиларнинг шақиллашиб сўзлашишлари, хохолаб кулишишлари саройни кўкка кўтаргудек. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
10. кўчма Амалий, ишбилармонларча.
Раҳбарликни қоғозда эмас, жонли раҳбарлик қилиш шаклида олиб бориш керак. — Н. Сафаров, Оловли излар.